Universiteti i Stambollit

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Universiteti i Stambollit
İstanbul Üniversitesi
Istanbul universite - panoramio.jpg
Latin: Universitas Constantinopolitanum
Motojaturqisht: Tarihten Geleceğe Bilim Köprüsü
shqip: Ura e Shkencës nga Historia në të Ardhmen
LlojiUniversiteti i kërkimeve publike
Themelimi1453 (Medâris-i Semâniye ve Fâtih Dârüşşifâsı)
1846 (Darülfünûn)
1933 (Universitet)
RektoriProf. Dr. Mahmut Ak
Stafi akademik
4,101[1]
Studentë69,411[1]
Undergraduates51,714[1]
Pasdiplomike16,669[1]
Location,
41°00′46.93″N 28°57′49.95″E / 41.0130361°N 28.9638750°E / 41.0130361; 28.9638750Coordinates: 41°00′46.93″N 28°57′49.95″E / 41.0130361°N 28.9638750°E / 41.0130361; 28.9638750
KampusiKampusi Beyazıt
Vezneciler Campus
Avcılar Campus
Çapa Campus
Kadıköy Campus
ThemeluesiMehmed II
Colors     E gjelbërt
     E verdhë
AffiliationsCoimbra Group
EUA
UNIMED
Faqja zyrtarewww.istanbul.edu.tr

Universiteti i Stambollit (turqisht: İstanbul Üniversitesi) është një universitet kërkimor publik i vendosur në Stamboll, Republika e Turqisë.

E themeluar nga Mehmed II më 30 maj 1453, një ditë pas pushtimitKostandinopojës nga turqit osmanë,[2] u rithemelua më 1846 si institucioni i parë i arsimit të lartë osman i bazuar në traditat evropiane.[3] Institucioni pasardhës, i cili funksionon me emrin aktual që nga viti 1933, është universiteti i parë në Turqinë moderne.[4]

Aktualisht, ka 69,411 studentë universitarë, të diplomuar dhe doktoraturë që studiojnë[5] në 33 njësi akademike,[6] duke përfshirë fakultete, institute, kolegje dhe shkolla profesionale në 10 kampuse.[7] Kampusi kryesor është ngjitur me sheshin BeyazıtFatih, kryeqyteti i krahinës, në anën evropiane të qytetit.

Përveç të qenit anëtar i Coimbra Group, në vitin 2019, universiteti zuri vendin e parë në Turqi sipas Renditjes Akademike të Universiteteve Botërore.[8]

Historia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Hyrja kryesore në Universitetin e Stambollit, vitet 1950

Origjina e Universitetit të Stambollit shkon në vitin 1453,[9][2] kur u themelua nga Sulltani Osman Mehmeti II "si një shkollë filozofie, mjekësie, juridike dhe letrash". Aty ishte edhe Universiteti i Kostandinopojës, i cili u themelua në vitin 425 dhe që kishte ekzistuar deri në rënien e Kostandinopojës. Universiteti i Stambollit funksiononte edhe si medrese (shkollë teologjike islame). Kjo medrese konsiderohet si pararendëse e Darülfünûn, e cila u zhvillua në Universitetin e Stambollit në vitin 1933.[10] Arsimi në një sërë shkencash dhe fushash (si mjekësia, matematika, astronomia, hartografia, gjeografia, historia, filozofia, feja, letërsia, filologjia, juridiku, etj.) u bë i disponueshëm dhe, deri në shekullin e 19-të, ato ishin të rëndësishme në duke edukuar kuadrot sunduese të shoqërisë osmane. Megjithatë, kur medresetë nuk ishin më në gjendje të plotësonin nevojat e botës moderne, filloi një proces ristrukturimi dhe si rezultat, u krijuan institucionet e arsimit të lartë të quajtur Darülfünûn, bërthama e Universitetit të Stambollit.

Një institucion i arsimit të lartë i quajtur Darülfünûn-u Osmanî (دار الفنون عثماني, Shtëpia Osmane e Shkencave) u krijua në vitin 1863, por u shtyp më 1871.[10] Rektori i parë i saj ishte Hasan Tahsini, i konsideruar si një nga studiuesit më të rëndësishëm osmanë të shekullit të 19-të. Në vitin 1874, Universiteti Perandorak (دار الفنون سلطاني Darülfünûn-u Sultanî) filloi mësimet e juridikut në frëngjisht, por u mbyll më 1881.[10]

Universiteti Perandorak, i njohur tani si Darülfünûn-u Şahâne (دار الفنون شهانه) u rithemelua në vitin 1900, me departamentet e teologjisë, arteve, matematikës, shkencës dhe filologjisë.[10] Në vitin 1924, në Universitetin e Stambollit (İstanbul Darülfünûnu), siç quhej tani universiteti,[10] u krijuan fakultetet e juridikut, mjekësisë, arteve dhe shkencave. Teologjia islame u shtua në vitin 1925, por në vitin 1933 universiteti u riorganizua pa këtë të fundit.[10]

Kurset e para moderne të Fizikës së Aplikuar u dhanë në Darülfünûn më 31 dhjetor 1863, e cila shënoi fillimin e një periudhe të re, dhe më 20 shkurt 1870, shkolla u riemërua si Darülfünûn-u Osmanî (Shtëpia Osmane e Shkencave të Shumëfishta) dhe u riorganizua. për të plotësuar nevojat e shkencave dhe teknologjive moderne. Duke filluar nga viti 1874, në ndërtesën e shkollës së lartë të Galatasarajit u mbajtën disa klasa të Letërsisë, Juridikut dhe Shkencave të Aplikuara, të cilat vazhduan rregullisht deri në vitin 1881. Më 1 shtator 1900, shkolla u riemërua dhe u riorganizua si Darülfünûn-u Şahâne (Shtëpia Perandorake e Shkencat e shumëfishta) me kurse në Matematikë, Letërsi dhe Teologji. Më 20 prill 1912, shkolla u riemërua si İstanbul Darülfünûnu (Shtëpia e Shkencave të Shumëfishta të Stambollit), ndërsa numri i lëndëve u shtua dhe kurrikulat u modernizuan me themelimin e Shkollave të Mjekësisë, Juridikut, Shkencave të Aplikuara (Fizikë, Kimi, Matematikë), Letërsi dhe Teologji.

Më 21 prill 1924, Republika e Turqisë njohu Darülfünûnu-n e Stambollit si shkollë shtetërore dhe më 7 tetor 1925, autonomia administrative e Stambollit Darülfünûnu u njoh ndërsa shkollat ​​(brenda sistemit të vjetër Medrese) u bënë fakultete moderne.

Më 1 gusht 1933, İstanbul Darülfünûnu u riorganizua si İstanbul Üniversitesi (Universiteti i Stambollit) pas reformave arsimore të Mustafa Kemal Atatürk. Mësimet filluan zyrtarisht më 1 nëntor 1933.

Kampusi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Mbetjet romake të vonë dhe bizantine të hershme në kampusin e Universitetit të Stambollit pranë Kullës Beyazıt.

Universiteti ka shtatëmbëdhjetë fakultete në pesë kampuse; kampusi kryesor është në sheshin Beyazıt, i cili u ndërtua fillimisht nga Kostandini i Madh si Forumi Tauri dhe më vonë u zgjerua nga Teodosi i Madh si Forumi i Teodosit gjatë periudhës romake.

Ndërtesa kryesore e kampusit me portën e saj historike është përdorur më parë si selia e Harbiye Nezareti (Ministria e Luftës) nga qeveria osmane. E vendosur në terren është Kulla Beyazıt, një kullë 85 m e lartë e rojës së zjarrit. Terreni ishte më parë vendndodhja e Eski Saray (Pallati i Vjetër) i epokës osmane. Disa rrënoja romake dhe bizantine janë ende të dukshme në terren.

Universiteti ka një staf mësimor prej 2,000 profesorësh dhe bashkëpunëtorësh dhe 4,000 asistentë dhe staf më të ri. Më shumë se 60,000 studentë universitarë dhe 8,000 studentë pasuniversitarë ndjekin kurset e ofruara nga Universiteti i Stambollit çdo vit.

Porta kryesore përshkruhej në anën e pasme të kartëmonedhave turke 500 lira të viteve 1971-1984.

Fakultetet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Fakulteti i Mjeksise
  • Fakulteti i Drejtësisë
  • Fakulteti i Letërsisë
  • Fakulteti i Shkencave
  • Fakulteti Ekonomik
  • Fakulteti i Farmacisë
  • Fakulteti i Stomatologjisë
  • Fakulteti i Menaxhimit
  • Fakulteti i Shkencave Politike
  • Fakulteti i Komunikimit
  • Fakulteti i Shkencave Ujore
  • Fakulteti i Teologjisë
  • Fakulteti i Transportit dhe Logjistikës
  • Fakulteti i Infermierisë
  • Fakulteti i Arkitekturës
  • Fakulteti i Edukimit të Hapur dhe në Distancë

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ a b c d "Sayılarla İstanbul Üniversitesi". sayilarla.istanbul.edu.tr (në turqisht). Arkivuar nga origjinali më 16 nëntor 2020. Marrë më 24 janar 2021.
  2. ^ a b "Istanbul University". Encyclopædia Britannica (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 15 janar 2021. Marrë më 13 janar 2021.
  3. ^ "İstanbul Üniversitesi'nin kuruluşunun 86. yıl dönümü! İstanbul Üniversitesi tarihi". haberler.com (në turqisht). Arkivuar nga origjinali më 14 nëntor 2020. Marrë më 14 nëntor 2020.
  4. ^ "Üniversitelerin kuruluş tarihleri". cnnturk.com (në turqisht). CNN Türk. 20 qershor 2015. Marrë më 5 janar 2021.
  5. ^ "Sayılarla İstanbul Üniversitesi". istanbul.edu.tr (në turqisht). Istanbul University. Marrë më 14 nëntor 2020.
  6. ^ "İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ'ndeki Tüm Programlar (Alfabetik Sırada)". yokatlas.yok.gov.tr (në turqisht). Këshilli i Arsimit të Lartë (Turqi). Marrë më 15 nëntor 2020.
  7. ^ "Yerleşim". istanbul.edu.tr (në turqisht). Marrë më 13 nëntor 2020.
  8. ^ "Istanbul University | Academic Ranking of World Universities - 2019 | Shanghai Ranking - 2019". www.shanghairanking.com (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 2019-08-15. Marrë më 2020-12-31.
  9. ^ "Istanbul University" (në anglisht). Times Higher Education. Arkivuar nga origjinali më 21 nëntor 2020. Marrë më 12 janar 2021.
  10. ^ a b c d e f Rüegg, Walter: "European Universities and Similar Institutions in Existence between 1812 and the End of 1944: A Chronological List", in: Rüegg, Walter (ed.): A History of the University in Europe. Vol. 3: Universities in the Nineteenth and Early Twentieth Centuries (1800–1945), Cambridge University Press, 2004, ISBN 978-0-521-36107-1, p. 687