Koha

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Madhësi matëse
Sistemi SI
Madhësia Koha
simboli t
Njësia sekondi
simboli s
SI Si

formula = l/v;A/P rez = -

redaktoni kutinë
Ora është një mjet matës i kohës.

Koha është përmasa në të cilën kuptohet dhe matet rrjedha e ngjarjeve në gjithësi. Koha është kapja e rendit në shfaqjen e ngjarjeve nga ndërgjegjja njerëzore. Të gjitha ngjarjet mund të përshkruhen në një kohë që mund të jetë e kaluara, e tashmja dhe e ardhmja. Thelbi i domethënies së kohës është një ndër çështjet më të vjetra filozofike dhe shkencore të njeriut.

Fjalori Anglisht i Oksfordit e përkufizon kohën si "procesi i vazhdueshëm dhe i pakufishëm i ekzistencës dhe ngjarjeve në të shkuarën, të tashmen dhe të ardhmen, e quajtur si e tërë". Një tjetër përkufizim standard fjalori është "sekuencë e vazhdueshme lineare (e drejtë) jo hapësinore nga ku ngjarjet dukshëm ndodhin sipas një rregulli të pakthyeshëm".

Fizikë[redakto | redakto tekstin burimor]

Në fizikë, koha dhe hapësira njihen si madhësi themelore. Përkufizimi i vetëm i mundshëm i kohës është veprimi, në të cilin koha përkufizohet nga matja e proceseve (ecurive) dhe njësive të zgjedhura.

fizikë koha (simboli t, T) është madhësi për përcaktimin e intervaleve midis periudhave të ndryshme gjatë së cilave ndodhin dukuri të ndryshme fizike. Për krahasimin e zgjatjes së intervaleve për dukuritë në fizikë përdoren njësia ndërkombëtar nga sistemi SI, sekonda dhe shënohet me simbolin s. Për të kuptuar më lehtë krahasimet, përveç sekondës si njësi bazë, për kohën përdoren edhe nënfishet dhe shumëfishet e sekondës.Koha si një madhësi fizike gjendet në shumë formula fizike duke filluar nga ato më elementaret dhe thelbësoret psh :v=l/t deri tak ato të komplikuarat ne lidhje me nxitimin etj.

Ka dy pikepamje te ndryshme per kohen si koncept.Nje pikepamje thote se koha eshte pjese e struktures themelore te universit, eshte nje dimension ne te cilin ngjarjet ndodhin ne sekuenca.Isak Njutoni e hodhi dhe mbeshteti kete teori, ndaj dhe kjo njihet si koha Njuton-iane. Pikepamja e dyte, eshte ajo qe thote se koha nuk mund te jete nje "mbajtes" ne te cilin kalojne ngjarje dhe objekte.Ajo eshte pjese e nje strukture themelore (bashke me hapesiren dhe numrat) me te cilen njerezit masin ngjarjet.Pra koha nuk eshte nje ngjarje apo dicka, nuk mund te matet vete, sepse eshte nje njesi matese (si numrat) e megjithate mund te udhetohet ne te.

Matja[redakto | redakto tekstin burimor]

Njësitë kohore
Njësia Vlera
atosekonda 1/1018 sekonda[1]
femtosekonda 1/1015 sekonda
pikoseconda 1/1012 sekonda
nanosekonda 1/109 sekonda
mikrosekonda 1/106 sekonda
milisekonda 0.001 sekonda
sekonda SI madhësia bazë
minuta 60 sekonda
ora 60 minuta ose 3600 sekonda
dita 24 orë ose 1440 minuta ose 86400 sekonda
java 7 ditë
fortnight[2] 14 ditë
muaji hënor 27.2 deri në 29.5 ditë
muaji 28 deri në 31 ditë
Çereku i vitit 3 muaj
viti 12 muaj
Viti normal 365 ditë e 52 javë + 1 ditë
Viti i brishtë 366 ditë 52 javë + 2 ditë
Viti tropik 365.24219 ditë
Viti gregorian 365.2425 ditë
Olimpiada 4 vite
Lustrumi 5 vite
Dekada 10 vite
Jubileu (i Biblës) 50 vite
Shekulli 100 vite
Mileniumi 1000 vite

Thënie[redakto | redakto tekstin burimor]

  • «Çfarë është pra koha? Nëse ndokush më pyet, e di; nëse dua ti'a shpjegoj atij që më pyet, nuk e di më.» (Shën Agostini tek Rrëfimet.)
  • «Koha heq gjithçka e jep gjithçka; çdo gjë ndryshon, kurrgjë nuk asgjësohet.» (Xhordano Bruno)
  • «Çdo orë e kohës së humbur është një mundësi dëmi për të ardhmen.» (Napoleon Bonaparti)
  • «Vetëm punëtorët e dinë se sa vlen koha; e bëjnë që të paguajë gjithmonë.» (Karlo Maria Francero)

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

[1]

Shikoni dhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhjet e jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]


Gabim referencash: Etiketat <ref> ekzistojnë, por nuk u gjet etiketa <references/>