Polonia

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Poloni)
Shko te: navigacion, kërko
Republika polake
Rzeczpospolita Polska
Flamuri i Polonisë Stema e Polonisë
Flamuri Stema
Himni kombëtar: Mazurek Dąbrowskiego
 
Situata e Polonisë
 
Kryeqyteti Varshava
Qyteti më i madh Varshava
Gjuha zyrtare polonishtja
Forma e qeverisë Republikë
President Kryetari


Kryeministër Kryeministri
Sipërfaqja Vëndi i 68-të
312,685 km²
ZEE km²
Popullsia
 • totale
 • dendësia
Vëndi i 64-të
38,000,000 (29)
124 banorë/km²
PBB ($ 14,400)
 • totale
 • për banor

$ 512.9 mild.
48
IZHNJ (2003) 0.858
Monedha Złoty
Zona kohore
 • në verë
UTC+1
UTC+2
Kodi i internetit .pl
Prefiksi telefonik +48

Republika Polake apo Polonia (polonisht: Rzeczpospolita Polska apo Polska) është shtet në pjesën qëndrore të Evropës. Polonia ndodhet e kufizuar nga perëndimi me Gjermaninë, në jug me Çekinë, Sllovakinë, në lindje me Bjellorusinë, Ukrainën dhe në veri me Detin Baltik, Lituaninë dhe rajonin rusë të Kalingradit.

Polonia si me elemente shtetërore është krijuar që para 1.000 viteve, nga dinastia e Pia-së, ashtu që të arrijë vitet e arta (kulminacionin) në fund të shekullit XVI nën udhëheqjen e dinastisë së Jagilonian-it, kur Polonia ishte një ndër vendet më të fuqishme dhe më të zhvilluarat në Evropë.

Vendi i "Solidarność"-it, Republika e III-të Polake e thirrur në jetë në vitin 1997 ka hyrë në Paktin e Aleancës Veriore (NATO) në vitin 1999 dhe i është bashkangjitur Bashkësis

Politika[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Sistemi shtetror në Poloni.

Njësitë territoriale[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Njësitë territoriale të Polonisë.

Polonia ka 16 njësi territoriale të nivelit të lartë të quajtura vojvoxhva (pol. Województwa) të cilat ndahen në njësi të nivelit të mesme të quajtura povjat (org.:powiaty, njëjës:powiat) dhe që ndahen më tutje në njësi të niveli të ulët të quajtura gmina (org.: gminy, njëjës: gmina) Me date 10 prill 2010 humbi jeten presidenti polak Lech Kaczynski , ai ishte duke udhetuar per ne Rusi per t'i bere homazhe rreth 25 mije personave te vrare nga Stalini avioni i tij u rrezua afer aeroportin te Smolensk ne perendim te Rusise.

Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Gjeografia e Polonisë.

Sipërfaqja e përgjithshme e Polonisë është 312,685 km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 52 00 V, 20 00 L dhe 304,465 km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 8,220 km² ujë.

Vija bregdetare e Polonisë është 491 km e gjatë ndërsa kufiri tokësorë 2,788 km i gjatë.

Klima e Polonisë është klimë e ndryshueshme kryesisht e freskët me verë të lagshtë e dimër mesatar.

Pjesa më e madhe e relievit të Polonisë është terren i rrafshnaltave, kufiri në jugë përshkohet nga malet. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të lumit Elb në vendin e quajtur Raçki ( -2m; pol.: Raczki Elbląskie) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,499 metrave në vendin e quajtur Rysy.

Lumi më i gjatë në Poloni është lumi Visila (pol.: Wisła) me një gjatësi prej 1047 km.

Liqeni me sipërfaqe më të madhe në Poloni është liqeni Shniarvu (pol.: Śniardwy) me një sipërfaqe prej 113,8 km².

popullsia me afro 40 mije banoresh dhe shumica jeton ne qytet

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Ekonomia e Polonisë.

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Demografia e Polonisë.

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Kultura e Polonisë.

Të tjera[redakto | redakto tekstin burimor]

Galeria[redakto | redakto tekstin burimor]

 Commons: Polonia – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale
 Commons: Polonia – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale
Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Wikipedia:Albumi Polonia.
Për më shumë shih në projektin si motër "Commons".

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]