Manastiri (qytet)

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Manastir
Битола
Qytet
noform
Stema_figura
Vendndodhja
Manastir (Republika e Maqedonisë)
Manastir
Administrimi
Shteti Flamuri Ish Republika Jugosllave e Maqedonisë
Rajoni Pellagonia
Komuna Manastir
Vendasit Manastirli
Kodi Postal 7000
Prefiksi +389 (0)47
Koordinatat 41° 01′ 52″ Veri

21° 20′ 25″ Lindje

Sipërfaqja dhe demografia
Sipërfaqja 422.39 km2
Popullsia 105,644 banorë (2002)
Dendësia 298 banorë/km2
Faqja Zyrtare [1]

Manastir, (maqedonisht: Битола/Bitola) është qyteti i dytë më i madh në Maqedoni i cili ndodhet në pjesën jugore të vendit. Ai është qyteti në të cilin është krijuar alfabeti shqip. Qyteti është një qendër administrative, kulturore, industriale, komerciale, dhe edukative. Ai paraqet është një kryqëzim të rëndësishëm që lidh jugun e detit Adriatik me Detin Egje dhe Europën Qendrore. Është i njohur si "qytetin e konsujve" që nga periudha osmane, pasi që shumë vende evropiane kanë konsullata në Manastir. Kryetari i Komunës së Manastirit është Vlladimir Talevski. Manastiri është i njohur sikur Qyteti i konsujve.


Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Popullsia shqiptarë ndodhet kryesisht në rrethinat e Manastirit, pra në fshatra. Deri në vitin 1913 shqiptarët përbënin shumicën në këtë zonë. Ndërkaq, popullsia shqiptare brenda qytetit të Manastirit, ka pësuar rënie për arsye të diskutueshme. Gjatë dekadave të fundit Manastirin e ka lënë një numër i madh shqiptarësh, emigruar në Turqi, Rumani, Bullgari dhe vende perëndimore të Europës. Duke u nisur nga ky fakt, në vitet e fundit është rritur popullata maqedonase sllave, jo si rrjedhojë e riprodhimit të lartë, por migrimit nga vise të tjera të Maqedonisë Lindore drejt Manastiri, ku kanë siguruar punësim të qëndrueshëm dhe mirëqenie materiale. Një tjetër faktor ka qenë presioni psikologjik social dhe një politikë apartejdiste e shtetit maqedonas. Në censusin e vitit 2002 flitet për një shifër minimale mbi 3.3 përqind në qytet. Sigurisht që mbas Çlirimit të Kosovës edhe represioni dhe apartejdizmi mbi shqiptarët filloi të ulë ashpërsinë. Nga të dhëna të tërthorta flitet për një shifër katër herë më të lartë.

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Në Manastir gjendet potenciali më i madh ekonomik pas qytetit të Shkupit. Manastiri është qendër e industrisë së materialit ndërtimor, e industrisë metal-përpunuese, tekstile, të lëkurës, ushqimit, etj.

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjatë fillim shekullit XIX, Manastiri ka qenë një nga vatrat kryesore të klubeve shqiptare, të cilat orvateshin për përhapjen e arsimit shqip kudo ndër shqiptarët. Pas Revolucionit Xhonturk (1908), duke përfituar nga lëshimet e vogla që bënë fillimisht xhonturqit, Manastiri bëhet çerdhe e vërtetë e klubeve shqiptare, patriotëve shqiptarë dhe shtypshkronjave të librave në gjuhën shqipe. Në këtë qytet shqiptar u mbajt Kongresi i Manastirit (1909) i cili priu për një alfabet të njësuar të gjuhës shqipe.

Mbas Luftërave Ballkanike, Manastiri u pushtua nga hordhi serbe, të cilat bënë mizori të papapara mbi popullsinë shqiptare të Manastirit. Manastiri gjithashtu njihet edhe si një nga qytetet shqiptare që ka mbështetur Kryengritjen e Ilindenit (Ilirdës) (1903) e cila i siguroi Republikës së Krushevës një autonomi të shkurtër. Në këtë qytet janë takuar shpeshherë përfaqësuesit patriotë shqiptarë si Çerçiz Topulli, Bajo Topulli, Mihal Grameno, Ahmet Njazi Bej Resnja me krerët e rezistencës maqedonase.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Manastiri ka qenë kryeqendër gravituese e Vilajetit të Manastirit, i cili përfshinte një sipërfaqe prej 22.000 km katrorë, ku bënin pjesë edhe tokat shqiptare të Iliridës deri në Elbasan.

Manastiri është qytet i hershëm mesjetar i banuar nga popullsia arbërore. Ky qytet është ngërthyer në arteriet më të rëndësishme të Ballkanit mesjetar. Në këtë qytet janë të njohura karvanët tregtarë, të cilët ekspozonin mallrat dhe produktet nga Lindja dhe Perëndimi.

Duke qenë se Manastiri ka paraqitur një pozitë tejet strategjike në Ballkan, pushtuesit osmanë, pas betejës së Savrës (Lushnjë) kundër Balshës II, iu sulën Manastirit dhe Kosturit si qytete ku do të mund ta përqendronin ushtrinë e tyre për pushtime të mëtejshme.

Manastiri, si një nga qytetet më të rëndësishme të Ballkanit Jugor dhe në veçanti të Shqipërisë, është pushtuar kohë pas kohe nga pushtues të ndryshëm të huaj: Perandoria e Niqesë (Azi e Vogël), Perandoria Bizantine (formacion pasues i Perandorisë Romake), Perandoria Bullgare e mbretit Asen dhe nga Perandoria e Car Dushanit.

Ketu ndodhet godina e alfabetit shqiptar si muze edhe godina r Bajo Topullit

Politika[redakto | redakto tekstin burimor]

partia dominuese: VMRO-DPMNE

Të tjera[redakto | redakto tekstin burimor]

Telekomunikacioni Transporti Pushime

Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

 Commons: Manastiri – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale