Mehmet pashë Deralla

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Mehmet pashë Dëralla
MPDeralla.jpg
Ministër i Luftës
In office
4 dhjetor 1912 – dhjetor 1913
PasardhësiPavarësia
Pasuar ngaFejzi bej Alizoti
Të dhënat vetjake
Lindur më1843
Gradec, Perandoria Osmane
Vdiq më1918
Podgoricë, Mbretëria Jugosllave
Kombësiashqiptar
Profesioniushtarak

Mehmet pashë Deralla, Dralla ose Kallkandeleni, shq. Tetovari (tr. Kalkandelen'li Mehmed Paşa Deralla; Gradec, 1843 - Podgoricë, 1918) ka qenë ushtarak dhe nëpunës i Perandorisë Osmane, pjesëmarrës në veprimet e Lidhjes së Prizrenit, pjesëmarrës në punimet e Kuvendit të Vlorës dhe ministër i Qeverisë së Përkohshme të Shqipërisë.

Biografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

U lind më 1843 në Gradec të kazasë së Tetovës, i biri i Hasan pashë Derallës,[1] familja e tyre ishte fort e njohur dhe me ndikim të madh në krahinë.[2] U arsimua në Shkup, Manastir dhe institutet ushtarake në Stamboll.[1]

Më 1878 familjarët e tij morën pjesë në mbledhjen e Prizrenit si delegat të Tetovës, i ati dhe Mehmet Esat pashë Tetova firmosën Kararnamenë.[3] Gjatë veprimeve të Lidhjes së Prizrenit ishte shumë i lidhur me Sulejman agë Vokshin[1] dhe u përfshi si komandant i forcave të armatosura në viset e vendlindjes, Shkup, Tetovë e Gostivar.

Më 11 korrik 1898 la komandën e regjimentit të xhandarmërisë (İşkodra Zaptiye Alaybeliği) në Shkodër dhe u caktua komandant i xhandarmërisë në Vilajetin e Selanikut. Pas dy viteve dokumentohet se dha dorëheqjen nga të qenët komandant i xhandarmërisë së Vilajetit të Kosovës.[4][5] Më pas më 1319 h (1901/1902) ka qenë komandant i xhandarmërisë në Manastir, pas 4 muajve u caktua me shërbim në Shkup. Pas kësaj u caktua komandant i xhandarmërisë në Vilajetin e Halepit.[4]

U kthye në vendlindje nga Bagdadi më 1908,[4] ishte ndër prijësit e kryengritjes së 1910[6] dhe të asaj të 1912,[7] u caktua mytesarif i Prizrenit.[8] Nga 8 deri më 11 të vjeshtës së tretë bujti te Hasan bej BiçakçiuElbasan së bashku me Isa Boletinin dhe Ajdin bej Dragën, u nisën të nesërmen me Mid'hat bej Frashërin pasi pritën përfaqësuesit e Dibrës me Myfti Vehbiun.[9] Pas arritjes në Vlorë, më 4 dhjetor 1914 u krijua Ministria e Luftës dhe Mehmet Pasha u caktua për ta drejtuar.[10]

Mehmet pashë Deralla u largua drejt Esad pashë Toptanit dhe Pleqësisë së Shqipërisë së Mesme. Më tej, me ardhjen e Princ Vidit ishte në grupin e përbërë nga Azis pashë Vrioni, Fejzi bej Alizoti dhe Mehdi bej Frashëri që hipën në motobarkë dhe shkuan drejt jahtit, ku i uruan Princit mirëseardhjen.[11] Gjatë kryengritjes së Shqipërisë të Mesme u përpoq të bisedonte me kryengritësit[7] së bashku me Ibrahim Temon.[12]

Më 3 mars 1916 ftohet nga Ahmet Muhtar Zogolli në kongresin që donte të mbante në Elbasan.[13]

Deralla u përfshi me lëvizjen Kaçake në viset shqiptare të pushtuara nga serbët, prej të cilëve u arrestua dhe burgos. Ndërroi jetë në burgun e Podgoricës, ku thuhet se e helmuan.[1]

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ a b c d Elsie, Robert (2012). A Biographical Dictionary of Albanian History. I.B Tauris. fq. 105. ISBN 978 1 78076 431 3. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ Vlora, Eqrem bej (2003). Kujtime 1885-1925. Përkthyer nga Afrim Koçi. Tiranë: IDK. fq. 265. ISBN 99927-780-6-7. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ "1878: The Resolutions of the League of Prizren". albanianhistory.net. Përkthyer nga Robert Elsie. Arkivuar nga origjinali më shkurt 20, 2011. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ^ a b c Öztürk, Cemal (nëntor 2012). "According to Documents in Ottoman Archive, Some Members of Interim Albanian Government" kumtesë nga konferenca "Lef Nosi - figurë qendrore e historisë dhe e kulturës shqiptare". researchgate.net. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ Dervishi, Kastriot (2012). Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet. Tiranë: 55. fq. 112. ISBN 9789994356225. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ Kansu, Aykut (2000). Politics in Post-revolutionary Turkey, 1908-1913 (PDF). Brill. fq. 381. ISBN 9789004115873. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ^ a b Heaton-Armstrong, Duncan (2005). The Six Month Kingdom: Albania 1914. I.B.Tauris. fq. 78, 178. ISBN 9781850437611. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ^ George Gawrych (26 dhjetor 2006), The Crescent and the Eagle: Ottoman Rule, Islam and the Albanians, 1874-1913, I. B. Tauris, fq. 196, ISBN 978-1845112875 Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  9. ^ Nosi, Lef (2007). Dokumente historike 1912-1918. Tiranë: ASH, Instituti i Historisë. fq. 60, 73, 79–80. ISBN 978-99956-10-04-3. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  10. ^ Çoku, Leonard (shtator 2013). "Reformimi i Ushtrisë Shqiptare deri në anëtarësimin e saj në NATO" (PDF). Revista Ushtarake. 3: 208. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  11. ^ Ikonomi, Ilir (2016). Esat pashë Toptani: njeriu, lufta, pushteti. Tiranë: Uet press. fq. 248, 286. ISBN 978-9928-190-91-8. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  12. ^ Shpuza, Gazmend (1986). Kryengritja fshatare e Shqipërisë së Mesme 1914-1915. Tiranë: Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti i Historisë. fq. 165. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  13. ^ Nosi 2007, p. 250.