Sanxhaku i Vuçiternës

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Sanxhaku i Vuçitërnës (turqisht: Vulçitrin sancağıserbisht: "Вучитрнски санџак"), i njohur edhe si Pashallëku i Prishtinës  (serbisht: "prištinski pašaluk"), ishte një sanxhak (ndarje administrative e nivelit të dytë) e Perandorisë Osmane në Rumeli ( Ballkan), në Kosovën e sotme. Sanxhaku mori emrin e qendrës së tij administrative, qytetit të Vuçitërnës.

Histori[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Vuçitërna ishte pjesë e Despotatit Serb dhe kur u fitua nga Osmanët në vitin 1455. Qyteti mbeti nën kontrollin e guvernatorit të Skopsko Krajište derisa u aneksimi nga osmanët gjithe Despotati Serb në 1459.[1] Të dhënat e para osmane të dhënat përfshijnë territorin e sanxhakut, si Vilajeti i Vlk (Vilajeti i Vukut), një referencë për Vuk Brankovicin.

Sipas defterëve osmanë të viteve 1525-1561 sanxhaku i Vuçitërnës përfshinte këto qytete: Vuçitërna, Prishtina, Janjeva, Novo Bërda, Belasica, Belo Brdo, Koporići, Trepça dhe Donja Trepça.[2] Në 1459-1826 sanxhaku ishte pjesë e Ejaletit të Rumelisë, përveç për një periudhë të shkurtër pas 1541 kur ajo përfshihej në Ejaletin e Budinës.[3] Sanxhaku ishte gjithashtu pjesë e  Ejaletit të Temeshvarit shkurtimisht para se të kthehej e të bënte sërish pjesë në Ejaletin e Rumelisë.

Dokumente të kohës si përshembull defteri i viteve 1566-7 tregojnë se rreth 1000 fshatra të rajonit ishin kryesisht të banuara nga të krishterë, ndërsa myslimanët ishin dyzet e gjashtë familje, të përhapur në tridhjetë fshatra.[4] Shkalla e konvertimit te sllavët ortodoksë në islam ishte e ulët. Udhëtari osman Evliya Çelebiu vizitoi kryeqytetin e sanxhakut në 1660 dhe vërejti se popullsia fliste "shqip dhe turqisht, por jo gjuhë boshnjake".[5] Ekzistonte gjithashtu një komunitet katolik siç evidentohet nga një pikë referimi e njohur si "varrezat latine".[6]

Në 1717, gjatë Luftës Austro-Turke, një kryengritje shpërtheu në sanxhak, e ngritur nga rajaja serbe. Ajo u shtyp në mënyrë brutale.[7]

Në 1864 gjatë reformave administrative osmane, sanxhaku u ul në nivelin e një kazaje të sanxhakut të Prishtinës, që sapo ishte themeluar.[8]

Economi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Një grup minierash në malin e Kopaonikut, së bashku me ato të Novo Bërdës dhe Janjevës i përkisnin këtij sanxhaku.[9]

Governors[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Hysen Beu
  • Maliq Pasha (1807–1820s)
  • Jashar Pasha (1830–1836)

References[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Istorijski Glasnik. Društvo istoričara SR Srbije. 1955. f. 61. ...док је подручје Вучитрна остало и даље под влашћу скопског крајишника све до оснивања засебног Вучитрнског или Приштинског санџака. Када је пало Смедерево онда је Призренско-Крушевачки санџак, тзв. "Лазарева Србија" подељен на два санџака. Вучитрн и Приштина су издвојени из Скопског санџака у посебан Вучитрнски санџак Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ Bogdanović, Dimitrije; Radovan Samardžić (1990). Knjiga o Kosovu: razgovori o Kosovu. Književne novine. f. 208. Marrë më August 2, 2011. Вучитрнски санџак обухватао је места: Вучитрн, Приштину, Јањево, Ново Брдо, Беласицу, Бело Брдо, Копори- ће, Трепчу и Доњу Трепчу) Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ Godišnjak, Volume 4. Istorisko društvo Bosne i Hercegovine. 1954. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ^ Malcolm, Noel (1998). Kosovo: a short history. Macmillan. f. 106.  9780333666128. Marrë më 22 February 2013. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ Malcolm, Noel (2009). Eva Frantz (red.). The "Great Migration" of the Serbs from Kosovo (1690): History, Myth and Ideology. Albanische Geschichte: Stand und Perspektiven der Forschung. Oldenbourg Verlag. f. 230.  9783486589801. Marrë më 22 February 2013. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ Gjini, Gaspër. Ipeshkvia Shkup-Prizren nëpër shekuj (PDF). Diocese of Skopje-Prizren. f. 83. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ^ Bataković, Dušan T. (1991). Kosovo i Metohija u srpsko-arbanaškim odnosima. Priština: Jedinstvo. f. 25.  86-7019-071-0. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ^ Historia e popullit shqiptar në katër vëllime, 2002 Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  9. ^ Precious metals in the age of expansion: papers of the XIVth International Congress of the Historical Sciences. Klett-Cotta. 1981. As for Serbia, we have data only on Novo Brdo, Janjevo and group of mines on Mount Kopaonik which, all together, belonged to the sanjak of Vucitrn Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

<