Nikollë Keta

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Nicola Chetta)
Shko te: navigacion, kërko
Nicola Chetta
Lindi me: 1740
Lindi në: Contessa Entellina (Kundisa)
Profesioni: shkrimtar dhe poet

Nikolla Keta (Italisht: Nicola Chetta, 31 korrik 1741Kundisa/Contessa Entellina - 15 dhjetor 1803Palermo) prift ortodoks, poet, poet, shkrimtar dhe historian arbëresh nga Siçili, Itali.

Ishte klerik atdhetar shqiptar, një ndër personalitetet e shquara të kulturës arbëreshe, i cili u mor me studime në fushën e gjuhës, krijoi një varg vjershash, ndërmjet të cilave spikat një tingëllimë autobiografike, e cila është quajtur nga kritika si tingëllima e parë në historinë e poezisë shqipe. Gjithashtu Keta hartoi edhe një sërë fjalorësh, italisht-shqip e anasjelltas, si dhe veprat "Etimologjia e gjuhës shqipe" dhe "Katalog mbi familjet e mëdha arbëreshe".

Jeta[redakto | redakto tekstin burimor]

Lindur në Kundisa1741, moshën 11 vjeç ai u pranua në "Seminarin Shqiptar" të Palermës dhe më 2 maj 1766 ai u shugurua prift ortodoks në Kolegjin "Shën Athanasi" të Romës.

Pasi shërbeu për disa vite zyrën e kapelan në sakramental famullisë e ritit bizantin në Kundisa, u thirr për të marrë postin e zëvendës-rektor i "Seminarit Shqiptar" të Palermës. Ai u kthye pas pak vitesh për arsye familjare në katundin i tij, Kundisa, ku ai iu përkushtua studimeve etnografike, historike dhe teologjike.

Që nga viti 1777 ai ishte rektor i "Seminarit Shqiptar" të Palermës, i cili u bë për atë mirëbërësi, ndërtimin me shpenzimet e tij në katin e tretë të seminarit vendit të vetë.

Me kulturën e tij të gjerë ka qenë një kontribues i rëndësishëm për veprimtarinë fetare të Seminarit, duke i kushtuar vëmendje të veçantë në trajnimin e seminaristëve arbëreshë, që synon restaurimin, shërim dhe pajtueshmërinë me traditë të mirëfilltë liturgjike bizantine. ai është i pari që ka shkruar Sonet në Shqip në vitin 1777. I lindur në sicili dhe i shkolluar në shkollë Greke ai ka shkruajtur poezi në Shqip dhe Greqisht. Disa prej poezive të tij janë përkthyer nga Albanologu i njohur Robert Elsie në anglisht. Vdiq më 15 dhjetor të vitit 1803Palermo.

Tituj të veprave[redakto | redakto tekstin burimor]

«Falem nddersë t’Arbrit, ghiacu’t culluam farëmirit» (Keta në Thesar 1777, § 250)

Veprat e tij kryesore janë:

  • Fjalori Shqip, e cila përfshin rreth 5000 fjalë
  • Etimologjia e gjuhës shqipe
  • Thesar i lajmeve rreth Maqedonasve
  • Krijimi i botës
  • Doktrina e Krishterë
  • Kompozime të ndryshme poetik i një fetar apo didaktik

Mirënjohje[redakto | redakto tekstin burimor]

Eshtë njohur në botën e kulturës, shqiptare në Itali (arbëreshe) si shqiptare në Shqipëri, si një poet dhe shkrimtar, për studimet e tij etnografike, historike dhe teologjike. Si një historian dhe dijetar i dha një shtysë të rëndësishme për kulturën e komunitetit shqiptar në Itali. Disa nga shkrimet e tij në gjuhën shqipe, italiane dhe greke, u botuan pjesërisht. Veprat e tij janë një dëshmi e rëndësishme e gjuhës shqipe që flitet në Kundisa në shekullin e tetëmbëdhjetë. Në Kundisë (Pa), vendin e tij, shkolla fillore dhe një shoqatë kulturore janë emëruar poetit.

Shih edhe këtë[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]