Gjermania Lindore

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Republika Demokratike e Gjermanisë
Deutsche Demokratische Republik
Flag of East Germany.svg Emblema - Gjermania Lindore
Gjermania Lindore Gjermania Lindore
Vendndodhja - Gjermania Lindore

Gjermania Lindore apo Republika Demokratike e Gjermanisë (RDG gjermanisht Deutsche Demokratische Republik, DDR) ishte një vend që ekzistonte nga viti 1949 deri më 1990, periudha kur pjesa lindore e Gjermanisë ishte pjesë e Bllokut Lindor gjatë Luftës së Ftohtë. Ajo përbëhej nga territori që administrohej dhe pushtohej nga forcat sovjetike pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore - zona okupuese sovjetike e Marrëveshjes së Potsdamit, e kufizuar në lindje nga linja Oder–Neisse. Zona sovjetike rrethoi Berlinin Perëndimor por nuk e përfshiu atë dhe Berlini Perëndimor mbeti jashtë juridiksionit të RDG-së.

Gjeografikisht, RDG kufizohej me Detin Baltik në veri, Poloninë në lindje, Çekosllovakinë në juglindje dhe Gjermaninë Perëndimore në jugperëndim dhe perëndim. Brenda saj, RDG kufizohej gjithashtu me sektorin sovjetik të Berlinit të okupuar nga Aleatët, i njohur si Berlini Lindor, i cili administrohej gjithashtu si kryeqyteti de facto i shtetit. Ai gjithashtu kufizohej me tre sektorët e pushtuar nga Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar dhe Franca të njohur së bashku si Berlini Perëndimor. Të tre sektorët e pushtuar nga kombet perëndimore u mbyllën nga RDG nga Muri i Berlinit nga ndërtimi i tij në vitin 1961 derisa u shemb në vitin 1989. RDG u shpërbë dhe u ribashkua me Gjermaninë Perëndimore në 3 Tetor 1990, duke u bërë një shtet plotësisht sovran në Republikën Federale të Gjermanisë të ribashkuar.

Historia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Historia e Gjermanisë Lindore.

Politika[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Politika e Gjermanisë Lindore.
Shtrëngimi i duarve mes Wilhelm Pieck dhe Otto Grotewohl, duke themeluar SED në vitin 1946
Flamuri i RDG-së në selinë e Kombeve të Bashkuara, New York City, 1973

Gjermania Lindore kishte katër periudha në historinë politike. Këto përfshinin: 1949–61, që panë ndërtimin e socializmit; 1961–1970 pasi Muri i Berlinit mbylli arratisjen ishte një periudhë stabiliteti dhe konsolidimi; 1971–85 u quajt Epola e Honecker dhe pa lidhje më të ngushta me Gjermaninë Perëndimore; dhe 1985–89 panë rënien dhe zhdukjen e Gjermanisë Lindore.

Organizata[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Partia politike në pushtet në Gjermaninë Lindore ishte Partia Socialiste e Bashkimit të Gjermanisë (Gjermanisht: Sozialistische Einheitspartei Deutschlands, SED). Ajo u krijua në vitin 1946 përmes bashkimit të drejtuar nga Sovjetikët e Partisë Komuniste të Gjermanisë (KPD) dhe Partisë Social Demokrate të Gjermanisë (SPD) në zonën e kontrolluar nga sovjetikët. Sidoqoftë, SED u shndërrua shpejt në një parti të plotë komuniste ndërsa Social Demokratët me mendje më të pavarur u dëbuan.[1]

Marrëveshja e Potsdamit angazhoi sovjetikët për të mbështetur një formë demokratike të qeverisjes në Gjermani, megjithëse kuptimi i sovjetikëve për demokracinë ishte rrënjësisht i ndryshëm nga ai i Perëndimit. Ashtu si në vendet e tjera të bllokut sovjetik, partitë politike jo-komuniste u lejuan. Sidoqoftë, çdo parti politike në RDG u detyrua të bashkohej me Frontin Kombëtar të Gjermanisë Demokratike, një koalicion i gjerë partish dhe organizatash politike masive, duke përfshirë:

Partitë anëtare ishin pothuajse plotësisht nënshtruese të SED dhe u duhej të pranonin "rolin udhëheqës" të tij si kusht i ekzistencës së tyre. Sidoqoftë, palët patën përfaqësim në Volkskammer dhe morën disa poste në qeveri.

Volkskammer gjithashtu përfshiu përfaqësues nga organizatat masive si Rinia e Lirë Gjermane (Freie Deutsche Jugend ose FDJ), ose Federata e Sindikatës së Lirë Gjermane. Kishte gjithashtu një Federatë të Grave Demokratike të Gjermanisë, me vende në Volkskammer.

Organizata të rëndësishme masive jo parlamentare në shoqërinë e Gjermanisë Lindore përfshinin Shoqatën Gjimnastike dhe Sporteve Gjermane (Deutscher Turn- und Sportbund ose DTSB) dhe Solidaritetin e Popullit(Volkssolidarität), një organizatë për të moshuarit. Një shoqëri tjetër e rëndësishme ishte Shoqëria për Miqësinë Gjermane-Sovjetike.

Pas rënies së komunizmit, SED u quajt "Partia e Socializmit Demokratik" (PDS) e cila vazhdoi për një dekadë pas ribashkimit përpara se të bashkohej me WASG të Gjermanisë Perëndimore për të formuar Partinë e Majtë (Die Linke). Partia e Majtë vazhdon të jetë një forcë politike në shumë pjesë të Gjermanisë, megjithëse në mënyrë drastike më pak të fuqishme se SED.

Popullsia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Popullsia në vite
VitiPop.±%
1950 18,388,000—    
1960 17,188,000—    
1970 17,068,000—    
1980 16,740,000—    
1990 16,028,000—    
Source: DESTATIS

Popullsia e Gjermanisë Lindore ra me tre milion njerëz gjatë historisë së saj dyzet e një vjeçare, nga 19 milion më 1948 në 16 milion më 1990; nga popullsia e vitit 1948, rreth 4 milion u dëbuan nga tokat në lindje të linjës Oder-Neisse, gjë që e bëri shtëpinë e miliona gjermanëve pjesë të Polonisë dhe Bashkimit Sovjetik. Ky ishte një kontrast i fortë nga Polonia, e cila u rrit gjatë asaj kohe; nga 24 milion në vitin 1950 (pak më shumë se Gjermania Lindore) në 38 milion (më shumë se dy herë e popullsisë së Gjermanisë Lindore). Kjo ishte kryesisht një rezultat i emigracionit - rreth një e katërta e gjermanëve lindorë u larguan nga vendi para se Muri i Berlinit të përfundonte në vitin 1961, dhe pas asaj kohe, Gjermania Lindore kishte norma shumë të ulta të lindjeve, përveç një rikuperimi në vitet 1980 kur norma e lindjeve në Gjermaninë Lindore ishte dukshëm më e lartë se në Gjermaninë Perëndimore.

Qytetet e mëdha[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

(1988 populations)

Distriktet administrative[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Distriktet e Republikës Demokratike Gjermane më 1952

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ a b Eric D. Weitz, Creating German Communism, 1890–1990: From Popular Protests to Socialist State. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1997
  2. ^ "Leipzig, Germany Population 1950-2019". www.macrotrends.net (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 28 shtator 2019. Marrë më 28 shtator 2019.
  3. ^ "Dresden, Germany Population 1950-2019". www.macrotrends.net (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 28 shtator 2019. Marrë më 28 shtator 2019.
  4. ^ a b c d e f g h i j k l Paxton, J. (20 dhjetor 2016). The Statesman's Year-Book 1990-91 (në anglisht). Springer. ISBN 978-0-230-27119-7.