Eure
Ëra | |
|---|---|
![Kopshti i Claude Monet dhe zambakët e ujit në Giverny, afër Yvelines, tematika e një serie pikturash të famshme nga Monet.](http://sq.wikipedia.org/wiki/Skeda:Le_"Pont_Japonais",_vu_du_bassin_des_Nymphéas.jpg) Kopshti i Claude Monet dhe zambakët e ujit në Giverny, afër Yvelines, tematika e një serie pikturash të famshme nga Monet. | |
 Coat of arms | |
 Vendndodhja e Ërës në Francë | |
| Koordinatat: 49°5′N 1°0′E / 49.083°N 1.000°E | |
| Shteti | Franca |
| Rajoni | Normandia |
| Prefektura | Évreux |
| Nënprefekturat | Les Andelys Bernay |
| Qeverisja | |
| • Presidenti i Këshillit të Departamentit | Sébastien Lecornu[1] (LREM) |
| Sipërfaqja | |
• Total | 6.040 km2 (2,330 sq mi) |
| Popullsia (Janar 2019) | |
• Total | 599.507 |
| • Rank | 43 |
| • Dendësia | 99/km2 (260/sq mi) |
| Zona kohore | UTC+1 (CET) |
| • Verë (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Numri i departamentit | 27 |
| Qarqet | 3 |
| Kantonet | 23 |
| Komunat | 585 |
Eure ( shqiptimi frëngjisht: [œʁ] , Shqip: Ëra) është një departament në Normandi në Francën Veriperëndimore, i quajtur pas lumit Ërë . Prefektura e saj është Évreux . Në vitin 2019, Ëra kishte një popullsi prej 599,507. [2]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ëra është një nga 83 departamentet origjinale të krijuara gjatë Revolucionit Francez më 4 mars 1790. Ajo u krijua nga një pjesë e ish- provincës së Normandisë . Emri në fakt është marrë nga lumi Ërë që rrjedh kryesisht në këtë departament.
Pas fitores së aleatëve në Waterloo, Ëra u pushtua nga trupat prusiane midis qershorit 1815 dhe nëntorit 1818.
Në vazhdën e grushtit të shtetit të dhjetorit të Louis-Napoléons të vitit 1851, Ëra ishte një nga departamentet e vendosura nën një gjendje të jashtëzakonshme për të shmangur rezistencën ndaj regjimit post-republikan . Në këtë rast u arrestuan më pak se 100 kundërshtarë të qeverisë në Ërë. [3]
Gjeografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ëra është pjesë e rajonit aktual të Normandisë dhe është i rrethuar nga departamentet e Senës Detare, Uazës, Luginës së Uazës, Yvelinesit, Ërës dhe Luarës, Orne dhe Calvados . Ajo gjithashtu ka një vijë të shkurtër bregdetare brenda Oqeanit Atlantik përtej grykëderdhjes së Senës .
Departamenti është një pllajë kryesisht e pyllëzuar e kryqëzuar nga luginat e lumit Senë dhe degët e tij. Lartësia varion nga niveli i detit në veri deri në 248 metra mbi të në jug.
Qytetet kryesore
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Komuna më e populluar është Évreux, prefektura. Që nga viti 2019, ka 5 komuna me më shumë se 10,000 banorë: [2]
| Komuna | Popullsia (2019) |
|---|---|
| Évreux | 46,349 |
| Vernon | 23,727 |
| Luvierët | 18,518 |
| Val-de-Reuil | 12910 |
| Gisors | 11696 |
Demografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]| Year | Pop. | ±% |
|---|---|---|
| 1791 | 385,206 | — |
| 1801 | 402,796 | +4.6% |
| 1806 | 421,344 | +4.6% |
| 1821 | 416,178 | −1.2% |
| 1831 | 424,248 | +1.9% |
| 1841 | 425,78 | +0.4% |
| 1851 | 415,777 | −2.3% |
| 1861 | 398,661 | −4.1% |
| 1872 | 377,874 | −5.2% |
| 1881 | 364,291 | −3.6% |
| 1891 | 349,471 | −4.1% |
| 1901 | 334,781 | −4.2% |
| 1911 | 323,651 | −3.3% |
| 1921 | 303,159 | −6.3% |
| 1931 | 305,788 | +0.9% |
| 1936 | 303,829 | −0.6% |
| 1946 | 315,902 | +4.0% |
| 1954 | 332,514 | +5.3% |
| 1962 | 361,943 | +8.9% |
| 1968 | 383,385 | +5.9% |
| 1975 | 422,952 | +10.3% |
| 1982 | 462,323 | +9.3% |
| 1990 | 513,818 | +11.1% |
| 1999 | 541,054 | +5.3% |
| 2006 | 567,223 | +4.8% |
| 2011 | 588,111 | +3.7% |
| 2016 | 602,825 | +2.5% |
Raundi i dytë i zgjedhjeve presidenciale
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]| Zgjedhjet | Kandidati fitues | Partia | % | Kandidati për vendin e dytë | Partia | % | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2022 | Emmanuel Macron | LREM | 48,62 | Marine Le Pen | RN | 51,38 | |
| 2017 [4] | Emmanuel Macron | LREM | 54,35 | Marine Le Pen | FN | 45,65 | |
| 2012 | Nicolas Sarkozy | UMP | 52,45 | François Hollande | PS | 47,55 | |
| 2007 | Nicolas Sarkozy | UMP | 57,37 | Ségolène Royal | PS | 42,63 | |
| 2002 [4] | Zhak Shirak | RPR | 78,22 | Jean-Marie Le Pen | FN | 21.78 | |
Turizmi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Atraksioni kryesor turistik është Giverny ( 4 kilometres (2.49 mi) nga Vernon) ku mund të shihet shtëpia dhe kopshti i Claude Monet, si dhe vende të tjera me interes (shih lidhjet e jashtme, më poshtë).
Abacia e Becit dhe Château-Gaillard pranë Les Andelys janë atraksione të tjera të rëndësishme turistike.
Kështjella e Buisson de May u ndërtua nga arkitekti mbretëror Jacques Denis Antoine nga 1781 deri në 1783.
Giverny: Claude Monet's house
- ↑ "Répertoire national des élus: les conseillers départementaux". data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises (në frëngjisht). 4 maj 2022.
- 1 2 Populations légales 2019: 27 Eure, INSEE
- ↑ Jacques Olivier Boudon, Les Bonaparte : regards sur la France impériale.
- 1 2 l'Intérieur, Ministère de. "Présidentielles". interieur.gouv.fr.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)