Bedri Dedja

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Bedri Dedja
Fotoporteti
Emri Bedri
Mbiemri Dedja
Lindur më 1930
Lindur në Korçë
Vdiq më 13 prill 2004
Kombësia shqiptare
Profesioni shkrimtar,pedagog, psikolog
Mirënjohje
#Mirënjohje

Bedri Dedja (Korçë, 20 nëntor 1930 - 13 prill 2004) ka qenë njeri i letrave shqipe, shkrimtar për fëmijë dhe akademik psikologjinë dhe pedagogjinë e letërsisë për fëmijë.

Biografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

U lind në Korçë më 20. nëntor 1930. Shkollën fillore e kreu në Shkodër ndërsa gjimnazin e përfundoi në qytetin e Durrësit. Më pas studioi në Universitetin e Moskës dhe u diplomua shkelqyeshëm në vitin 1953 në disiplinat e pedagogjisë, psikologjisë dhe njëkohësisht të letërsisë për fëmijë. Pas përfundimit të studimeve universitare, për 40 vjet ka qenë lektor dhe Profesor titullar i lendeve të psikologjise dhe pedagogjisë në Universitetin e Tiranës dhe për një periudhë 5 vjeçare (1975-1980) edhe në Institutin e Lartë Pedagogjik të Elbasanit. Nga viti 1972 e deri sa u nda nga jeta më 13 prill 2004, ka qenë Anëtar i Akademisë së Shkencave të Republikës së Shqipërisë. Paralelisht me veprimtarinë pedagogjike, deri në vitin 1975 ai ka ushtruar edhe funksione drejtuese publike si Drejtor i Institutit të Lartë Pedagogjik Tiranë, Kryeredaktor i Revistës "Fatosi" dhe Gazetës "Mësuesi", Drejtor i Drejtorisë së Botimeve Shkollore e Drejtor i Institutit të Studimeve Pedagogjike në Ministrinë e Arsimit, Zëvendësministër i Arsimit dhe Kulturës si dhe Sekretar i Përgjithshëm Shkencor i Akademisë së Shkencave. Bedri Dedja ka qenë për shumë vjet anëtar i Shoqatës Botërore të Psikologëve, Kryetar i Shoqatë Kombëtare të Psikologëve si dhe Kryetar i Shoqatës Shqiptare të Shkrimtarëve për fëmijë. Bedri Dedja gjithashtu ka qenë anëtar i Redaksisë së përgjithshme për hartimin e Fjalorit Enciklopedik Shqiptar (1985) si dhe bashkëautor dhe redaktor përgjegjës i botimit të Akademisë së Shkencave dhe Ministrisë së Arsimit, Historia e Arsimit dhe e Mendimit Pedagogjik Shqiptar Vol. I (2003). Shume vepra të tij janë përkthyer e botuar jashtë Shqipërisë si në Maqedoni, Kosovë, Greqi, Rumani, Kinë e Zvicër.[1]

Bedri Dedja, Akademik dhe profesor në fushën e pedagogjisë dhe psikologjisë,ka qenë një personalitet shumëplanësh në krijimtarinë letrare shqiptare për të vegjëlit dhe atë shkencore për të rriturit: poet e prozator, përrallëtar e dramaturg, tregimtar e publicist, novelist e romancier, përkthyes, gazetar e kritik, studiues i psikologjisë, pedagogjisë e historisë së arsimit dhe mendimit pedagogjik shqiptar, studiues e teoricien i historisë së letërsisë shqiptare për fëmijë. Fitues i shumë çmimeve letrare, "Qytetar Nderi" i Beratit, mbajtës i "Çmimit të Republikës", "Urdhërit Naim Frashëri" dhe titullit "Mjeshtër i Madh", Dedja është vlerësuar gjithashtu nga Qendra Ndërkombëtare e Biografive në Kembrixh, duke zënë vend në Vëllimin e XVI të biografive si autor i shquar i shekullit XX.[1]

Familja[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ka qenë i martuar me Pandora Papuçiu Dedja, me të cilën pati dy fëmijë, Edlirën dhe Taulantin. I biri, Taulant Dedja, ka qenë Zëvendësministër i Pushtetit Lokal, Prefekt i Tiranës dhe deputet i Partisë Socialiste.[1]

Tituj të veprave[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Bedri Dedja, ka botuar:[1]

Novela[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Vëllime me tregime e përralla :

  • Përralla popullore mbi kafshët (1957)
  • Përralla e tre vëllezërve (1958)
  • Kallëzimet e gjyshe pastërtores (1960)
  • Kapiteni i shtërngatës (1970)
  • Përralla e shpatave të arta (1976)
  • Përralla e lepurit dhe e breshkës (1976)
  • Bariu i vogël në mal të thatë (1979)
  • Përralla njëmbëdhjetëkatëshe (1996)
  • Përralla të zgjedhura (1997)
  • Përrallat e Zvicrës (2002)

Vjersha dhe poema[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Numrat (1959)
  • Shkolla e pyllit (1967)
  • Artan Borizani dhe çeta e tij (1970)
  • Garda partizane (1972)
  • Patoku në plazh (1975)
  • Poezi të zgjedhura për fëmijë (1975)
  • Beni shkon në malësi me familje dhe shtëpi (1976)
  • Gjashtë poema për kalamaj (1976)
  • Vera, Genti e Driloni (1985)

Romane[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Shoku i braktisur (1957)
  • Kalamajtë e pallatit tim Vol.I (1972), Vol.II (1979)
  • Republika e 1100 çudirave (1975)
  • Nëpër korridoret e thella të Jonit (1976)
  • Met partizani (1981)
  • Si u rrit një komisar (1986)
  • Alarmet e qytetit Sdikuisht (1989)
  • Kacamicri rreth globit (1993)
  • Si katër fëmijë u bënë biznesmenë (1996)
  • Qyteti me tri kështjella (1998)
  • Sikuriada (2002)
  • Presidenti i Planetit të Kuq (2006, botuar post mortum)

Pjesë teatrale[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Gjyqi i Maçokut (1962)
  • Kryengritje në pallat (1972)

Publicistikë[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Biseda me pionierët (1986)
  • Nëpër ravat e jetës - Kujtime (2001)
  • Duke ecur kontinenteve - Përshtypje udhëtimesh (2004);

Përkthime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • L. Tolstoi - Tregime dhe përralla për fëmijë (1954); Robi i Kaukazit (1959)
  • V. Majakovski - Për fëmijët (1954); Lexo, shëtit e fluturo (1958); Ç'është mirë e ç'është keq (1966)
  • N.Nosov - Tregime (1954); Aventurat e Dinpakut dhe shokëve të tij (1957);
  • M.Tuein - Aventurat e Tom Sojerit (1955)
  • A.S.Pushkin - Përralla e peshkatarit dhe e peshkut (1956);
  • H.K.Andersen - Përralla (1956);
  • M.Gorki - Jashka,Samovari (1957);
  • Sh.Péro - Maçoku me çizme (1958); Përralla ruse (1998, përshtatje e shqipërime nga 18 autorë);

Studime dhe vepra shkencore[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Edukimi i marrdhënieve të drejta midis djemve dhe vajzave në familje (1956);
  • Psikologjia për shkollat e mesme (1959);
  • Letërsia për fëmijë (1961, 1964, 1966, 1975, 1983);
  • Psikologjia për shkollat e larta (bashkëautor 1965, 1985, 1987);
  • Mbi rrugët e perfeksionimit të sistemit të sotëm të edukatës familjare (1966);
  • Politika dhe Pedagogjia (1967);
  • Tradita dhe probleme të letërsisë shqipe për fëmijë (1971);
  • Shënime mbi historinë e mendimit pedagogjik shqiptar (1972);
  • Burimet e letërsisë shqipe për fëmijë (1978);
  • Shkrime mbi letërsinë për fëmijë (1978);
  • Studime mbi problemin e metodave të të mësuarit në shkollë (1978);
  • Didaktika (bashkëautor 1986);
  • Drejt enigmave të psikikës së njeriut (1989);
  • Psikologjia Sociale (1990);
  • Sekreti i talentit (1998).

Tituj dhe Dekorata[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Profesor
  • Anëtar i Akademisë së Shkencave të Republikës së Shqipërisë
  • Laureat i "Çmimit të Republikës"
  • Laureat i Urdhërit "Naim Frashëri"
  • "Qytetar Nderi" i Qarkut të Beratit
  • Laureat i Titullit "Mjeshtër i Madh"
  • Laureat i Titullit “Kalorës i Urdhrit të Skënderbeut" (pas vdekjes)

Lexo edhe[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ a b c d Astrit Bishqemi (2001). Historia e letërsisë shqiptare për fëmijë. Sejko. ff. 287–289. ISBN 978-99927-692-5-6.

Wikibooks-logo.png Wiki Libri: Nga ana e kohanikëve