Krasta

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Krasta
Krasta (Shqipëria)
Krasta
Krasta (Shqipëria)

Koordinatat:41°25′24″ Veri 20°12′13″ Lindje 41.423333° Veri 20.203611° Lindje

Të dhënat baze
Shteti Shqipëria
Qarku Qarku i Dibrës
Rrethi Rrethi i Bulqizës
Targat e automjeteve BZ
Popullsia 2142 banorë
Kodi postar 8403 [1]
Aeroporti Nënë Tereza 145 km nga Krasta
Faqja zyrtare
Politika
Kryetari Gazmend Kënga (PS)
Partia udhëheqëse PBDNJ
Zona kohore
Zakonisht ZKEQ (UTC+1)
Në verë OVEQ (UTC+2)

Krasta është një qytezëqarkun e Dibrës, në lindje të Shqipërisë. Me një popullsi prej 2142 banorë, është qendra dhe qyteti i vetëm i Komunës Martaneshrrethin e Bulqizës. Krasta e pozicionuar në një rrafshnaltë 1100m të lartë, është qyteti më i lartë i Shqipërisë.[2] U themelua në vitin 1970 si qyteti i ri i minierave, kryesisht për shfrytëzimin e mineralit të kromit në minierën e Batrës.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Dëshmitë e hershme arkeologjike janë gjetur në rrethin e Bulqizës, sidomos në fshatrat Krajkë dhe Shupenzë, [3]: ndërsa një çekan guri, sot i ekspozuar në Muzeun Historik të Burrelit, u zbulua në fshatin Gjon, ngjitur me Krastën, duke provuar se rajoni ka qenë i banuar që nga Epoka e Gurit.

25 shkurt 1965, njëmbëdhjetë anëtarët e Ekspeditës Gjeologjike të Batrës, gjatë një përpjekje për të shpëtuar një prej miqve të tyre, u zhdukën nën një ortek të papritur në përroin e Batrës (rreth 5 km nga vendi ku u ndërtua më vonë qyteti i Krastës). Miniera e re e Batrës që filloi të funksionojë në vitin 1967:[4][5]. u quajt "11 Heronjtë", në nder të tyre.[6]

Krasta u themelua në vitin 1970,[4][6] si qyteti i ri i minatorëve të minierës së Batrës.[7] Pas një viti, në vitin 1971 u vu në punë edhe miniera e re e Krastës.[8]: 48 banorët e parë u vendosën në Krastë në vitin 1974 dhe kjo qendër filloi të rritej ngadalë, bazuar në një plan të miratuar urban. Në vitin 1979 Krasta u shpall zyrtarisht qytet.[7] Në vitin 1987, në qytet u ndërtua edhe një fabrikë e pasurimit të kromit.[4] Pas ndarjes së rrethit të Dibrës në vitin 1992, administrata lokale e Krastës u zhvendos nga rrethi Matit në qarkun e sapo formuar të Bulqizës,[3] duke marrë me vete edhe komunën Martanesh. Krasta u bë qendra e saj.

Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Një nga vendbanimet më të vogla urbane të Shqipërisë, Krasta është qendra e komunës Martanesh, pjesë e rrethit të Bulqizës në qarkun Dibër. Ajo shtrihet në një rrafshnaltë, në shpatin lindor të malit të Kaltit, pjesë e Malit të Lopës. Ndodhet në lartësinë 1100 m, duke e bërë atë qytetin më të lartë në Shqipëri.[2]

Krasta ndodhet në një rajon malor relativisht të izoluar dhe është 20 km larg nga qyteti më i afërt i saj, Bulqiza.[4]Krasta është pothuajse 145 km larg nga Tirana, kryeqyteti i Shqipërisë, ndonëse në vijë ajrore ndodhet vetëm 40 km larg saj. Pritet që përfundimi i Rrugës së Arbërit do të përgjysmojë distancën e qytetit nga kryeqyteti i Shqipërisë.[9]

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Pamje e qytetit të Krastës nga maja e Noit të Madh (1848 m). Qyteti ndodhet 7.7 km larg në vijë ajrore nga maja ku është kapur fotoja.

Banorët e parë u vendosën në qytetin e sapo formuar të Krastës në vitin 1974. Në vitin 2005, popullsia e Krasta ishte 1540 banorë.[6] Sipas regjistrimit të vitit 2011, 2142 banorë në 477 familje jetonin në Krastë. Kjo përbën 82% të popullsisë së përgjithshme të komunës Martanesh që në total ka 2601 banorë në 658 familje.[4] Pavarësisht nga rritja e lehtë e popullsisë në qytet, shumë banorë të rajonit kanë emigruar jashtë vendit.

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Megjithë pasurinë e burimeve natyrore, papunësia është e lartë. Miniera është sektori kryesor i ekonomisë së qytetit, ndërsa popullsia mbështetet shumë nga remitancat. Shumë familje jetojnë në varfëri;. 32.4 për qind e familjeve në Komunën Martanesh marrrin ndihmë ekonomike.[4]

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Politika[redakto | redakto tekstin burimor]

Shiko edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Kodet postare të Shqipërisë
  2. ^ a b Military topographic map of Albania (1:25 000): K-34-89-C-b (BULQIZA)
  3. ^ a b Cami, Shpëtim (April 2009). "Pasuria me tre emra" Albanian. Rruga e Arbërit (36): 16. Retrieved on April 21, 2012. 
  4. ^ a b c d e f Petrit Zili (April 3, 2012): Martaneshi mes historisë, pasurisë dhe varfërisë (Albanian). Zëri i Popullit. Vizituar në April 17, 2012.
  5. ^ Ministry of Economy, Trade and Energy of Albania: Chrome in Albania: Batra mine. mete.gov.al. Vizituar në April 21, 2012.
  6. ^ a b c FJALOR ENCIKLOPEDIK SHQIPTAR – Volumi 2 ("Krasta" article) (Albanian). Tirana: Academy of Sciences of Albania 2009
  7. ^ a b Aleks Buda: Fjalori Enciklopedik Shqiptar (Albanian), S. 1245, Tirana, Albania: Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë 1985 (Lexuar më April 14, 2012)
  8. ^ Ministry of Economy, Trade and Energy of Albania: Chrome in Albania. mete.gov.al. Vizituar në April 21, 2012.
  9. ^ Xhafa, Dionis (November 2011). "Rruga e Arbërit, arteria e gjakut të Shqiptarisë!" Albanian. Rruga e Arbërit (67). Retrieved on April 14, 2012.