Demografia e Shqipërisë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Piramida e popullsisë

Shqipëria ka 2.815.749 banorë[1]. Shqiptarët jetojnë edhe në vende të tjera të Ballkanit, në Kosovë 1.9 mil., mbi 600.000 jetojnë në Greqi, 800.000 në Maqedoni dhe gati 100.000 mijë shqiptarë jetojnë në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë (Bashkësi nën administrimin Serbë). Në Itali,500.000 afër 300.000 arbëreshë, 1.000.000 në SHBA dhe mbi 5.000.000 shqiptarë në Turqi. Shqipëria ka pakica e veta, deri në vitin 1990 afërsisht mund të kenë qenë rreth 25.000 pakica grekofone të shpërndarë në Shqipëri dhe kryesisht në vendet pakicave të qyteteve të Sarandës, Vlorës dhe të Gjirokastrës. Përveç pakica grek në Shqipëri, ekzistojnë edhe minoritete të tjera, të cilat janë.

Rritja e popullsisë[redakto | redakto tekstin burimor]

Rritja e popullsisë në Shqipëri
Popullsia në Shqipëri [2]

2010
2001
1989
1979
1969
1960
1950
1945
1930
1923

  3,195,000
  3,073,734
  3,182,400
  2,590,600
  2,068,200
  1,626,300
  1,218,900
  1,122,000
  833,600
  814,400

Popullsia në Shqipëri
Viti Banorë 2012 2.815.749[1]
2010 3.550.000
2001 3.073.734
1989 3.182.400
1979 2.590.600
1969 2.068.200
1960 1.626.300
1950 1.218.900
1945 1.122.000
1930 833.600
1923 814.400

Pakica[redakto | redakto tekstin burimor]

Pakica Grek[redakto | redakto tekstin burimor]

Nuvola Greek flag.svg

Sipas të dhënave zyrtare pakica kombetare me e madhe qe jeton ne territorin e Republikes se Shqipërise është pakica greke,por ne realitet minoriteti me i madh ne vend është Komuniteti Egjiptian. Popullsia e saj, sipas te dhenave nga Regjistrimi i Pergjithshem i Popullsise dhe i Banesave i vitit 1989 është 58.758 banore. Pjesa derrmuese e saj jeton ne jug te vendit, ne 40 fshatra te rrethit Gjirokaster, 35 fshatra te Sarandes, 16 fshatra te Delvines , 3 fshatra te Permetit dhe 7 fshatrat e Himares.

Pakica kombetare greke është pakica e pare e njohur nga shteti shqiptar dhe mund te thuhet se ceshtja e pakicave kombetare ne Shqipëri ka qene identifikuar per nje kohe te gjate me pakicen greke.

Pakica Arumun[redakto | redakto tekstin burimor]

Ky është minoriteti i dyte per nga numri pas egjiptianeve,kurse minoriteti i trete është ai grek.Vendobanimet e komunitetit vllah/arumun në Shqipëri datojnë

Flag of Romania.svg

qysh herët në histori dhe Iliri. Ata kanë qenë për një kohë të gjatë të integruar në të gjitha aspektet e jetës së vendit me popullatën e përgjithshme, duke dhënë kontributin e tyre dhe duke promovuar vlerat e shoqërisë shqiptare.

Vllehët/arumunët zyratarisht në Shqipëri janë të njohur si minoritet linguistik. Poullësia me origjinë vllahe/arumune kryesisht është vendosur në Shqipërinë Jugore dhe në Shqipërinë e Mesme. Vllahët kanë ruajtur zakonet dhe traditat e tyre. Në fillim të vitit 1999 ata kanë themeluar shoqatën kulturore, e cila organizon aktivitete artistike me pjesëmarrjen e grupeve folklorike. Komuniteti ka botuar në gjuhën arumune libra për historinë dhe literature.

Komuniteti turk( Ka marre emrin keshtu, pasi nje teze argumenton prejardhjen e tyre nga perandoria osmane )[redakto | redakto tekstin burimor]

Numëron rreth 300.000-350.000 veta dhe është i shpërndarë kryesisht në qytetet e mëdha të jugut si dhe të Shqipërisë së mesme. Faktikisht është minoriteti

Flag of the Ottoman Empire (1517-1844).svg

më i madh në vend (8-9% e numrit të pergjithshëm të popullsisë).Shteti shqiptar dhe te gjitha qeverite shqiptare qellimisht nuk e kane njohur si minoritet kete grup popullsie,pasi duke e njohur si te tille ata janë te detyruar te zbatojne te gjitha rezolutat e OKB-se dhe te Human Rights Organization me qender ne Helsinki te percaktuara per minoritetet.Si minoriteti me i madh ne vend(si numur vjen direkt menjehere pas shqiptareve)ketij minoriteti i takon qe te kete perfaqesuesit e vet ne parlamentin shqiptar ashtu sic i kane minoriteti grek dhe ai vllah (ndonese minoritete me te vegjel). Ky minoritet banon prej shumë kohësh në Shqipëri, ndërsa historiku i prejardhjes së tyre nuk është shumë i qartë. Disa autorë mbështësin idenë e prejardhjes nga India veriperendimore dhe nuk janë gjë tjetër veçse romë (ciganë) që kanë humbur identitetin dhe gjuhën e tyre dhe gradualisht janë diferencuar si entitet i veçantë, kurse autorë të tjerë me te besuar, sikurse dhe vetë ky minoritet mbështësin idenë e prejardhjes së tyre nga Egjipti. Disa nga karakteristikat e kësaj popullate janë: urtësia, toleranca, dashuria për punën etj. Ndër profesionet më tipike të saj ndër shekuj janë punimi i hekurit (kovaci) dhe muzikanti. Fatkeqësisht është një popullatë tejët e marginalizuar dhe padrejtësisht shumë e përbuzur nga pjesa tjetër e popullatës shqiptare (të bardhët).Për më tepër informacion dhe shkrime rreth këtij komuniteti, vizitoni dhe shkrimet e Giuseppe Catapano.

Romët[redakto | redakto tekstin burimor]

Meçkarët janë fisi më i madh rom dhe më i vjetër në Shqipëri. Ata jetojnë në qytetet e Tiranës, Durrësit, Lushnjes, Fierit dhe Vlorës dhe janë marrë

Flag of the Romani people.svg

tradicionalisht me bujqësi dhe kultivim në ferma. Çergarët në Shqipëri kanë ardhur në dy drejtime; njëri nga Maqedonia e sotme, të cilët në fillim u vendosën në qytetin e Korçës dhe më vonë dhe deri më sot shumicën e tyre i gjejmë në qytetin e Peqinit; dhe tjetri nga Mali i Zi dhe Serbia të cilët u vendosën në zonën e Shkodrës rreth vitit 1920. Në zonat qendrore të Shqipërisë, çergarët merreshin me tregtinë e kuajve, dhe krijimin e prodhimeve artizanale (si p.sh. kazanë rakie, ibrikëve prej bakri, dhe sitave), që më pas i shisnin në fshatrat përqark. Fisi i Arlinjve emigruan nga Turqia për në Greqi, dhe më pas në Shqipëri, gjatë një emigrimi të popullsisë në 1920 ndërmjet të dy vendeve të përmendura. Fillimisht të vendosur në qytetin e Korçës, ata më vonë migruan në Pogradec, Elbasan, Durrës, Tiranë dhe FushëKrujë. Ata kryesisht ishin tregtarë të vegjël, dhe aftësitë e tyre tradicionale përfshinin tregtinë e kuajve, artizanatin dhe thurjen e koshave. Bamillët është një tjetër fis i cili ka ardhur së bashku me çamët. Ata i gjejmë sot në qytetin e Gjirokastrës, pjesërisht në Levan dhe Fshatin Rom të Fierit. Shumica e familjeve bamille, shquhen për trashëgiminë muzikore. Kurtofët erdhën në qytetin e Fierit rreth 60 vjet më parë nga territori i Maqedonisë së sotme, dhe profesionet e tyre përfshinin tregtinë e vogël dhe artizanatet. Tradicionalisht romët jetonin një jetë shtegtarësh, por që prej viteve ‘30 shumica e fiseve Rome u kthye gradualisht në gjysmë-shtegtues apo edhe totalisht të qëndrueshme. Të tjerë u vendosën në vendqëndrime të qëndrueshme gjatë periudhës së socializmit.

Maqedonasit[redakto | redakto tekstin burimor]

Jeton në nëntë fshatra rreth liqenit të Prespës ne Korçë, si dhe në disa fshatra të tjera në rrethin e Dibrës. Numri i tyre në Shqipëri mund të luhatet nga 5.000-

Nuvola Macedonian flag.svg

10.000. Minoriteti maqedon ndodhet i përqëndruar në zonën e Prespës që shtrihet në verilindje të qytetit të Korçës, 30 km larg tij. Kjo zonë është e vendosur në skajin juglindor të territorit shqiptar në kufi me Maqedoninë dhe Greqinë. Sipërfaqja e zones së Prespës është 213.9 km2. Popullsia aktualisht përbëhet nga 418 banorë. Vija përgjatë liqenit të Prespës me kufirin shqiptar është 35 km. Gjatë kësaj vije shtrihen të 9 fshatrat minoritare të zonës së Prespës që janë: Liqenasi (Pustec), Lajthiza, Zaroshka, Cerja, Shulini, Gollombopi, Gorica e Vogël, Bezmishti dhe Gorica e Madhe. Nga pikëpamja administrative, të 9 fshatrat minoritare përbëjnë një komunë me emrin Komuna e Liqenasit sipas emrit të fshatit Liqenas që është më i madhi. Ky fshat e ka patur emrin Pustec, por më vonë emri i tij dhe emrat e fshatrave të tjerë janë shqipëruar. Në takim me banorët vendas, u kërkua që fshatrat të quhen me emrat e tyre në origjinsl: Pustec, Gollomboq, Bezmosht, etj. Drejtuesit e qeverisjes vendore u shprehën të gatshëm për ta pranuar ktë kërkesë.

Malazezët[redakto | redakto tekstin burimor]

Ky minoritet fare i vogël jeton në veri të Shkodrës. Serbët kanë marrë statusin e minoritetit vitin e kaluar. Komiteti Shtetëror për Minoritetet është organizuar në mars të vitit 2005 dhe është vënë në vartësi të Qeverisë Shqiptare. Ky komitet ka në përbërjen e tij edhe një përfaqësues të komunitetit serbo-malazez.

Nuvola Montenegran flag.svg

Struktura gjinore dhe moshore e popullsisë së Republikës së Shqipërisë[redakto | redakto tekstin burimor]

  • 0-4 vjet: (meshkuj 86.190 veta / femra 78.215 veta)
  • 5-9 vjet: (meshkuj 96.123 veta / femra 86.587 veta)
  • 10-14 vjet:(meshkuj 121.080 veta / femra 113.597 veta)
  • 15-19 vjet: (meshkuj 136.547 veta / femra 133.697 veta)
  • 20 - 24 vjet: (Meshkuj 128.846 veta / femra 116.157 veta)
  • 25 - 29 vjet: ( Meshkuj 99.316 veta / femra 93.660 veta)
  • 30 - 34 vjet: (Meshkuj 79.880 veta / femra 85.009 veta)
  • 35 - 39 vjet: (Meshkuj 79.323 veta / femra 89.110 veta)
  • 40 - 44 vjet: (Meshkuj 89.428 veta / femra 98.063 veta)
  • 45 - 49 vjet: Meshkuj 95.164 veta / femra 98.836 veta)
  • 50 - 54 vjet: (Meshkuj 98.325 veta / femra 98.245 veta)
  • 55 - 59 vjet: (Meshkuj 81.909 veta / femra 81.743 veta)
  • 60 - 64 vjet: (Meshkuj 66.213 veta / femra 65.131 veta)
  • 65 - 69 vjet: (Meshkuj 52.352 veta / femra 51.556 veta)
  • 70 - 74 vjet: (Meshkuj 45.662 veta / femra 47.391 veta)
  • 75 - 79 vjet: (Meshkuj 31.332 veta / femra 32.842 veta)
  • 80 - 84 vejt: (Meshkuj 15.512 veta / femra 19.769 veta)
  • 85+ vjet: (Meshkuj 7.720 veta / femra 15.260 veta)

Të dhënat nga INSTAT-i, viti 2011.[1]

Shiko edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ a b c http://www.instat.gov.al/media/212545/shqiperia_ne_shifra_2013.pdf
  2. ^ Instituti i Statistikës: Popullsia 2001-2008; Russell King, Nicola Mai: Out of Albania – From risis migration to social inclusion in Italy, Berghahn Books, New York 2008, ISBN 978-1-84545-544-6