Anton Pashku

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Anton Pashku
Anton Pashku.jpg
Oh
Ditëlindja:8 janar, 1937
Vendlindja:Grazhdanik, Mbretëria Jugosllave
Ditëvdekja:31 tetor, 1995
Vendvdekja:Prishtinë, Jugosllavia
Kombësia:shqiptar
Zhanri:prozë, dramë

Anton Pashku (Grazhdanik, 1 ose 3 janar 1937 - Prishtinë, 31 tetor 1995) ka qenë novelist, romancier e dramaturg shqiptar ndër më përfaqësuesit të letërsisë shqipe në Kosovën e pas Luftës së Dytë Botërore. Pashku është ndër stilistët më të mirë të letërsisë shqiptare.[1]

Biografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Lindi në Grazhdanik të Hasit të Thatë,[2] afër Prizrenit, i biri i Toninit dhe Getës. I ati ishte nga Karashëngjergji dhe punonte bukëpjekës, ndërsa e ëma nga Zymi.[3] Familja e tij u takonte Bytyçëve, i fisit Thaç, mbiemri Pashku u mbeti nga emri i gjyshit. Pak pasi lindi, familja u vendos në Prizren, ku kaloi fëmijërinë. Ndërkohë, më 1951 i ati me familjen u zhvendos në Prishtinë, e Antoni vijonte shkollimin në Prizren.[4]

Shkollën fillore dhe pesë klasë të gjimnazit të ulët i kreu në Prizren, kurse tri klasat e gjimnazit real, bashkë me maturën, në Prish­tinë. Që nga viti 1958 punoi në gazetën “Rilindja”, në fillim gazetar e më vonë redaktor i rubrikës së kulturës.[4] Më 1971 qe ndër firmëtarët (Rexhep Smajli, Gani Bobi, Ali Podrimja, Mensur Raifi) e shkrimit Vox Clamantis in Deserto tek "Rilindja", shkrim i cili u pagëzua si manifest ku kritikohej gjendja kulturore dhe kanonet estetike, e skandali mori gati përmasa politike.[4]

Më 1973 u inkuadrua në Re­daksinë e Botimeve të NBG “Rilindja”, redaktor i prozës dhe dramës. Pashku ka qenë edhe redaktor i revistës letrare Jeta e Re dhe revistës Fjala. Ka shkruar kryesisht tregime, romane, drama. Tregimin e parë e ka botuar më 1955 në revistën letrare Jeta e Re.[3]

Vdiq në Prishtinë, më 31 tetor 1995.

Vepra[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Cilësohet në brezin që hodhi themelet e prozës shqiptare në letërsinë shqipe në Kosovë, së bashku me Kapllan Resulin, Adem Demaçin dhe Ramadan Rexhepin.[5] Në tregimet e Anton Pashkut dallohen tri qarqe themelore tematike; ai i temës së dashurisë, i vetmisë, të kërkuar dhe të kushtëzuar nga një totalitarizëm; dhe, qarku tematik për dhunën mbi individin. Tregimet e tij antologjike janë: Nën qarr po rrinte vasha, Floçka, Kulla, Si e përshkroi ëndrrën e vet njeriu me kapelë, Dy fjalë për një plak dhe librin e tij kushtuar tymit, Kënaqësitë e Megalopolisit, Anija e dehur.

Me vlerat e veta të pakontestueshme artistike, romani Oh ka bërë një ndikim të ngadalshëm por të fortë në prozën shqipe, që nga koha e shfaqjes së tij.

Drama[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Dramat e Pashkut Sinkopa e Gof janë luajtur në teatrin e Kosovës, në Teatrin ITD të Zagrebit, në teatrin e Shkupit dhe në teatro të tjera të shqiptarëve. Vepra e tij letrare, është bërë vlerë kulturore kombëtare dhe tashmë është materie që mësohet në të gjitha nivelet e shkollave shqipe, ku ligjërohet letërsia bashkëkohore shqipe.

Titujt e veprave[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Tregimet, Jeta e re, Prishtinë, 1961
  • Nji pjesë e lindjes, tregime, Rilindja, Prishtinë, 1965
  • Kulla, tregime, Rilindja, Prishtinë, 1968
  • Sinkopa, dramë, Rilindja, Prishtinë, 1969
  • Oh, roman, Rilindja, Prishtinë, 1971
  • Kjasina, tregime, Rilindja, Prishtinë, 1973
  • Gof, dramë, Rilindja, Prishtinë, 1976
  • Lutjet e mbrëmjes, tregime, Rilindja, Prishtinë, 1978
  • Tragjedi moderne, drama, Rilindja, Prishtinë, 1982

Shtëpia Botuese Rilindja në vitin 1986 i botoi veprat e zgjedhura të Anton Pashkut në tri vëllime:

  • Tregime fantastike, Rilindja, Prishtinë, 1986
  • Oh, Rilindja, Prishtinë, 1986
  • Tragjedi moderne, Rilindja, Prishtinë, 1986

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Elsie, Robert (2010). Historical Dictionary of Kosovo (në anglisht). f. 211.  978-0-8108-7483-1.
  2. ^ Elsie 2010, p. 134.
  3. ^ a b "Anton Pashku, In Memoriam". ashak.org. Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës.
  4. ^ a b c "Anton Pashku, autobiografia e panjohur, shkruar para se të vdiste". Shqiptarja.com. 2013 [1995]. Marrë më 18 shtator 2019.
  5. ^ Elsie, Robert (2004). "The Hybrid Soil of the Balkans: A Topography of Albanian Literature". History of the Literary Cultures of East-Central Europe: Junctures and Disjunctures in the 19th and 20th Centuries (në anglisht). 2. John Benjamins Publishing. f. 299.  9789027234537.