Rajoni i Detit të Zi

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Rajoni i Detit të Zi
turqisht : Karadeniz Bölgesi
Rajon i Turqisë
noform
Administrimi
Shteti Flamuri Turqia
Sipërfaqja dhe popullsia
Sipërfaqja 143,537 km2

Rajoni i Detit të Zi (turqisht: Karadeniz Bölgesi) është një rajon gjeografik i Turqisë.

Kufizohet me Rajonin Marmara në perëndim, Rajonin e Anadollit Qendror në jug, Rajonin e Anadollit Lindor në juglindje, Republikën e Gjeorgjisë në verilindje dhe Detin e Zi në veri.

Nënndarja[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Një vijë tipike bregdetare e Rajonit të Detit të Zi
    • Western Black Sea Section (turqisht: Batı Karadeniz Bölümü)
      • Inner Western Black Sea Area (turqisht: Batı Karadeniz Ardı Yöresi)
      • Küre Mountains Area (turqisht: Küre Dağları Yöresi)
    • Central Black Sea Section (turqisht: Orta Karadeniz Bölümü)
      • Canik Mountains Area (turqisht: Canik Dağları Yöresi)
      • Inner Central Black Sea Area (turqisht: Orta Karadeniz Ardı Yöresi)
    • Eastern Black Sea Section (turqisht: Doğu Karadeniz Bölümü)
      • Eastern Black Sea Coast Area (turqisht: Doğu Karadeniz Ardı Yöresi)
      • Upper Kelkit - Çoruh Gully (turqisht: Yukarı Kelkit - Çoruh Oluğu)

Ekorajonet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Tokësore[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Palearctic[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Pyjet me temperaturë të gjerë dhe të përzier[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Pyje qumeshtit Euxin-Colchic
Pyjet halore të buta[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Pyjet halore anatoliane dhe pyje qumeshtit

Provincat[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Provincat që janë plotësisht në rajonin e Detit të Zi:

  • Amasya
  • Gümüşhane
  • Bartın
  • Bolu
  • Giresun
  • Kastamonu
  • Karabük
  • Ordu
  • Rize
  • Samsun
  • Sinop
  • Tokat
  • Trabzon
  • Zonguldak

Provincat që janë kryesisht në rajonin e Detit të Zi:

Provincat që janë pjesërisht në rajonin e Detit të Zi:

Popullsia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Popullsia e rajonit të Detit të Zi është 8,439,213 bazuar në regjistrimin e vitit 2010. 4,137,166 njerëz jetojnë në qytete dhe 4.301.747 njerëz në fshatra. Kjo e bën atë të vetmin nga shtatë rajonet e Turqisë në të cilat jetojnë më shumë njerëz në zonat rurale sesa në ato urbane.

Megjithëse shumica dërrmuese është turke, në lindje të rajonit banohet edhe nga lazët, një popull që flet një gjuhë kartveliane, e cila është e lidhur ngushtë me Gjeorgjinë dhe e kthyer në Islam nga Ortodoksia Gjeorgjiane në fund të periudhës Osmane si dhe nga gjeorgjianët muslimanë, gjithashtu Hemsin, Armenët e konvertuar në Islam, dhe Grekët Pontikë, të cilët u kthyen në Islam në shekullin e 17-të. Ndërsa një komunitet i madh (rreth 25% e popullsisë) të Grekëve Ponikë të Krishterë[1] mbeti në të gjithë zonën e Pontusit (përfshirë Trabzon dhe Kars në Turqinë verilindore/Kaukazin rus) deri në vitet 1920, dhe në pjesë të Gjeorgjisë dhe Armenia deri në vitet 2010, duke ruajtur zakonet e tyre dhe dialektin e greqishtes, shumica dërrmuese janë larguar që nga atëherë, kryesisht për në Greqi. Sidoqoftë, shumica e Grekëve Ponikë myslimanë mbetën në Turqi.

Gjeografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Rajoni i Detit të Zi ka një bregdet të pjerrët, shkëmbor, me lumenj që kaskadojnë nëpër grykat e shkallëve bregdetare. Disa lumenj më të mëdhenj, ata që kalojnë nëpër malet Pontike (Doğu Karadeniz Dağları), kanë degëzime që rrjedhin në pellgje të gjera, të ngritura. Qasja në brendësi nga bregdeti është e kufizuar në disa lugina të ngushta sepse kreshtat malore, me lartësi prej 1.525 deri në 1.800 metra në perëndim dhe 3.000 deri në 4,000 metra në lindje në malet Kaçkar, formojnë një mur pothuajse të pathyer që ndan bregdetin nga brendësia. Shpatet më të larta me të cilat përballet veriperëndimi priren të jenë me pyje të dendura. Për shkak të këtyre kushteve natyrore, bregdeti i Detit të Zi historikisht është izoluar nga Anadolli.

Pamje panoramë e Maleve Pontic në rajon.

Klima[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Rajoni i Detit të Zi ka një klimë oqeanike (Klasifikimi i klimës Köppen: Cfb); me reshje të larta dhe të barabarta të shpërndara gjatë gjithë vitit. Në bregdet, verat janë të ngrohta dhe të lagështa, dhe dimrat janë të freskët dhe të lagësht. Bregdeti i Detit të Zi merr sasinë më të madhe të reshjeve dhe është rajoni i vetëm i Turqisë që merr reshje të mëdha gjatë gjithë vitit. Pjesa lindore e asaj bregdetare mesatarisht 2.500 milimetra në vit, që janë reshjet më të larta në vend. Reshjet e borës janë mjaft të zakonshme midis muajve dhjetor dhe mars, bie borë për një javë ose dy dhe mund të jetë e rëndë pasi të bjerë borë.

Temperatura e ujit në të gjithë bregdetin turk të Detit të Zi është gjithmonë e ftohtë dhe luhatet midis 8 ° dhe 20 °C gjatë gjithë vitit.

Turizmi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ata që nuk e pëlqejnë nxehtësinë dhe lagështinë e verës në rajonin e Mesdheut dhe Egjeut të Turqisë, shpëtojnë në pllajën e maleve në rajonin e Detit të Zi të cilat janë pothuajse përgjithmonë me re dhe marrin sasi të jashtëzakonshme shiu dhe janë shumë tërheqëse me flora dhe fauna të pasur, pyje, liqene kraterash, ujëvara, lumenj, përrenj, shëtitje në mal dhe natyrë, rafting, kanoe dhe sporte dimërore, gjueti dhe peshkim, skish bari, ujë shërues dhe pjatat lokale.[2]

Shiko edhe[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Pentzopoulos, Dimitri (2002). The Balkan exchange of minorities and its impact on Greece (në anglisht). C. Hurst & Co. Publishers. ff. 29–30. ISBN 978-1-85065-702-6.
  2. ^ Blacksea Region culture and travel

Lidhje të jashtme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

41°00′V 36°00′L / 41.000°V 36.000°L / 41.000; 36.000