Sanxhaku i Vuçiternës

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Sanxhaku i Vuçitërnës (turqisht: Vulçitrin sancağıserbisht: "Вучитрнски санџак"), i njohur edhe si Pashallëku i Prishtinës  (serbisht: "prištinski pašaluk"), ishte një sanxhak (ndarje administrative e nivelit të dytë) e Perandorisë Osmane në Rumeli ( Ballkan), në Kosovën e sotme. Sanxhaku mori emrin e qendrës së tij administrative, qytetit të Vuçitërnës.

Histori[redakto | përpunoni burim]

Vuçitërna ishte pjesë e Despotatit Serb dhe kur u fitua nga Osmanët në vitin 1455. Qyteti mbeti nën kontrollin e guvernatorit të Skopsko Krajište derisa u aneksimi nga osmanët gjithe Despotati Serb në 1459.[1] Të dhënat e para osmane të dhënat përfshijnë territorin e sanxhakut, si Vilajeti i Vlk (Vilajeti i Vukut), një referencë për Vuk Brankovicin.

Sipas defterëve osmanë të viteve 1525-1561 sanxhaku i Vuçitërnës përfshinte këto qytete: Vuçitërna, Prishtina, Janjeva, Novo Bërda, Belasica, Belo Brdo, Koporići, Trepça dhe Donja Trepça.[2] Në 1459-1826 sanxhaku ishte pjesë e Ejaletit të Rumelisë, përveç për një periudhë të shkurtër pas 1541 kur ajo përfshihej në Ejaletin e Budinës.[3] Sanxhaku ishte gjithashtu pjesë e  Ejaletit të Temeshvarit shkurtimisht para se të kthehej e të bënte sërish pjesë në Ejaletin e Rumelisë.

Dokumente të kohës si përshembull defteri i viteve 1566-7 tregojnë se rreth 1000 fshatra të rajonit ishin kryesisht të banuara nga të krishterë, ndërsa myslimanët ishin dyzet e gjashtë familje, të përhapur në tridhjetë fshatra.[4] Shkalla e konvertimit te sllavët ortodoksë në islam ishte e ulët. Udhëtari osman Evliya Çelebiu vizitoi kryeqytetin e sanxhakut në 1660 dhe vërejti se popullsia fliste "shqip dhe turqisht, por jo gjuhë boshnjake".[5] Ekzistonte gjithashtu një komunitet katolik siç evidentohet nga një pikë referimi e njohur si "varrezat latine".[6]

Në 1717, gjatë Luftës Austro-Turke, një kryengritje shpërtheu në sanxhak, e ngritur nga rajaja serbe. Ajo u shtyp në mënyrë brutale.[7]

Në 1864 gjatë reformave administrative osmane, sanxhaku u ul në nivelin e një kazaje të sanxhakut të Prishtinës, që sapo ishte themeluar.[8]

Economi[redakto | përpunoni burim]

Një grup minierash në malin e Kopaonikut, së bashku me ato të Novo Bërdës dhe Janjevës i përkisnin këtij sanxhaku.[9]

Governors[redakto | përpunoni burim]

  • Hysen Beu
  • Maliq Pasha (1807–1820s)
  • Jashar Pasha (1830–1836)

References[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Istorijski Glasnik. Društvo istoričara SR Srbije. 1955. f. 61. ...док је подручје Вучитрна остало и даље под влашћу скопског крајишника све до оснивања засебног Вучитрнског или Приштинског санџака. Када је пало Смедерево онда је Призренско-Крушевачки санџак, тзв. "Лазарева Србија" подељен на два санџака. Вучитрн и Приштина су издвојени из Скопског санџака у посебан Вучитрнски санџак 
  2. ^ Bogdanović, Dimitrije; Radovan Samardžić (1990). Knjiga o Kosovu: razgovori o Kosovu. Književne novine. f. 208. Marrë më August 2, 2011. Вучитрнски санџак обухватао је места: Вучитрн, Приштину, Јањево, Ново Брдо, Беласицу, Бело Брдо, Копори- ће, Трепчу и Доњу Трепчу) 
  3. ^ Godišnjak, Volume 4. Istorisko društvo Bosne i Hercegovine. 1954. 
  4. ^ Malcolm, Noel (1998). Kosovo: a short history. Macmillan. f. 106.  9780333666128. Marrë më 22 February 2013. 
  5. ^ Malcolm, Noel (2009). Eva Frantz, red. The "Great Migration" of the Serbs from Kosovo (1690): History, Myth and Ideology. Albanische Geschichte: Stand und Perspektiven der Forschung. Oldenbourg Verlag. f. 230.  9783486589801. Marrë më 22 February 2013. 
  6. ^ Gjini, Gaspër. Ipeshkvia Shkup-Prizren nëpër shekuj (PDF). Diocese of Skopje-Prizren. f. 83. 
  7. ^ Bataković, Dušan T. (1991). Kosovo i Metohija u srpsko-arbanaškim odnosima. Priština: Jedinstvo. f. 25.  86-7019-071-0. 
  8. ^ Historia e popullit shqiptar në katër vëllime, 2002 
  9. ^ Precious metals in the age of expansion: papers of the XIVth International Congress of the Historical Sciences. Klett-Cotta. 1981. As for Serbia, we have data only on Novo Brdo, Janjevo and group of mines on Mount Kopaonik which, all together, belonged to the sanjak of Vucitrn 

<