Benini

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
République du Bénin
Flag of Benin.svg Emblema - Benini
Flamuri Stema
Moto Kombëtare: Fraternité, Justice, Travail
(Frg.: Vëllazëri, Drejtësia, Puna)
Vendndodhja - Benini

Benini (dikur Dahomei) zyrtarisht Republika e Beninit, është një shtet në pjesën perendimore të Afrkës. Benini kufizohet nga Togo në perëndim, nga Burkina Faso dhe Nigeri në veri, nga Nigeria në lindje, dhe nga gjiri i Beninit në jug ku ndodhet edhe shumica e popullsisë. Kryeqytet i Beninit është Porto-Novo, por selia e qeverise ndodhet në qytetin më të madh të vendit Kotonou.

Benini ka një sipërfaqe prej 112.622 km² dhe një popullsi prej 9,05 milion banorë.

Gjuha zyrtare e Beninit është frëngjishtja, megjithatë gjuhë autoktone si Fon dhe Joruba janë të zakonshme.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Artikulli kryesor : Historia

Politika[redakto | redakto tekstin burimor]

Artikulli kryesor : Sistemi shtetëror

Njësitë administrative[redakto | redakto tekstin burimor]

Artikulli kryesor : Njësit administrative

Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Artikulli kryesor : Gjeografia e Beninit

Benini, një rrip toke i ngushtë, veri-jug në Afrikën Perëndimore, shtrihet në mes të Ekuatorit dhe Tropikut të Veriut. Benini shtrihet midis gjerësive gjeografike veriore 6° dhe 13°, dhe gjatësive gjeografike lindore 0° dhe 4°. Benini kufizohet nga Togo në perëndim, nga Burkina Faso dhe Nigeri në veri, nga Nigeria në lindje, dhe nga gjiri i Beninit në jug.

Me një sipërfaqe prej 112,622 km2, Benini shtrihet nga lumi Niger në veri tek Oqeani Atlantik në jug, një distancë prej 650km. Edhe pse gjatësia e vijës bregdetare është 121km gjerësia më e madhe e vendit është rreth 325km.

Benini ka pak ndryshime në reliev dhe mund të ndahet në katër zona nga jugu në veri, duke filluar me zonën e ulët, ranore, bregdetare (pika më e lartë 10m) e cila është, jo më shumë se 10km e gjerë. Ajo është e kënetore dhe e pasur me liqene dhe laguna që komunikojnë me oqeanin. Pas bregdetit shtrihen mozaiku i savanave Guineane që mbulojnë pllajat jugore të Beninit (me lartësi midis 20 dhe 200m) Ato ndahen nga luginat me drejtim veri-jug përgjatë lumrnjve Couffo, Zou, dhe Oueme.

Pastaj vjen një sipërfaqe prej tokash të sheshta pasura me kodra shkëmbore të cilat rrallë herë arrijnë lartësinë 400m. Së fundi, një vargmal shtrihet përgjatë kufirit veriperëndimor dhe në Togo, ky është Atacora, me pikën më të lartë, Malin Sokbaro, 658m mbi nivelin e detit.


Klima në Benin është ekuatoriale, e nxehtë, me lagështi në jug dhe gjysmë shkretinore në veri.


Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Artikulli kryesor : Ekonomia

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Artikulli kryesor : Demografia

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Artikulli kryesor : Kultura

Të tjera[redakto | redakto tekstin burimor]

Telekomunikacioni
Transporti
Ushtria
Turizmi
Qeveria        
Kryetari  
Parlamenti 
Ministria

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

 Commons: Benini – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale
 Commons: Benini – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale