Murtaja

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Murtaja ose vdekja e zezë, siç njihet ndryshe, është një sëmundje vdekjeprurëse,e cila shkaktohet nga bakteria Yersina pestis dhe në të shumtën e rasteve bartet nga kafsha (miu) tek njeriu.

Historia e sëmundjes[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Minjtë, gjatë shekullit XIV, u importuan në Evropë me anë të anijes së famshme luftarake,por luftëtarët u mbytën ngaqë minjtë brejtën pjesët prej druri të anijes. Shumë sëmundje u përhapën nga ardhja e minjve dhe njëra ndër to ishte dhe murtaja bubonike, e cila thuhet se në Evropë, gjatë viteve 1400–1800, vrau mbi 1.5 milion njerëz në mbarë Evropën si në Zvicër, Francë, Spanjë, Angli, Gjermani, Rusi, Austro-Hungari etj. Njerëzit vinin maska dhe parfumoseshin me aroma të forta për të parandaluar sëmundjen. Doktorët i këshillonin pacientët të vinin jashtëqitje të thara mbi plagë, të gëlltitnin gurë të çmuar, të pinin mjedër si dhe të pinin një gotë me urinën e tyre 1 herë në 2 ditë.Ushtarë Italianë në Vitin 1346-1430 sollën minj të infektuar me murtajë bubonike dhe i hodhën nëpër puse duke helmuar kështu popullsinë. Pandemia vrau 25 milionë njerëz në vetëm pesë vite.Në Kostandinopojë(Stamboll) vdisnin nga murtaja bubonike rreth 10.000 njerëz në ditë. Paul-Louis Simond në vitin 1898 kuptoi se bakteri që shkakton murtajen,shpesh herë gjendej tek minjtë,i cili përmes pleshtave dhe morrave bartej nga kafshët tek njerëzit. Murtaja bubonike është pa dyshim një ngjarje e shekujve 15-17, e cila solli një smundje që pothuajse shkaterroi vendet e evropës. Në atë periudhë besohet që murtaja e zezë erdhi nga minjtë dhe ujrat e ndotuara të asaj periudhe, që përdoreshin nga shumica e njerëzve. Murtaja bubonike besohet se gjatë këtyre shekujve, vrau gati 340 milion njerëz dhe pothuajse e përgjysmoi popullsinë e botës.