Ndërdisiplinariteti

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Interdisiplinariteti ose ndërdisiplinariteti (studimet ndërdisiplinore) përfshijnë kombinimin e dy ose më shumë disiplinave akademike në një aktivitet ose projekt shkencor hulumtues.[1] Ai përmbledh njohuri nga disa fusha të tjera si sociologjia, antropologjia, psikologjia, ekonomia etj. Më konkretisht interdisiplinariteti konsiston në një veprimtari krijuese e cila shkon përtej kufizimeve disiplinare. Interdisiplinariteti është i lidhur me një interdisiplinë ose një fushë ndërdisiplinore, e cila është një njësi organizative që kalon kufijtë tradicionalë midis disiplinave akademike ose shkollave të mendimit, pasi lindin nevoja dhe profesione të reja. Ekipet e mëdha inxhinierike zakonisht janë ndërdisiplinore, si p.sh. një central elektrik ose telefon celular apo një projekt tjetër që kërkon bashkimin e disa specialiteteve disiplinore. Megjithatë, termi "ndërdisiplinor" nganjëherë është i kufizuar vetëm në mjediset akademike.

Përkufizimi[redakto | përpunoni burim]

Termi interdisiplinar (ndërdisiplinor) zbatohet në kuadër të fushës së arsimit, edukatës dhe shkencës mbi edukimin për të përshkruar studimet që përdorin metoda dhe njohuri të disiplinave të caktuara ose fushave tradicionale të studimit. Interdisiplinariteti përfshin hulumtuesit, studentët dhe mësimdhënësit me qëllim të lidhjes dhe integrimit të disa shkollave akademike, profesioneve ose teknologjive - së bashku me perspektivat e tyre specifike - në ndjekjen e një detyre të përbashkët. Probleme të tilla si epidemiologjia e HIV / AIDS-it ose ngrohja globale kërkon të kuptuarit dhe njohjen e disiplinave të ndryshme për të zgjidhur probleme komplekse. Interdisiplinariteti mund të zbatohet kur lënda konsiderohet të jetë lënë pas dore ose edhe e keqinterpretuar në strukturën tradicionale disiplinore të institucioneve kërkimore, për shembull, studimet gjinore apo fusha e studimeve etnike. Interdisciplinariteti mund të zbatohet po ashtu edhe në tema komplekse që mund të kuptohen vetëm duke kombinuar perspektivat e dy ose më shumë fushave të caktuara shkencore.

Mbiemri interdisiplinare (ndërdisiplinore) përdoret më shpesh në qarqet shkencore e arsimore, kur hulumtuesit nga dy ose më shumë disiplina shkencore bashkojnë dhe modifikojnë qasjet e tyre në mënyrë që ato të jenë më të përshtatshme për problemin e caktuar, duke përfshirë mësimin ekipor, ku nga nxënësit kërkohet të kuptojnë një temë të caktuar në terma të disiplinave të shumëfishta tradicionale. Për shembull, tema e shfrytëzimit të tokës mund të duket ndryshe kur shqyrtohet nga disiplina të ndryshme, për shembull, biologjia, kimia, ekonomia, gjeografia dhe politika.

Shumica e disiplinave akademike i kanë rrënjët e tyre në sekularizimin e universiteteve në mes të shekullit XIX, kur kurrikulat tradicionale u plotësuan me mësimin e gjuhës dhe literaturës jo-klasike, shkenca shoqërore, shkencat politike, ekonomia, sociologjia, administrata publike, shkencat natyrore dhe disiplinat e teknologjisë si fizika, kimia, biologjia dhe inxhinieri.

Para shekullit XX, kategoritë shkencore ishin të gjera dhe të përgjithshme, gjë që pritej për shkak të mungesës së interesit në shkencë në atë kohë. Me përjashtime të rralla, praktikuesit e shkencës prireshin të ishin amatorë dhe referoheshin si "historianë të natyrshëm" (historianë natyralë) dhe "filozofë të natyrshëm" (filozofë natyralë) - emërtime këto të cilat datojnë që nga koha e Aristotelit - në vend të emërtimit "shkencëtarë".[2] Historia natyrore i referohet asaj që tani i quajmë shkencat e jetës dhe filozofia natyrore që i referohen shkencës fizike aktuale. Pak mundësi ka ekzistuar për shkencën si një profesion jashtë sistemit arsimor. Arsimi i lartë ka ofruar strukturën institucionale për hetimin shkencor, si dhe mbështetjen ekonomike. Vëllimi i informacionit shkencor u rrit shpejt dhe njerëzit e kuptuan rëndësinë e përqendrimit në fushat më të vogla të veprimtarisë shkencore. Për shkak të kësaj, u shfaqën specializime të reja shkencore. Ndërsa këto specializime u zhvilluan, disiplinat moderne shkencore në universitete u përmirësuan gjithashtu. Përfundimisht, disiplinat e identifikuara të akademisë u bënë themelet për njerëzit me interesa dhe ekspertizë specifike të specializuara.[3]

Shih edhe[redakto | përpunoni burim]

Referenca[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Nissani, M (1995). "Fruits, Salads, and Smoothies: A Working definition of Interdisciplinarity". The Journal of educational Thought (JET)/revue de La Pensée Éducative. 29(2): 121–128 – nëpërmjet JSTOR. 
  2. ^ "How The Word 'Scientist' Came To Be". npr.org. National Public Radio. Marrë më November 3, 2014. 
  3. ^ Cohen, E. "Disciplinary Evolution and the Rise of Transdiscipline" (PDF). Informing Science: the International Journal of an Emerging Transdiscipline.