Elia
Elia (il-EYE-jə) ishte një profet dhe mrekullibërës që jetoi në mbretërinë veriore të Izraelit gjatë mbretërimit të Mbretit Akab (shekulli i 9-të p.e.s.), sipas Librave të Mbretërve në Biblën Hebreje.
Në 1 Mbretërve 18, Elia mbrojti adhurimin e hyjnisë hebraike Yahweh mbi atë të hyjnisë kananease Baal. Zoti gjithashtu kreu shumë mrekulli përmes Elias, duke përfshirë ringjalljen, zbritjen e zjarrit nga qielli dhe ngjitjen në qiell të gjallë. Ai portretizohet gjithashtu si udhëheqës i një shkolle profetësh të njohur si "bijtë e profetëve". Pas ngjitjes së Elias, dishepulli dhe ndihmësi i tij i përkushtuar Elisha mori përsipër si udhëheqës i kësaj shkolle. Libri i Malakias profetizon kthimin e Elias "para ardhjes së ditës së madhe dhe të tmerrshme të Zotit", duke e bërë atë një paralajmërues të Mesias dhe të eskatonit në besime të ndryshme që nderojnë Biblën Hebraike. Referencat për Elias shfaqen në Sirah, Dhiatën e Re, Mishnah dhe Talmud, Kuran, Librin e Mormonit dhe shkrimet Baháʼí. Studiuesit në përgjithësi bien dakord se një figurë historike e quajtur Elia ekzistonte në Izraelin e lashtë, megjithëse rrëfimet biblike të jetës së tij konsiderohen më shumë legjendare dhe teologjikisht reflektuese sesa historikisht të sakta.
Në judaizëm, emri i Elias përmendet në ritin javor Havdalah që shënon fundin e Shabatit, dhe Elia përmendet në zakone të tjera hebraike, midis tyre Sederi i Pashkës dhe brit milah (rrethprerja rituale). Ai shfaqet në histori dhe referenca të shumta në Haggadah dhe literaturën rabinike, duke përfshirë Talmudin babilonas. Sipas disa interpretimeve hebraike, Elia do të kthehet gjatë Fundit të Kohëve.[1]
Besëlidhja e Re e Krishterë vëren se disa njerëz mendonin se Jezusi ishte, në një farë mënyre, Elia, por gjithashtu e bën të qartë se Gjon Pagëzori është "Elia" i cili u premtua të vinte në Malakia 3:1; 4:5. Sipas rrëfimeve në të tre Ungjijtë Sinoptikë, Elia u shfaq me Moisiun gjatë Shpërfytyrimit të Jezusit.
Elia në Islam shfaqet në Kuran si profet dhe i dërguar i Zotit, ku rrëfimi i tij biblik i predikimit kundër adhuruesve të Baalit rrëfehet në një formë të përmbledhur.[2]
Për shkak të rëndësisë së tij për myslimanët, katolikët dhe të krishterët ortodoksë, Elia është nderuar si shenjtori mbrojtës i Bosnjës dhe Hercegovinës që nga viti 1752.
Shiko edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "Elijah Heralding the Redemption - Moshiach 101". web.archive.org. 2017-09-01. Arkivuar nga origjinali më 1 shtator 2017. Marrë më 2025-05-07.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: BOT: Gjendja e adresës origjinale është e panjohur (lidhja) - ↑ Smirna Si. Encyclopaedia of the Quran, vol. 2 (në anglisht).