Lidhja Socialdemokrate e Maqedonisë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Bashkimi Social Demokratik i Maqedonisë
Kryetar Zoran Zaev
Viti i krijimit 20 Prill 1991
Organi i rinisë Forumi Rinor Social-Demokratik i Maqedonisë
Spektri politik Qëndra e majtë
Ngjyra zyrtare Blu, e kuqe dhe e verdhe 2016: E kuqe
Faqja zyrtare e Internetit
sdsm.org.mk

Lidhja socialdemokrate e Maqedonisë (Maqedonisht: Социјалдемократски сојуз на Македонија–СДСМ, SDSM) është një parti social-demokratike e qendrës së majtë në Maqedoni[1]. Lidhja socialdemokrate e Maqedonisë është themeluar më 20 prill 1991 në Kongresin e 11-të LKM-PDP (UCM - Partia për Ndryshime Demokratike). Branko Crvenkovski u zgjodh si presidenti i parë i partisë. Udhëheqësi aktual i saj është Zoran Zaev. Lidhja socialdemokrate e Maqedonisë është anëtare e Aleancës Progresive dhe një shoqërues i asociuar i Partisë së Socialistëve Evropianë (PES). LSDM është parti politike e qendrës së majtë të pozicionuar me ideologji social demokratike.[2]

Nga shtatori 1992 deri në vitin 1998 dhe nga viti 2002 deri në vitin 2006 LSDM ka qenë partia më e madhe në parlamentin e Maqedonisë dhe partia kryesore në qeveri, dhe ka treguar një qëndrim të moderuar dhe të ri-pajtuese ndaj pakicave etnike në Maqedoni. Në zgjedhjet e para parlamentare në vitin 1990, partia e përfundoi e dyta pas VMRO-DPMNE dhe ishte pjesë e qeverisë së unitetit kombëtar nga viti 1991 deri më 1992. Nga viti 1992 deri 1994 LSDM-ja ishte në një qeveri koalicioni me Partinë Liberale dhe Partisë Socialiste. LSDM fitoi zgjedhjet parlamentare në vitin 1994 dhe 2002 dhe fitoi shumicën e komunave në zgjedhjet lokale në vitin 1996, 2000 dhe 2005. Nga shtatori 2006 deri në dhjetor 2016 LSDM ishte partia më e madhe opozitare në parlament. Në zgjedhjet e parakohshme parlamentare në fund të vitit 2016, LSDM udhëhoqi qendrën në koalicionin e krahut të majtë "Për jetën në Maqedoni" dhe fitoi 440,000 vota dhe 49/120 deputetë në asamblenë maqedonase, rezultati i dytë më i mirë në historinë e partisë, pas fitimit të zgjedhjeve parlamentare në vitin 2002.

Historia dhe rezultatet e zgjedhjeve [redakto | redakto tekstin burimor]

Partia humbi zgjedhjet e vitit 1998, por në zgjedhjet legjislative, më 15 shtator 2002, partia u bë partia më e fortë që fitoi 60 nga 120 vende në Kuvendin e Maqedonisë, si partia kryesore e aleancës së përbashkët për Maqedoninë, të kryesuar nga LSDM dhe partia liberale Partia Demokratike. Së bashku për Maqedoninë vendosi në koalicion me Bashkimin Demokratik për Integrim.

Ish-udhëheqësi i vjetër i partisë ishte Branko Crvenkovski, i cili shërbeu si kryeministër i Maqedonisë nga viti 1992 deri në vitin 1998 dhe nga viti 2002 deri në vitin 2004. Cërvenkovski u zgjodh më pas në biletën socialdemokratike për t'u bërë president i Republikës së Maqedonisë një post që ai mbajti deri në maj 2009. Presidenca iu dorëzua Vlado Buçkovskit, i cili ishte udhëheqës i partisë dhe kryeministër deri në zgjedhjet parlamentare të vitit 2006. LSDM është anëtare e Aleancës Progresive dhe një degë e asociuar e Partisë Socialiste Europiane (PShM). Më 30 nëntor 2005, një nga anëtarët më të shquar të LSDM-së, Tito Petkovski, i cili kandidoi për president në vitin 1999 dhe erdhi në vendin e dytë, u largua nga partia për të formuar Partinë e Re Social Demokrate. Kjo është ndarja e dytë e madhe nga LSDM-ja, e para është ndarja e vitit 1990 e Petër Goševit, i cili ka themeluar Partinë Demokratike.

Në zgjedhjet parlamentare në Maqedoni të mbajtur në 2008, koalicioni Sun (prej të cilit LSDM ishte partia kryesore) u mposht, duke marrë 27 nga 120 vendet. Në zgjedhjet e fundit lokale nga 2009, Social Demokratët fituan në 8 nga 84 komuna në vend.[3] Lidhja socialdemokrate e Maqedonisë është partia e dytë më e madhe politike dhe partia kryesore e opozitës në vend. Në maj të vitit 2009, pas përfundimit të mandatit 5-vjeçar të Presidentit të Republikës së Maqedonisë, Branko Crvenkovski u kthye në LSDM dhe u rizgjodh lider i partisë. Ai e riorganizoi partinë thellësisht, por dha dorëheqjen pas humbjes së partisë në zgjedhjet lokale të vitit 2013. Në qershor 2013 Zoran Zaev u zgjodh si kreu i ri.

Partia u mposht në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2014 nga VMRO-DPMNE, por rezultatet nuk u njohën dhe partitë e opozitës bojkotuan Parlamentin. Nga shkurti deri në maj 2015, Zaev lëshoi ​​material të përgjuar që pretendoi kryeministrin Nikola Gruevski për spiunimin e paligjshëm të më shumë se 20,000 qytetarëve. Në maj, në Shkup filluan protesta të mëdha duke përfshirë anëtarët e LSDM-së. Turma të mëdha u mblodhën për të protestuar më 17 maj, duke kërkuar dorëheqjen nga Gruevski, i cili refuzoi të japë dorëheqjen dhe organizoi një tubim pro-qeveritar të nesërmen. Numri i protestuesve u vlerësua të jetë më shumë se 40,000. Zaev pohoi se numri i protestuesve arriti në 100,000, dhe tha se disa prej tyre do të qëndrojnë atje derisa Gruevski të japë dorëheqjen. Diplomatët e Bashkimit Evropian ofruan të ndërmjetësojnë një zgjidhje për krizën. Kriza politike u tejkalua me Marrëveshjen e Przhinos që nga korriku 2015, e cila detyroi një qeveri kalimtare me LSDM-në nga nëntori 2015, dorëheqjen nga Gruevski në janar 2016 dhe zgjedhjet e parakohshme parlamentare më 11 dhjetor 2016. Për zgjedhjet më 11 dhjetor 2016 partia fitoi pothuajse 440 000 dhe 49 deputetë, i cili ishte rezultati i dytë më i mirë në historinë e LSDM-së, pas rezultatit të vitit 2002. Në shkurt 2017, Zaev filloi negociatat me partnerët e vogël për të formuar shumicën e parlamentit.

Rezultatet e zgjedhjeve[redakto | redakto tekstin burimor]

Zgjedhjet Në koalicion me Vota fitoi Përqindje Vende fituan Ndryshim Qeveria
(Koalicioni total) (Kualicioni total)
1990 asnje 220,748 27.70 (#2)
31 / 120
rritje 31 Qeveri
1994 LS-SS 329,700 53.50 (#1)
87 / 120
rritje 56 Qeveri
1998 asnje 279,799 25.14 (#2)
27 / 120
Rënie 60 Opozitë
2002 LDS-DST-DLB-USR-DSD-DSV-RSS-SKS-ZS 494,744 41.58 (#1)
60 / 120
rritje 33 Qeveri
2006 LDS-DST-DLB-USR-DSD-DSV-RSS-SKS-ZS 218,164 23.31 (#2)
32 / 120
Rënie 28 Opozitë
2008 NSDS-LDS- LSM-NA-ZS-SU-DSV 233,284 23.64 (#2)
27 / 120
Rënie 5 Opozitë
2011 NSDS-NSDS-SEB-LS-SPT-SPS-SPER-NA-SU
-DSV-UTLS-PNUT-DUS-SSD-SL
368,496 32.78 (#2)
42 / 120
rritje 15 Opozitë
2014 NSDP-LDP-UM-SPT-SPT-SPER-SS-DSV- SL 283,955 26.22 (#2)
34 / 120
Rënie 8 Opozitë
2016 NSDP-LDP-DOM-SPER-PEI-APM-PEP21-POPM 436,981 37.87 (#2)
49 / 120
rritje 15 Qeveri

Udhëheqësit e partisë[redakto | redakto tekstin burimor]

Burimet[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Janusz Bugajski (2002). Political Parties of Eastern Europe: A Guide to Politics in the Post-Communist Era. M.E. Sharpe. pp. 739–. ISBN 978-1-56324-676-0.
  2. ^ Nordsieck, Wolfram, "Macedonia"Parties and Elections in Europe
  3. ^ Vecer newspaper