Jump to content

Var

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Var (department))
Var
Var (Ocitanisht)
Var (Frëngjisht)
Nga lart poshtë, majtas djathtas: Massif de l'Esterel,Draguignan, Fréjus, Porquerolles
Flamuri i Var
Stema Var
Vendndodhja e Varit në Francë
Vendndodhja e Varit në Francë
ShtetiFrancë
RajoniProvence-Alpes-Côte d'Azur
PrefekturaToulon
NënprefekturatBrignoles
Draguignan
Sipërfaqja
 • Gjithsej5.973 km2 (2,306 sq mi)
Popullsia
 (Janar 2020)
 • Gjithsej1.085.189
 • Vendi22
 • Dendësia180/km2 (470/sq mi)
Numri i departamentit83
Qarqet3
Kantonet23
Komunat36

Var ( Frëngjisht: [vaʁ]  ( dëgjoni) , OcitanishtVar [ˈbaɾ] ; Shqip: Vari) është një departamentrajonin Provence-Alpes-Côte d'AzurFrancën Juglindore. Kufizohet në lindje nga departamenti Alpes-Maritimes ; në perëndim nga Bouches-du-Rhône ; në veri të lumit Verdon nga departamenti Alpes-de-Haute-Provence ; dhe në jug nga Deti Mesdhe . Kishte një popullsi prej 1,076,711 banorësh në 2019. [1]

Departamenti Var merr emrin e tij nga lumi Var, i cili rridhte përgjatë kufirit të tij lindor, derisa kufiri u zhvendos në 1860 dhe departamenti nuk është më i lidhur me lumin.

Tuloni është qyteti më i madh dhe kryeqyteti administrativ i Varit. Qytete të tjera të rëndësishme në Var përfshijnë Fréjus, Saint-Raphaël, Draguignan, Brignoles, Hyères dhe La Seyne-sur-Mer . Departamenti Var është i njohur për portin e Tulonit, portin kryesor të Marinës Franceze, për vendpushimet e tij bregdetare, më i famshmi prej të cilëve është Saint-Tropez, për disa shembuj të shkëlqyer të arkitekturës romane dhe të tjera mesjetare, si Abacia Le Thoronet dhe Katedralja Fréjus, për verërat e saj, veçanërisht verërat e Bandolit, si dhe për pistën e saj të garave të motorsportit Circuit Paul Ricard, e vendosur në Le Castellet.

Historia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

vitet e hershme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Departamenti i Var u krijua në kohën e Revolucionit Francez, më 4 mars 1790, nga një pjesë e ish- provincës mbretërore të Provencës .

Tulon, kryeqyteti historik i Var, iu kthye ai titull në 1974.
Napoleoni mbërrin në Fréjus, 1799

Kryeqyteti i saj ishte fillimisht Tuloni, por ai u zhvendos në Grasse në 1793 për të ndëshkuar Tulonasit që ia dhanë qytetin britanikëve në 1793. Më pas, kryeqyteti u zhvendos në Brignoles në 1795, pastaj në Draguignan në 1797. Ajo nuk u kthye në Toulon deri në 1974.

Shekulli i 19[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në 1815, pas humbjes së NapoleonitWaterloo, departamenti u pushtua nga trupat austriake deri në nëntor 1818. Në 1854, hekurudha e parë arriti në Tulon.

Me krijimin e departamentit të ri të Alpes-Maritimes në 1860 dhe pas aneksimit nga Franca të Nicës, pjesa lindore e departamentit, që korrespondon me rrethin e Grasse, u zhvendos në departamentin e ri. Kjo lëvizje gjithashtu zhvendosi lumin Var, i cili i kishte dhënë emrin departamentit, në departamentin e ri.

Kohët e fundit[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Lufta e Parë Botërore (1914-1918) stimuloi rritjen në kantieret detare dhe industrinë ushtarake në rajon, por dobësoi industrinë bujqësore dhe ushqimore. Në vitin 1942, ushtria gjermane u zhvendos nga Franca e pushtuar në zonën e lirë, e cila përfshinte departamentin Var. Flota franceze u sabotua në portin e Tulonit për të mos rënë në duart e gjermanëve. Më 15 gusht 1944, forcat amerikane dhe franceze të lira zbarkojnë në Saint-Tropez, Sainte-Maxime dhe Saint-Raphaël . Flota franceze e Lirë mbërriti në Tulon më 13 shtator.

Në vitet 1960, rreth 100,000 qytetarë francezë u riatdhesuan nga Algjeria pas Luftës së Pavarësisë së Algjerisë dhe u vendosën në departamentin Var. Në vitin 2014, kryebashkiaku i Fréjus, David Rachline u bë senatori i parë nga Vari i zgjedhur nën flamurin e Frontit Kombëtar (më vonë Tubimi Kombëtar); së bashku me Stéphane Ravier nga fqinji Bouches-du-Rhône, të dy u bënë anëtarët e parë të Frontit Kombëtar në Senat nën Republikën e Pestë .

Gjeografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Departamenti Var ka një sipërfaqe prej 6,032 km 2 . Kishte 420 km vijë bregdetare, duke përfshirë ishujt në det të hapur. 56% e sipërfaqes së saj është e mbuluar me pyje. Formacionet e saj gjeologjike ndahen në dy rajone; një i përbërë nga gurë gëlqerorë në veriperëndim të një linje midis Tulonit dhe Draguignan dhe nga shkëmbi kristalor ( kuarci ) në juglindje.

Rrafshnalta e Canjuers (frëngjisht: Plan de Canjuers ) në verilindje të Varit ngrihet gradualisht nga 500 në 1000 metra. Në jug dhe perëndim ka disa pllaja, si pllaja e Siou Blanc në veri të Tulonit, të cilat ngrihen nga 400 në 700 metra në lartësi.

Klima[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Gryka e Verdonit
Îles d'Hyères

Departamenti Var ka një klimë mesdhetare, pak më të ngrohtë, më të thatë dhe më me diell se Nica dhe Alpes-Maritimes, por gjithashtu është më pak i mbrojtur nga era. Tuloni ka mesatarisht 2899.3 orë me diell çdo vit. [2] Temperatura mesatare maksimale ditore në gusht është 29.1 °C, dhe temperatura mesatare minimale ditore në janar është 5.8 °C. [2] Reshjet mesatare vjetore janë 665 mm. [2] Erërat mbi 16 m/s (57.6 km/h) fryjnë mesatarisht 116 ditë në vit në Tulon, [2] krahasuar me 77 ditë në vit në Fréjus më në lindje. [3]

Demografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Popullsia në vite
VitiPop.±%
1801271,703—    
1821305,096+12.3%
1831321,686+5.4%
1841328,01+2.0%
1851357,967+9.1%
1861315,526−11.9%
1872293,757−6.9%
1881288,577−1.8%
1891288,336−0.1%
1901326,384+13.2%
1911330,755+1.3%
1921322,945−2.4%
1931377,104+16.8%
1936398,662+5.7%
1946370,688−7.0%
1954413,012+11.4%
1962469,557+13.7%
1968555,926+18.4%
1975626,093+12.6%
1982708,331+13.1%
1990815,714+15.2%
1999898,441+10.1%
2006985,099+9.6%
20111,012,735—    
20161,055,821—    

Qytetet kryesore[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në vitin 2019, popullsia e Varit ishte 1,076,711, nga të cilët 51% jetojnë në aglomeratin ( njësinë urbane ) të Tulonit, prefekturës dhe komunës më të populluar. [4] Që nga viti 2019, ka nëntë komuna me më shumë se 20,000 banorë: [1]

Komuna Emri në shqip Popullsia (2019)
Toulon Tulon 178,745
La Seyne-sur-Mer Senja 62,987
Hyères † Hjera 54,821
Fréjus Frejus 54,458
Draguignan Draginjan 39,433
Saint-Raphaël Shën-Rafael 36,027
Six-Fours-les-Plages † Gjashtasi 34,592
La Garde † Garda 25.505
La Valette-du-Var † Valeta 24,087
† pjesë e grumbullimit të Tulonit

Ekonomia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Industria kryesore e Varit është turizmi, kryesisht falë dyndjes së madhe verore të turistëve në jug të Francës dhe në bregdetin e Mesdheut në veçanti, por edhe në brendësi të kanionit të lumit Verdon, fshatrave si dhe vreshtave në majë të kodrave.

Turizmi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Bormes-les-Mimosas
Cascade de Sillans
Saint-Tropez

Tërheqjet turistike të njohura në Var përfshijnë:

  • Porti dhe plazhet e Saint-Tropez ;
  • Fshati bregdetar i Sainte-Maxime, me shëtitore buzë detit, dyqane dhe restorante, dhe një shërbim traget për në Saint-Tropez;
  • Plazhi i Cavalaire-sur-Mer, plazhi më i gjatë me rërë në bregdet;
  • Turne me varkë në Rade ose portin e Tulonit, ankorimi kryesor i Marinës Franceze;
  • Wind-surfing në det të hapur të gadishullit Giens ;
  • Le Thoronet Abbey, një nga manastiret cisterciane mesjetare më të ruajtura në Francë;
  • Baptisteri i Katedrales Fréjus, struktura më e vjetër e krishterë në Provensë;
  • Fshati në majë të kodrës Bormes-les-Mimosas ;
  • Îles d'Hyères, duke përfshirë parkun natyror nënujor rreth Île de Port-Cros;
  • Hiking në Masivin de l'Esterel ;
  • Fshatrat në majë të kodrave Gassin, Ramatuelle, Montauroux, Fayence, Callian, Seillans, Tourrettes, Saint-Paul-en-Forêt, Mons dhe Tanneron në rajonin e Fayence ;
  • Gryka e Verdonit, liqeni i Sainte-Croix dhe fshatrat në majë të kodrave të Varit të sipërm;
  • Fshatrat në majë të kodrave, shpellat e verës dhe vreshtat pranë Bandolit .

Industria[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Industria e ndërtimit punëson 28,000 punëtorë në Var, nga të cilët 4,000 punojnë vetëm dhe 4,500 kompani punësojnë 24,000 punëtorë me rrogë. Industria gjeneron një qarkullim vjetor prej 2,5 € miliardë. Nga këto 500 euro milion është nxjerrë nga punët publike. [5]

Bujqësia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Vlera e aktivitetit bujqësor në Var është 610 € milionë në vit, nga të cilat 45% janë shitjet e verërave dhe 42% e produkteve të kopshtarisë. [6]

Në vitin 2008, departamenti i Varit mori përafërsisht 15 milionë € subvencione për fermat sipas Politikës së Përbashkët Bujqësore të BE-së, një mesatare prej rreth 6,000 € për fermë. Kjo krahasohet me një mesatare në të gjithë Francën në tërësi prej mbi 18,000 € për fermë. [7]

Referencat[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ a b Populations légales 2019: 83 Var, INSEE
  2. ^ a b c d infoclimat.fr precipitations a Toulon.
  3. ^ infoclimat.fr precipitations a Fréjus.
  4. ^ Comparateur de territoires, INSEE.
  5. ^ Var Matin.
  6. ^ Var Matin and Le Magazin du Conseil général du Var.
  7. ^ farmsubsidy.org.