Lekë Dukagjini

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
"Lekë Dukagjini" nga Simon Rrota

Lekë Dukagjini është figura e dytë Arbërore e shekullit të XV-të pas Skënderbeut, që u mundua dhe e vazhdoi luftën edhe pas vdekjes së Heroit tonë Kombëtar. Për studjuesit, ai me përmbledhjen e "Kanunit", gjykohet si një figurë e plotësuar e Arbërisë Mesjetare, që ka luftuar për identitet. Duhet thënë se, deri më sot, nuk mjaftojnë dokumente për të treguar fytyrën ë vërtëtë të Lëkë Dukagjinit[1].

Lekë Dukagjini thuhet se ka lindur në VelekincëGjilanit, Kosovë në vitin 1410. Nuk jemi të sigurtë se cili Lekë ka jetuar në Velekincë, Leka i madh, Lekë Dukagjini, apo ndonjë Lekë tjetër, por një hulumtim i hollësishëm do të pasqyronte shumë gjëra.

Leka ishte bashkëkohës i Gjergj Kastriotit (Skënderbeut). Baba i tij Pal Dukagjini, vdiq në vitin 1446. Me qendër në Lezhë, Principata e Dukagjinëve, përfshinte Zadrimën, zonat në veri dhe verilindje të Shkodrës, që sot janë të mbytyra nga uji i Drinit dhë shtrihej me një kryeqendër të dytë, me qytetin e Ulpianës (Lipjani i sotëm), dhe zotërimet ishin deri afër Prizrenit. Lekë Dukagjini kishtë marrë një kulturë të gjithanshmë, që në atë kohë i shkonte për shtat frymës humanistë të Rilindjës evropiane dhe në qytete të tilla si në Venecia, Raguza apo Shkodër. Duke iu kthyer kohës së tij, kontakti i parë me Gjergj Kastriotin, ka qënë në Lidhjen e Lezhës më 1444.

Lekë Dukagjini ishte princi më i fuqishëm shqiptar pas Skenderbeut. Pas këtij viti, Venecianët pushuan së përfoluri për Lekë Dukagjinin, thotë Tonin Çobani, në një nga studimet e tij, kushtuar Lekë Dukagjinit, por duhet thënë së kronikanët e kohës kanë shkruar për disa prej bëmave të Lekë Dukagjinit përkrah Skënderbeut, deri në vdekjën e heroit (1468) dhe më pas në krye të trupave Shqiptare, përkrah forcave Veneciane, derisa Sinjoria nënshkroj paqën me Portën e Lartë (1479). Pas kësaj, historianët heshtin. Gojëdhëna na bën me dije se Lekë Dukagjini e vazhdoi rezistencën në krye të trimave të principatës së tij derisa ishte gjallë.

Pas betejës së Kosovës (1389), filloi depërtimi turk në Ballkan. Peja deri më 1462, qeverisej nga Leka III Dukagjini i cili ishte lesak i sulltanit dhe kishte marrë pjesë edhe në betejën e Kosovës të pushtuar në kohën e Sulltan Mehmetit II, me 26.IX.1462 me këtë rast u formua “Sanxhaku i Dukagjinit”.

Lekë Dukagjini gjeti strehim në thellësi të maleve të principatës së tij, ku ndërtoi saraje e kështjella së bashku më banorët e lirë të atyre anëve, të cilët kryezotin e tyrë të derës së Dukagjinëvë me gruan e tij, Teodorën e Muzakajve të Beratit dhe të gjithë oborrtarët që i shkonin pas, i rrëthuan me mikëpritje e respekt, duke u referuar dokumentave të kohës, ishin po këta malësorë të Principatës së Dukagjinëvë, të njohur për trimëritë e tyre, që jo vetëm e ndihmuan për të ngritur fortesat e tij, por edhe të siguronte kuotën e ushtarëve, që duhej të shërbenin nën flamurin e Lidhjes së Shqiptarëve. Por, në këtë kohë është dukur edhe madhështia e Lekës. Ai, duke iu përgjigjur besimit të ushtarëve të tij, u siguroi ushtarëve të tij mbrojtje edhe kur vdiq Skënderbeu për lirinë e tyre, brënda organizimit fisnor. Të cilën, në kushtet e krijuara, e institucionalizoi me riorganizimin e pleqësive mbi bazë fshati e krahine.

Gjatë kësaj periudhë (1458-1481), kur ai udhëhiqte të gjitha kuvëndet dhe pleqësitë e malësorëve, u bë një përmbledhje e Kanunit mijravjeçar të vjetër, që u trashëgua brez pas brezi, si praktikë gjykimi dhe përmes fjalëve të urta, të formuluara apo të rithëna prej tij, rast pas rasti, si sentenca juridike. Duhet thënë se për shekuj me rradhë, Kanuni mbeti i pashkruar dhë vetëm do të vinte koha e veprimtarit të shquar Shtjefën Gjeçovit, që filloj të grumbullonte, atë që populli e kishte plazmuar në mëndjen e tij, për mileniume me rradhë. Historiografia Ballkanase dhe ajo Evropiane, njohin vetëm një kanu Shqiptar, kanunin e Lekë Dukagjinit. Në ditët tona, lavdia e tij e prekshmë, mund të ndjehet nga rrënojat ë Shurdhahut, afër Vaut të Dejës, ish rësidënca ë tij; ndërsa ajo ligjvënëse, mund të shijohet nga vepra e tij monumentale "Kanuni" mbledhur nga At Shtjefën Gjeçovi, në fillim të shekullit të kaluar.

Burimet[redakto | redakto tekstin burimor]