Shko te përmbajtja

Gambia

Redakto lidhjet
Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Republika e Gambies
Flamuri i Gambia
Flamuri i Gambies
Stema e Gambies e Gambia
Stema e Gambies
Motoja: Përparim, Paqe dhe Begati (Progress, Peace, and Prosperity)
Himni: Për Gambien, Atdheun Tonë (For The Gambia Our Homeland)
Vendndodhja e Gambies (e gjelbër e errët) në Afrikën Perëndimore
Vendndodhja e Gambies (e gjelbër e errët) në Afrikën Perëndimore
KryeqytetiBanjul
Zona metropolitane më i madhSerrekunda
Gjuhët zyrtareAnglishtja
Gjuhë të rëndësishme
Lista:
Grupet etnike
(Censusi i popullsisë dhe banesave 2024)
  • 34.4% mandinka
  • 25.0% fula
  • 15.4% volofë
  • 9.5% jola
  • 8.2% soninke
  • 2.9% sererë
  • 4.6% të tjerë[1]
Feja
(2024)[2][3]
Demonim(et)Gambian
QeverisjaRepublikë unitare presidenciale
• President
Adama Barrow
• Zv. president
Muhammad B. S. Jallow
• Kryetar i Asamblesë Kombëtare
Fabakary Tombong Jatta
• Kryetari i Gjykatës
Hassan Bubacar Jallow
LegjislaturaAsambleja Kombëtare
Pavarësia
18 shkurt 1965
• Shpërbërja e Konfederatës së Senegambias
30 shtator 1989
Sipërfaqja
• Gjithsej
11,300[4] km2 (4,400 sq mi) (e 159-ta)
• Uji (%)
11.5
Popullsia
• Regjistrimi
2,422,712 (2024)[5]
• Dendësia
227/km2 (587.9/sq mi) (e 74-ta)
PBB (BFB)Llogaritja 2023
• Gjithsej
$7.502 miliardë dollarë (në rritje)[6] (e 166-ta)
•  Për kokë banori
$2,837 dollarë (në rritje)[6] (e 175-ta)
PBB (nominal)Llogaritja 2023
• Gjithsej
$2.388 miliardë dollarë (në rritje)[6] (e 185-ta)
• Për kokë banori
$903 dollarë (në rritje)[6] (e 180-ta)
Gini (2015)35.9[7]
jobarazi e mesme
HDI (2023)0.524[8]
i ulët (e 170-ta)
ValutaDallasi gambian (GMD)
Prefiksi telefonik+220
Kodi ISO 3166GM
TLD në internet.gm

Gambia ndodhet në pjesën më perenimore të Afrikës dhe në pjesën perendimore të vendit ka dalje në Oqeanin Atlantik. Sipërfaqja e Gambies është e kufizuar nga Senegali përpos daljes në perendim.

Historia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Artikulli kryesor Historia e Gambies

Politika

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Artikulli kryesor Sistemi shtetror në Afrikën Perëndimore

Njësit administrative

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Artikulli kryesor Njësitë administrative të Gambies

Gjeografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Artikulli kryesor Gjeografia e Gambies

Sipërfaqja e përgjithshme e Gambies është 11,300 km2, nga kjo sipërfaqe 1,300 km2 janë ujë. Gambia shtrihet rreth koordinatave gjeografike 13°17′N 16°22′W / 13.28°N 16.36°W / 13.28; -16.36.

Gambia ka një bregdet 80 km të gjatë dhe vijë kufitare 740 km që e ndanë atë nga Senegali.

Klima e Gambies është e njëjtë me vendet ekuatoriale, e nxehtë me sezonin e reshjeve nga qershori deri në nëntor dhe sezonin e thatësisë nga nëntori në maj.

Relievi i Gambies është terren me rrafshnalta që vërshohen lehtë nga lumi Gambia. Përanash rrafshnaltave gjenden disa male. Pika më e ultë e relievit është 0 m përgjatë Oqeanit Atlantik, ndërsa më e larta në një lartësi prej 53 metrave mbidetare.

Ekonomia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Artikulli kryesor Ekonomia e Gambies

Demografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Artikulli kryesor Demografia e Gambies

Kultura

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Artikulli kryesor Kultura e Gambies

Shiko edhe

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. ↑ "2024 Gambia report by CIA: Spatial Distribution" (në anglisht). The CIA. 2019–2020. Arkivuar (PDF) nga origjinali më 3 janar 2018.
  2. ↑ National Population Commission Secretariat (2019–2020). "2024 Gambia report by the CIA: Spatial Distribution". Gambia Bureau of Statistics (në anglisht). The CIA. Arkivuar (PDF) nga origjinali më 3 janar 2018.
  3. ↑ "Population – Total – GBoS". The Gambia Bureau of Statistics (në anglisht).
  4. ↑ "Gambia, The" (në anglisht). Central Inteligence Agency. 28 shkurt 2023. Arkivuar nga origjinali më 3 prill 2021. Marrë më 25 shkurt 2023.
  5. ↑ "The Gambia 2024 Population and Housing Census: Preliminary Report" (PDF) (në anglisht). Gambian Bureau of Statistics. gusht 2024. Marrë më 18 qershor 2025.[lidhje e vdekur]
  6. 1 2 3 4 "World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Gambia)". IMF.org (në anglisht). Fondi Monetar Ndërkombëtar. 10 tetor 2023. Marrë më 27 tetor 2023.
  7. ↑ "GINI index (World Bank estimate) – Data" (në anglisht). Banka Botërore. Arkivuar nga origjinali më 21 prill 2018. Marrë më 21 prill 2018.
  8. ↑ "Human Devolopment Report 2025" (PDF) (në anglisht). United Nations Development Program. 6 maj 2025. Arkivuar (PDF) nga origjinali më 6 maj 2025. Marrë më 6 maj 2025.

Lidhje të jashtme

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Qeveritare

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Të tjera

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Gambia&oldid=2940780"