Diskutim:Gadishulli Arabik

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Arabia)
Shko te: navigacion, kërko

Arabia është termë historik dhe politik që nënkupton gadishullin arabë me një sipërfaqe diku 3,5 milion km2. Gadishulli paraqet lidhjen në mes të Afrikës dhe Azisë tekë gryka e Suezit.

Arabia është një rrafshnaltë (1 000 m mbi n. d) e rrethuar nga brigjet që e lëshojnë të derdhet në linde. Ka një klimë ekstreme të thatë, vetëm në brigjet bregdetare Jemen dhe Omanë ka tokë të frytshme. Në brendi të shkretës ka oaza dhe në fund kalon në stepa.

Arabia ka rezervarë të mëdha të naftës dhe është e njohur për qytetet e shenjta të fesë së myslimanëve Mekën dhe Medinën. Në hapësirën e Arabisë sot ndodhen disa shtete si Arabia Saudite, Jemeni, Omani, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katari, Bahrania dhe Kuvajti ndërsa pjesërisht Iraku dhe Jordania.

Historia[redakto tekstin burimor]

Artikulli kryesor : Historia arabe

Me paraqitjen e Muhamedit rreth viteve 600, Arabia hynë me të madhe në histori, më parë ishte e pa përmendur. Feja islame, fiseve të shkretëtirës ju japi fuqinë shtytëse politike (luftën e kundër të pa feve). Në Azi, Afrikë dhe Spanjë për një kohë të shkurtë u krijuan mbretëri arabe të cilat e arrin kulmin në shekullin e VII. Nga shekulli X deri XII shpërbëhet Perandoria arabe në pjesë të dinastive dhe luftojnë kundër Kryqëzatës. Pjesa e brendshme e Arabisë mbeti e copëtuar nga popujt endacakë (Beduinët). Në shekullin e XVI Arabia dhe popujt endacakë i nënshtrohen perandorisë Osmane, sundim i cili zgjati deri në lëkundjet e luftës së parë botërore. Mbretëria e Hixhasë e ngritur me ndimen e Britanikëve nuk mundej të përmbahej. Sunduesi i Arabisë së brendshme Ibn Saud e pushtojë më 1924/1925 mbretërinë e krijuar. Nga vitet 1930/32 deri më 1971 vendet arabe shpallin pavarësinë, shumica e bënë këtë në vitet e ´30-ta (Arabia Saudite, Iraku, Kuvajti, Bahrania) me ndihmën e pasurimit nga eksportimi i naftës. Gjatë kohës së tensioneve në mes të tradicionalistëve myslimanë, nacionalistëve arabë dhe problemit palestinezë Arabia kthehet në regjion lufte.

pnb:جزیرہ نما عرب