Andrea Varfi

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Andrea Varfi
Andrea Varfi
Lindi me: 21 shkurt, 1914
Lindi në: Qeparo, Shqipëria e Pavarur
Vdiq me: 18 shtator, 1992
Vdiq në: Tiranë, Shqipëri
Kombësia: Shqiptar
Profesioni: agronom, përkthyes
Zhanri: Poet, prozator, publicist
Mirënjohje
Antar i "Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve" - Shqipëri


Andrea Varfi (Qeparo, 21 shkurt 1914 - Tiranë, 18 shtator 1992) ka qenë publicist, përkthyes dhe shkrimtar shqiptar.

Jeta[redakto | përpunoni burim]

Lindi në Qeparo të krahinës së Bregut, i biri i Epaminonda Varfit, mësuesi i shkollës së parë të fshatit. Mësimet fillore i kreu në vendlindje, ndërsa të mesmen e ndoqi në Shkollën Tregtare të Vlorës ku ishin edhe Petro Marko, Spiro Çomora, Aleks Çaçi, Mehmet Shehu e Shefqet Musaraj[1].

Më 1935 mbaron degën klasike të gjimnazit në Tiranë. Më 1941 kreu studimet Fakultetin e Shkencave Agrare në Universitetin e Peruxhias, Itali. Më 1941 kthehet në atdhe[1], ku bëhet pjesë e Grupit Komunist të Zjarrit[2]. Shërben si agronom në Zyrën e Bujqësisë së Tiranës dhe në Shkollën Bujqësore të Kavajës dhe më pas gjatë Luftës Antifashiste Nacional Çlirimtare, Varfi u rreshtua në radhët e Brigadës V Sulmuese. Së bashku me Dhimitër Mandron, ai u caktua në shërbimin ndihmës të agjitacionit dhe të propagandës në këtë brigadë..

Pas Çlirimit emërohet drejtor i Kulturës dhe Propagandës Bujqësore në Ministrinë e Bujqësisë, ku drejton edhe revistën “Bujku i Ri” 1945-1947[1]. Në vitin 1947, burgoset për dy vjet me Petro Markon, Jusuf Vrionin, Lazër Radin dhe Mitrush Kutelin[3]. Më 24 janar 1948 shkruan një raport për gjuhëtarin Eqrem Çabej, ku tregohet që ishte që ishte ndër raportuesit dhe ndjekësit e gjuhëtarit të caktuar nga Sigurimi i Shtetit me nofkën "Dhelpëri"[4].

Më pas punoi në shtëpinë botuese “Naim Frashëri” e më pas në Lidhjen e Shkrimtarëve. Vdiq më 18 shtator 1992, në Tiranë[1].

Vepra[redakto | përpunoni burim]

Krijimtaria letrare e Andrea Varfit nis në vitet ’30 me bashkëkohësit Nonda Bulka, Aleks Çaçi, Dhimitër Shuteriqi, Sterjo Spasse, Migjeni. Poezitë dhe proza e shkruar para dhe pas Çlirimit u përmblodhën në dy vëllime letrare, më 1989.

1934 -35, Efthim Kovaçi do kompozonte mbi poezinë e Andrea Varfit “Kushtrimi i të shtypurve” që këndohej në rrethet revolucionare. Po kështu janë të mirënjohura dhe këngët “Himni i Ushtrisë”, “Dëshmori partizan”, “Kënga e dëshmores partizane”, “Dëshmorëve”. Në vitet 1952 - 60 botoi poezi dhe proza satirike me pseudonimin “Ager” dhe “Bokërrima”. Shkruajti me vargun tradicional, klasikun tetërrokësh[5] dhe trajtoi tema sociale[1].

Përshtatje[redakto | përpunoni burim]

Krahas krijimtarisë artistike, Varfi përshtati në gjuhën standarde veprat kryesore të De Radës: “Serafina Topia”, “Rrëfime të Arbrit” më 1975[6], “Këngë të Milosaut”, “Krutan i mërguar” më 1977 dhe "Këngëtorja arbërore" e Santorit më 1980[1][7].

Përkthime[redakto | përpunoni burim]

Nga letërsia botërore ka përkthyer "Qivuret" e Ugo Foscolo më 1934, "Tregime mbi Leninin" 1946 dhe "Hënëzat e kuqe: tregime nga jeta e Leninit" 1960 nga Aleksandr Kononov, vëllimin "Poezi" të Nazim Hikmet më 1957[8]. Gjithashtu ka lënë përkthime të Alfierit, Maurizio Caprile, etj. Përktheu edhe përmbledhjen e vetme poetike të Pashko Vasës, "Rose e spine" nga italishtja, me titullin "Trëndafila dhe gjëmba".

Folklor[redakto | përpunoni burim]

Para se të vdiste, la të përgatitur për shtyp një vëllim me veprën letrare dhe muzikore të Neço Muko Himarjotit, me titullin “Zemra kërkon miqësinë”, i pajisur me një parathënie prej tij[1].

Titujt e veprave[redakto | përpunoni burim]

  • Këngë e ritme, 1930 (poezi)
  • Monografi “Ulliri i Shqipërisë dhe masat për shtimin e përmirësimin e kulturës së tij”, 1943
  • Artikuj shkencorë, 300 faqe të karakterit bujqësor e botanik, “Bujku i ri”, 1945-1947.
  • Në tingujt e revolucionit, 1951 (poezi)
  • Dielli i jetës sonë, 1957 (poezi)
  • Një histori e lashtë stërgjyshore, 1957 (poezi)
  • Në shpellën e kuqe, “ nëntori”, 1960 (dramë)
  • Në zgjim, 1962 (poezi -prozë)
  • Blerim nëntori, 1966 (poezi)
  • Vepra letrare 1 (poezi; 332 faqe; janë përmbledhur një pjesë e poezisë që nga vitet’30 deri në vitet ‘74), 1989
  • Vepra letrare 2 (prozë, 353 faqe, janë përmbledhur një pjesë e prozës që nga vitet’30 deri në vitet ‘74), 1989

Referimet[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ a b c d e f g Habazaj, Albert (7 qershor 2015). "Andrea Varfi, poet i marsheve, shqipërues dhe përshtatës gjurmëlënës". Tirana Observer. Marrë më 18 shkurt 2018. 
  2. ^ Tashko, Koço (14 qershor 2016). "Kujtimet për grupin komunist të Zjarrit i krijuar në Athinë". Tiranë: Shqiptarja.com. Marrë më 18 shkurt 2018. 
  3. ^ Elsie, Robert (1997). "Histori e Letërsisë Shqiptare" (PDF). Dukagjini. Marrë më 18 shkurt 2018. 
  4. ^ "Falsiteti i Nexhmije Hoxhës për “miqësinë” me Eqrem Çabejn". Gazeta "55". 28 tetor 2010. Marrë më 18 shkurt 2018.  C1 control character është te |title= në vend të 33 (ndihmë)
  5. ^ Zheji, Gjergj (1988). Bazat e vargëzimit shqiptar. Tiranë: Naim Frashëri. f. 118. 
  6. ^ De Rada, Jeronim (1975). Rrëfime të Arbrit. Tiranë: Naim Frashëri.
  7. ^ Katalogu arbëresh online, Besa.
  8. ^ Biblioteka Kombëtare në fondin online me kërkimin "Andrea Varfi", bksh.al.