Lëvizja e qershorit

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Lëvizja e qershorit 1924 qe reagimi politik i opozitës parlamentare, pasuesve dhe intelektualëve që gjeti shkak tek vrasja e Avni Rustemit.[1]

Termi historik[redakto | redakto tekstin burimor]

Emërtimi "Revolucioni Demokratiko-borgjez i Qershorit" i divulguar nga historiografia komuniste, pas viteve '90 u emërtua "Revolucioni i Qershorit".[2] Duke ruajtur termin revolucion, i rrihet synimit për të evokuar për historiografinë e politizuar komuniste një precedent historik analog me Revolucioni i tetorit sipas shembullit rus. Pjesëmarrësit që kanë radhitur kujtimet e tyre në zhanrin e memuaristikës, Ali Këlcyra dhe Sejfi Vllamasi e quajnë thjesht Lëvizja e qershorit.[1][3]

Rrethanat politike[redakto | redakto tekstin burimor]

Marrëdhëniet mes kundërshtarëve politikë ishin të ndera që në fushatën e zgjedhjeve të 27 dhjetorit 1923. Ku ndër incidentet e renditura, më të rëndat mbetën vrasjet e kandidatëve Adem Gjinishit dhe Haxhi Isuf Kazazit në Peqin. Por në legjislativin që do të dilte nga kjo fushatë, do të vritej edhe deputeti i parë në historinë shqiptare. Fërkimet mes palëve politike u theksuan pas atentatit të Beqir Valterit ndaj Zogut të nxitur nga Rrustemi. Me vrasjen e Rrustemit, armiqësia politike mori hov dhe shërbeu si sebep për organizimet me efekte revolucionare që u bënë për varrimin e deputetit të vrarë.[4]

Sipas Këlcyrës, meqë opozita e kohës kishte bindjen se vrasja e Rustemit ishte vetëm një komplot qeveritar, i vendosi kusht qeverisë që brenda 48 orëve të dorëzoheshin komplotistët. Pas mosmarrjes së masave u organizua varrimi, me anë të të cilit opozita dhe partizanët e saj intelektualë u nisën drejt Vlorës ku dhe ndenjtën të tërhequr. Atje u formua një Komitet revolucionar i drejtuar nga Fan Noli, i përbërë prej Qazim Koculit, Spiro Kolekës, Koço Tasit e Këlcyrës, për Shqipërinë e Jugut; Luigj Gurakuqit e Xhemal beg Bushatit për Shqipërinë e Veriut. Ky komitet në pak ditë iu kundërvu qeverisë në fuqi. Njëzet e katër orë pas fillimit të lëvizjes ngarendës të forcave nga Veriu dhe nga Jugu në drejtim të Tiranës, fuqitë e Lëvizjes, pa zbrazur pothuaj asnjë pushkë, hynë në kryeqytet.[5]

Kryetari i komitetit i nisi nga Vlora ministrit të Italisë në Durrës, markezit Durazzo, një telegram ku shpreh shpresën e ndihmës morale nga Mussolini.[6]

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ a b Këlcyra 2012, p. 62
  2. ^ Fevziu B., Si ndodhi Revolucioni i Qershorit, Korrieri. - Nr. 40, 19 shkurt, 2004, f. 14 - 15.
  3. ^ Vllamasi, Sejfi (2012). Ballafaqime politike në Shqipëri (1897-1942). Tiranë: Vllamasi. p. 367. ISBN 978-9928-140-54-8. 
  4. ^ Dervishi, Kastriot (2010). Plumba politikës. Tiranë: 55. pp. 47–73. ISBN 978-99943-56-43-0. 
  5. ^ Këlcyra 2012, pp. 111-112
  6. ^ Këlcyra 2012, pp. 469-470

Literaturë[redakto | redakto tekstin burimor]