Shkolla Shqipe

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Shkolla e parë në gjuhën shqipe

“Historia e arsimit tonë është një histori luftash, përpjekjesh, histori e një populli të vogël në numër, por të madh në botën e tij shpirtërore , në vullnetin e tij për të qenë i lirë dhe i pavarur” [1]

Ngjarjet janë ato që duhet nga gjeneratat të kujtohen, kurse mendimet dhe veprat të lartësohen. Populli ynë do ta kujtojë dhe do ta festojë diten e mësuesit shqiptar që është një ngjarje e madhe për historinë e arsimit dhe të kulturës shqiptare.

Rrënjët e edukatës dhe të arsimit tonë kombëtar i gjejmë që në lashtësine e hershme. Megjithatë, në historinë e zhvillimit të shkollave shqipe dhe të arsimit tonë kombëtar si pikënisje merret mësonjëtorja e Korçës që filloi të punojë me 7 mars 1887, me mësuesin e saj Pandeli Sotiri, të cilin e pason shkolla e Prizrenit në vitin 1889, me mësuesin Mati Logoreci. [2]

Hapja e mësonjëtores së parë të Korçës qe një rreze drite që u ndez në errësirën shekullore të pushtuesve. Ajo realizoi një ëndërr të vjetër të shqiptarëve: Daljen në dritë të gjuhës shqipe pas shumë shekujsh,ringjalljen e ndërgjegjës kombëtare që ngjalli shpresën e madhe se edhe shqiptarët si një komb i veçantë dhe nga më të vjetrit në ballkan , nëpërmjet arsimit në gjuhën shqipe do të ngrihet në majat e larta të përparimit dhe të lirisë.

Kamgjiku turk , i ngjashëm me atë të Atiles për pesë shekuj rresht kishë qenë një terr i zi që shqiptarët dita-ditës i zhyste në errësirën turke qe c’është më e keqja pushtuesit dhe përkrahësit e tij e detyruan këtë popull të varfër që të ndahet në tri besime, me qëllim që më lehtë ta perçajnë e zhdukin. Megjithatë, nuk u doli ashtu. Shqiptarët kurrë nuk qenë pajtuar me regjimet e huaja, sepse nga gjiri i këtij populli luftarak dolën burra të shquar, ashtu siç i përshkruan Anteu shqiptar Fan S. Noli ” Njerëz me privacione e me vojtje e me tortura të çdo minute, përpara të cilëve edhe ferri i Dantes ishte një panair i bukur” . Ata dhanë besën e shqiptarit pa dallim feje e krahine që fjalës ilire t’ia japin shpirtin në hapesirën e Gjithësisë.[3]

Mbi shqiparët kanë kaluar stuhitë e shumta dhe rrallë mund të ketë ndonjë popull në botë që të ketë pasur pushtime dhe pushtues kaq të egër, siç kanë njohur shqiptarët. Veprimtarët e shqiptarisë gjatë gjithë jetës punuan për kombin dhe vendin duke jetuar në të.Lidhja e përhershme me ambientin e jetës shqiptare, ashtu si dhe perkushtimi shpirtëror i tyre i vunë pergjithnjë vulën e artit dhe dashurinë e zjarrtë për vendin, për tokë e qiell dhe horizont të caktuar që quhej Shqipëri.

Në kushte shumë të vështira nga gjiri i popullit shqiptar dolën një varg atdhetarësh të flaktë qe iu përveshën punës për përhapjen e arsimit shqip në popull dhe për krijimin e shkollave ne gjuhën amtare. Midis tyre më së shumti u shquan: Naum Veqilharxhi, Konstandin Kristoforidhi, Zef Jubani, De Rada, Thimi Mitko, Naim e Sami Frashëri, Pashko Vasa, Qiriazët etj. Këta rilindas të shquar, që punuan ditë e natë për të ngritur vetëdijen kombëtare, iu përveshën kultivimit të gjuhës që më vonë u bë strumbullar i gjithë luftës për kulturën kombëtare.

Gjuha shqipe, që i jepej shqiptarit me qumështin e nënës, ishte për rilindasit “xhevahir i origjinës sonë”.[4]

Rilindasi i parë, iluministi dhe demokrati shqiptar Naum Veqilharxhi problemin e gjuhës dhe të shkollës shqipe e shihte si kushtin e parë për të marrë populli shqiptar rrugën e zhvillimit, ai për këtë qëllim botoi të parën abetare të shqipes me alfabet origjinal të tij si kërkesë urgjente që të mund të pengohej cdo ndikim i huaj dhe t’i bashkonte të gjithë shqiptarët, pavarësisht nga bindjet fetare. Kjo abetare ndër shqiptarët u bë libër i shenjtë. Ndjekjet, burgimet, helmimet nuk kishin të mbaruar ndaj patriotëve shqiptar vetëm e vetëm që të shtinin frikën e të hiqnin dorë nga shkolla dhe gjuha shqipe.[5]

Vetëdija te shqiptarët dita-ditës rritej.Gjuha shqipe kishte filluar fshehtazi kudo të mësohej: në male,në bodrume e në izba. Megjithatë, siç shprehej Sami Frasheri ndonëse “ishin në gojën e ujkut e afër kuçedrës së mallkuar s’pushuan së punuari për të shpëtuar kombin e tyre”.Vullneti i fortë dhe deshira e zjarrtë për ta mësuar gjuhën shqipe si nga patriotët ashtu edhe nga masat e gjera, pa dallim feje hasi kudo në përkrahje të madhe.

Më 7 mars 1887, Pandeli Sotiri e filloi mësimin në gjuhën shqipe me 35 nxënës. Hapja e kësaj shkolle në Korçë pati fizionomi kombëtare dhe për nga karakteri është demokratike, sepse në të mësonin fëmijët e shtresave te ndryshme. Kjo shkollë kishte një klasë përgatitore dhe katër klasë të rregullta. Lëndët që mësoheshin ishin:shkrim dhe këndim, gramatika e gjuhës shqipe, historia, gjeografia, aritmetika, mësim natyre etj.

Ajo u bë vatër e rëndesishme për ngritjen e ndërgjegjës kombëtare,për edukimin patriotik të brezit të ri e të masave popullore, terhoqi vëmendjen dhe simpatinë e të gjithë shqiptarëve, brenda dhe jashtë vendit dhe me shmbullin e saj po frymëzonte edhe krahinat e tjera shqiptare.

Hapja e shkollës me mësim në gjuhën shqipe ishte një ngjarje dhe një fitore e madhe për gjithë lëvizjen kombëtare. Po kështu i këndon edhe poeti i shquar Naim Frasheri duke thënë:
O vëllezër shqiptarë,
Gëzohuni që erdhi kjo ditë
Kaq e mirë e kaq e mbarë,
Na sjell të gjithë mirësitë.

Lumja ti, moj Korçë’ o lule,
Q’i le pas shoqet e tua,
Si trime në ball’u sule
Ta paçim për jetë hua.
[6]

Më vonë u hapën edhe shkolla të tjera, si në Pogradec,Ersekë, Kolonjë, Elbasan, Ohër, Rekë etj.

Me gjithë këtë, pengesat nuk ishin të pakta nga armiqtë të cilët nuk linin gurë pa lëvizur mbi tokë e nëntokë për t’ua bërë jetën të pamundshme shqiptarëve.

Historia e popullit shqiptar, siç thotë Rexhep Qosja “është kronikë martirike e popullit që e paguan shtrenjtë pozitën gjeostrategjike si popull i Perëndimit për ata në Lindje; dhe si popull i Lindjes për ata në Perëndim ”. Prandaj ”derri e dosa, ujku e çakalli, qeni e dhelpra çdohere kishin për qëllim ta copëtonin Shqipërinë”.[7]

Kjo mospërfillje ndaj të drejtave tona nuk u shfaq vetëm në vitin 1913 prej atyre që fatin e kombit tonë donin ta mbanin në duar e tyre, po mbi trojet shqiptare u vërsulën një lukuni ujqish grabitqarë me qëllim që secili për hesap të vet të gllabërojë copa sa më të mëdha nga trungu ilir.Dhe kështu populli shqiptar u copëtua nëpër banovina e republika sllave si dhe nga Greqia.

Pas Luftës së Dytë Botërore , Shqipëria etnike u nda në dysh. Por sidoqë që të ishte në vitet 1967-1980 në periudhën e përpjekjeve për krijimin e sistemit, shqiptarët patën periudha të vrullshme e të përgjakshme, por edhe të arritjeve arsimore, kulturore e të tjera, sidomos gjatë viteve 1968,1981, 1989 dhe me luftën e fundit çlirimtare në Kosovë.

Shkolla shqipe kudo që të jetë do te frymojë shqip që nga emërtimi e administrata e deri te përmbajtjet mësimore, nga gjuha, letërsia, historia e kultura jonë kombëtare.

Asnjëherë nuk do të pranojmë shkollë të huaj, por shkollë kombëtare, ashtu siç na kanë mësuar mësuesit patriotë shqiptar që nuk kursyen as jetën si Pandeli Sotiri, Papo Kristo Negovani, Petronino Luarasi,Motrat Qiriazi, Mato Logoreci,Gjeqovi e shumë të tjerë. Prandaj, brezi ynë sot me krenari, dashuri e respekt i kujton emrat e tyre.

Shkolla shqipe është një homazhë për vëllezërit dhe motrat, për bijtë e bijat, pinjollë dardan që brez pas brezi u flijuan për çeshtjen kombëtare për mbrojtjen e trojeve etnike shqiptare.

Referimet nga linda[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Avzi Mustafa "FIGURA MËSUESISH SHQIPTARË", Tetovë 1995, Faqe 103
  2. ^ Akademia e Shkencave dhe Arteve të Kosovës "KOSOVA VËSHTRIM MONOGRAFIK", Prishtinë 2011, Faqe 365
  3. ^ Avzi Mustafa "FIGURA MËSUESISH SHQIPTARË", Tetovë 1995, Faqe 147
  4. ^ Avzi Mustafa "FIGURA MËSUESISH SHQIPTARË", Tetovë 1995, Faqe 16
  5. ^ Avzi Mustafa "FIGURA MËSUESISH SHQIPTARË", Tetovë 1995, Faqe 149
  6. ^ Avzi Mustafa "FIGURA MËSUESISH SHQIPTARË", Tetovë 1995, Faqe 17
  7. ^ Avzi Mustafa "FIGURA MËSUESISH SHQIPTARË", Tetovë 1995, Faqe 151