Ramiz Alia

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Ramiz Alia
Ramiz Alia.jpg
Kryetar i Presidiumit të Kuvendit Popullor
22 nëntor, 1982 – 30 prill, 1991
Paraardhësi: Haxhi Lleshi
Sekretar i Parë i Komitetit Qendror
1985 – 30 prill, 1991
Paraardhësi: Enver Hoxha
President i Republikës së Shqipërisë
30 prill, 1991 – 3 prill, 1992
Paraardhësi: Vendosja e Republikës së 4të
Pasardhësi: Sali Berisha
Ministër i Arsimit dhe i Kulturës
24 qershor, 1955 – 5 shkurt, 1958
Paraardhësi: Bedri Spahiu
Pasardhësi: Manush Myftiu
Të dhënat personale
Lindi më: 18 tetor 1925
Lindi në: Shkodër, Republika Shqiptare
Vdiq më: 7 tetor 2011
Vdiq në: Tiranë, Republika e Shqipërisë
Kombësia: Shqiptar
Profesioni: Politikan

Ramiz Tafë Alia (Shkodër, 18 tetor 1925 - Tiranë, 7 tetor 2011) ka qenë një nga figurat më të rëndësishme të Partisë së Punës së Shqipërisë, i cili udhëhoqi Shqipërinë mes viteve 19841990 dhe president i republikës.[1] Alia përfshihet në listën e përpiluar nga Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, që përmbledh pjesëmarrësit që kanë përgjegjësi direkte për krimet e Partisë Komuniste Shqiptare dhe të Ushtrisë Nacionalçlirimtare, duke qene, sipas ligjit nr. 41, anëtarë të strukturave politike dhe ushtarake “që kanë inspiruar, organizuar, urdhëruar, ekzekutuar ose ndihmuar forcat partizane në vepra kriminale”.[2]

Biografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ramiz Alia partizan

Vogëlia e rinia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

U lind më 18 tetor 1925 në Shkodër, i biri i Taipit dhe i Sebies.[3] Shkoi me familjen në Tiranë më 1933. Regjistrohet në liceun e Tiranës.

Në prill 1943 pranohet anëtar i Partisë Komuniste duke braktisur shkollën. Më 1945 përfundoi gjimnazin. U dërgua në Berat për të punuar me rininë e atjeshme të qarkut. Në mars 1944 u bë anëtar i seksionit politik në Brigadën e 7-të, që u përfshi në divizionin e 2-të, pjesë e korparmatës së 3-të. Në dhjetor 1944 - prill 1955 u bë komisar politik i divizionit të 5-të (me brigadat 3, 5, 25) i cili vepronte në Kosovë.[4]

Më 1951-54 ndoqi shkollën e partisë për filozofi dhe ekonomi politike në Moskë. Nga 1948 e deri më 1991 ka qenë anëtar i Komitetit Qendror të Partisë së Punës; më 1949 - 1955 sekretar i parë i Komitetit Qendror të Rinisë së Punës së Shqipërisë. Më 1955 - 1958 ministër i Arsimit dhe i Kulturës. Nga viti 1961 qe anëtar i Byrosë Politike dhe sekretar i KQPP-së për ideologjinë, ndërsa nga 1950 e deri më 1991 ka qenë deputet.[4]

Përgjatë Revolucionit Kulturor u vu në krye të «shtabit të përgjithshëm për drejtimin e luftës kundër zakoneve prapanike dhe bestytnive fetare».[5] Nga 1982 e deri më 1991 qe kryetar i Presidiumit të Kuvendit Popullor.

Sekretari i parë i Partisë së Punës Shqiptare[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Pas vdekjes së Enver Hoxhës qe sekretar i parë i Komitetit Qendror të Partisë së Punës.[4]

Rënia e regjimit komunist[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Shiko dhe: Rënia e komunizmit në Shqipëri

Në dhjetorin e 1990 regjimi u përball me protestat studentore. Alia u takua me studentët dhe të rinjtë dhe në mesazhin e Vitit të Ri për popullin shqiptar përshëndeti ndryshimet që po ndodhnin në vend.

Pas zgjedhjeve të para shumëpartiake në Shqipëri të zhvilluara më 31 mars 1991, parlamenti i ri pluralist i dominuar nga deputetët e PPSH-së, më 30 prill 1991 me propozim të PPSH-së e zgjodhi Ramiz Alinë, President të Republikës.

Me rënien e qeverisë së koalicionit në dhjetor 1992 dhe Partia Demokratike e Shqipërisë korri një fitore dërrmuese në zgjedhjet e përgjithshme të pranverës 1992, ai dha dorëheqjen si president më 3 prill, 1992. Më 9 prill, Kuvendi Popullor zgjodhi kreun e PD-së, Sali Berisha si kreun e ri të shtetit shqiptar.

Më 12 shtator 1992 vendoset me arrest shtëpie dhe një vit më pas arrestohet.[4]

Më 21 maj, 1994, zyrtarë të lartë të regjimit komunist, përfshirë edhe Alia, shkoi në gjyq. Alia u akuzua për shpërdorim të pushtetit dhe shpërdorim të fondeve shtetërore, siç ishte Adil Çarçani, Manush Myftiu dhe Rita Marko. Në gjykatë pretendoi se ishte viktimë e një gjyqi politik tregojnë dhe kërkoi që gjyqi të transmetohej në televizion, një kërkesë mohuar nga gjyqtari kryesues. Gjyqi u monitorua nga një përfaqësues i Human Rights Watch - Helsinki dhe vazhdoi me vetëm disa parregullsi proceduriale të vogla. Dhjetë të pandehurit ishin gjetur fajtorë si të akuzuar dhe të dënuar me ndërmjet tre dhe nëntë vjet në burg; Alia mori një dënim nëntë vjeçar.

Një gjykatë e apelit u reduktuan disa nga dënimet, i Alisë në pesë vjet. Alia, Myftiu, Çarçani, Stefani dhe Isai janë urdhëruar gjithashtu që të paguajë shuma të ndryshme të shtetit. Më 30 nëntor, Gjykata e Kasacionit reduktuar afat Alia e nga një tre vite të tjera. Më 7 korrik, 1995, Ramiz Alia ishte liruar nga burgu. Pas daljes nga burgu, arrestohet dhe dënohet për genocid, por del nga burgu pas trazirave të marsit 1997. Amnistohet për shkak të moshës.[4]

Jeta pas daljes nga burgu[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Pas daljes nga burgu ai u tërhoq në jetë private, shpesh herë merrte pjesë si i ftuar në dokumentare të ndryshme të cilat kishin për temë zbardhjen e disa enigmave të periudhës komuniste. Vitet e fundit Alia ka qënë ne vorbullën e debatit mbi masakrën e Tivarit si përgjegjës direkt ndaj atij krimi, akuzë te cilën nuk e ka pranuar kurrë. Në vitin 2010 Alia publikoi një libër mbi jetën e tij të titulluar Jeta ime, në këtë libër ai pranon disa nga gabimet e Enver Hoxhës me luftën e klasave.

Pasi vuante nga një komplikacion në mushkëri, (trenboembolia pulmonare) u shua në spitalin e sanatoriumit të Tiranës. Me vdekjen e tij mbyllet një epokë ai ishte presidenti i fundit komunist dhe i pari pluralist.

Ceremonia mortore

Ceremonia mortore[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Homazhet për ish-udhëheqësin e fundit të regjimit komunist dhe ish-presidentin e parë pluralist pas viteve ‘90, Ramiz Alia u zhvilluan sipas Protokollit Shtetëror në Shtëpinë Qendrore të Ushtrisë. Në homazhe përveç familjarëve, njerëzve të afërt kanë marrë pjesë edhe deputetë të Partisë Socialiste si Gramoz Ruçi e Namik Dokle, Servet Pëllumbi dhe kryetari i LSI Ilir Meta ky i fundit ishte i vetmi politikan i cili i bëri ngushëllimet publike familjes së Alisë. Pjesëmarrës ishte dhe Fatos Nano.

Familja[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ka qenë i martuar me Semiramisin, të bijën e Aleksandër Xhuvanit, me të cilën pati tre fëmijë. Dy vajza, Zanën, Besën, si dhe një djalë, Arbenin.

Lidhje të jashtme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ "VDIQ RAMIZ ALIA" - E hapur me 7 tetor 2011
  2. ^ Gazeta Standard (29 November 2014). "Lufta e Dytë Botërore në Shqipëri, E papublikuar/ Arkivi i Shtetit, 260 emrat që "rrëfyen" ekzekutimet në ushtrinë partizane". Marrë më 22 May 2018. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ Imaj, Afrim (21 janar 2009). "Gjyqi i Ramiz Alisë dhe byroistëve: ja pse u dënuan liderët komunistë: zbardhet dosja e procesit të bujshëm të fillimviteve '90". zemrashqiptare.net. Panorama. - Nr. 2363. ff. 18–19. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ^ a b c d e Dervishi, Kastriot (2012). Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet. Tiranë: 55. f. 75.  9789994356225. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ Qazimi, Azem (2012). Procesi i asgjësimit të fesë në komunizëm. Tiranë: Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit. ff. 108–109.  9789928168030. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)