Shiroka

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Koordinatat: 42°18′V 19°16′L / 42.3°V 19.27°L / 42.3; 19.27

Mali Tarabosh i parë nga Shiroka

Shiroka është emri i një fshati, sot lagje e qytetit të Shkodrës, në bregun jug perëndimor të Liqenit të Shkodrës. Nga studime të bërë për këtë fshat – lagje qyteti, del se Shiroka format fillestare duken që përpara dhjetë shekujsh. Është një vend me kulturë e traditë, që ka nxjerrë njerëz të ditur që kanë bërë emër në histori e kulturë. Por as kund nuk flitet se këtu kanë banuar dikur paraardhësit e Shalës, Shoshit dhe të Mirditës. Pjetër Budi në letrën e Tij të 15 shtatorit 1621 përmendë në bregun e Liqenit të Shkodrës një qendër me emrin “Skirosi”, për të cilin Injac Zamputi, mendon se bëhet fjalë për Shirokën.

Historia[redakto | përpunoni burim]

Kur takojmë ndonjë nga Shala, Shoshi apo Mirdita dhe i pyetë për banimin e mëparshëm të tyre dhe nga kanë ardhur, ata shpesh tregojnë për Shirokën dhe thonë : “Tre vëllezër u ndanë në Shirokë”, “Nga Shiroka u larguan nga pushtimi Turk”, “Ra një sëmundje e rëndë dhe për të shpëtuar u larguam nga Shiroka e erdhëm këtu” e te tjera e te tjera.

Dikur lumi Kir e kishte derdhjen e tij në Liqenin e Shkodrës, diku andej ku edhe sot quhet Kiras një lagje e qytetit të Shkodrës. Edhe gërmimet e bëra, për ndërtime, në vijën Stomgolem - Bregu i Liqenit (Kiras) duket qartë se këtu ka qenë shtrat lumi. Nuk duhet nënvlerësuar mendimi se edhe emërtimi i Shirokës së sotme, dikur Skirosi ka lidhje pikërisht me të qenët përballë derdhjes së lumit Kir dhe nje qyteze kufitare me liqen dhe mal e i vecuar.

Se kur u largua Kiri dhe mori drejtimin andej ku është sot është shumë vështire të përcaktohet, por një gjë sipas shkrimeve të M. Barletit te rrethimi i Shkodrës, del e qartë se në atë kohë pamja e lumit Drin është si e sotmja, dhe po ashtu ishte edhe në kohën e mbretit Genti, siç shkruante Tit-Livi. Pas shekullit të XV, në një kohë të papërcaktuar zhduket dega e Drinit që vinte afër Kalasë së Shkodrës. Ndonjë vërshim i vrullshëm i lumit Kir ka çarë rrugën nga ana perëndimore e Bardhajve, diku afër Stomit të Golemit, drejt jugut dhe është takuar më Drinin, e ka mbushur shtratin e tij me materiale që ka sjellë dhe e ka larguar këtë degë të Drinit nga drejtimi i lëvizjes rrëzës se Kalasë për një kohë të gjatë dhe vetëm në vitin 1856 me një shpërthim të vrullshëm të ujërave, tashmë të degës së Drinit dhe të lumit Kir, u hap sërish rruga e bashkimit të Drinit me Bunën. Gjithsesi Shiroka, Skirosi, Kirasi dhe Kiri - lumë kanë lidhje që meritojnë vëmendje.

Pamje nga brigjet e Shirokës

Në zonat malore, si fjala vjen, Dukagjini, por edhe më gjerë, jo radhë, gjatë muajve tetor – maj, që është më shumë lagështirë, dëgjohet shprehja “ka kapë shirok”, “frynë shirok”, “na kalbi ky shirok”, por në të radhë edhe “ka kapë juk” (jug) e te tjera. Në këto anë me këto shprehje kuptohet një periudhë me shira dhe erë që vinë nga jugu dhe që përgjithësisht nuk janë shumë të ftohta, që zgjasin disa ditë. Radhë bëhet edhe stuhi, por gjithsesi temperaturat janë shumë më të larta se sa po të frynte veriu. Malësorët e Shalës, Shoshit, Mërturit e të tjerë, në të kaluarën kur janë pyetur se prej nga kanë ardhur aty ku janë sot, shpesh përgjigjen “prej Shiroke”, “prej jugut”, “prej te le dielli”, ndërsa studiuesit thonë se në lëvizjen e fundit erdhën nga ana jugore e Drinit. Në një relacion anonim të vitit 1570, shkruhet “...lumi i Drinit... i cili duke ecur prej Shirokut, rrjedh drejt veriperëndimit” dhe sqaron se Drini ndanë Malet e Spanve që janë në të djathë të rrjedhës së tij dhe të Dukagjinit në të majtë. Sot për ne është e qartë se në cilën anë të horizontit buron Drini e nga lëvizë.

Atëherë pra kush është shiroku ?

Albanologu i shquar F. Nopça në librin e tij “Nga Shala dhe Kelmendi shpjegon se “era e jugut – shiroku, vjen nga fjala greke thalas”. Nga sa thamë, se shiroku është erë e jugut me lagështirë, dhe për Shirokën që është buzë liqenit rreth 4 km rrugë nga qyteti, duhet ta kenë emrin “Shirokë” sepse sa herë bie shi në Tarabosh e Shirokë do të bie edhe në Shkodër, pra duke e menduar njëlloj si erërat jugore të lagështa. Tashti të kthehemi te problemi që i nisëm, me qëllim që të arrijmë ndonjë mendim të përmbledhur.

Në kohët e kaluara vështirësia e komunikimit ka qenë shumë e madhe, po kështu edhe niveli kulturor nuk ka qenë aq i lartë sa të kuptoheshin ngjarje e fenomene e të interpretoheshin drejt, e këto për arsyet që dihen. Në këtë vështrim edhe nocioni “Shirok - u” si veprim atmosferik e drejtim gjeografik duhet të jenë lidhur me emrin “Shirokë” si vendbanim dhe koncepti i prejardhjes nga jugu - shiroku (andej nga frynë erërat e jugut me lagështirë) është lidhur me vendbanimin – Shirokë. Në këto rrethana mund të pranojmë se Shala, Shoshi dhe Mirdita, kanë të drejtë kur thonë se kemi ardhur nga Shirok-u,(a) duke e barazuar këtë me anën jugore të horizontit. Ndërsa për sa i përket qenies si vendbanim i të parëve të Shalës, Shoshit, Mirditës e të tjerë në Shirokën e sotme, ka vetëm gojëdhënën fabuloze dhe nuk ka asnjë fakt historik. Po kështu edhe në Shirokë nuk ka asnjë toponim nga paraardhësit e Shalës, Shoshit e të Mirdidës se asnjë gojëdhënë, se paraardhës të tyre na qenkan larguar për në malet e veriut shqiptar. Nga ana tjetër vetë ky fshat, sot lagje e qytetit të Shkodrës, në çerekun e parë të shekullit të XVII quhej Skirosi dhe jo Shirokë.

Njerëz nga Shiroka[redakto | përpunoni burim]

Lidhje të jashtme[redakto | përpunoni burim]

Referencat[redakto | përpunoni burim]