Tage Erlander

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Tage Erlander
Tage Erlander 1952.jpg
Erlander in 1949
Kryeministri i Suedisë
Në zyrë
11 tetor 1946 – 14 tetor 1969
Monark Gustaf V
Gustaf VI Adolf
Pasardhësi Per Albin Hansson
Pasuar nga Olof Palme
Kryetar i Partisë Social Demokrate Suedeze
Në zyrë
11 tetor 1946 – 1 tetor 1969
Pasardhësi Per Albin Hansson
Pasuar nga Olof Palme
Ministër i Arsimit
Në zyrë
31 korrik 1945 – 11 teror 1946
Kryeministër Per Albin Hansson
Pasardhësi Georg Andrén
Pasuar nga Josef Weijne
Detaje personale
Lindi 13 qershor 1901
Ransäter, Qarku Värmland, Suedi
Vdiq 21 qershor 1985 (84 vjet)
Huddinge, Qarku Stokholm, Suedi
Partia politike Partia Social Demokrate Suedeze
Bashkëshort/e Aina Erlander (m. 1930)
Alma mater Universiteti i Lundit
Nënshkrimi

Tage Fritiof Erlander (13 qershor 1901 - 21 qershor 1985) ishte një politikan suedez i cili shërbeu si kryeministër i Suedisë nga viti 1946 deri më 1969. Ai ishte udhëheqësi i Partisë Social Demokrate Suedeze dhe udhëhoqi qeverinë për një mandat të pandërprerë prej 23 vjetësh, një nga më të gjatat në çdo demokraci.

Erlander lindi në Ransäter, Qarku Värmland, nga Alma (mbiermri i vajzërisë Nilsson) dhe Erik Gustaf Erlander. Nga ana e gjyshes së tij nga nëna, Erlander ka prejardhjen nga finlandezët pyjorë, të cilët migruan në Värmland nga provinca finlandeze e Savonisë në shekullin e 17-të. Si student në Universitetin e Lundit, Erlander ishte shumë i përfshirë në politikën studentore dhe takoi shumë studentë radikalë politikisht. Ai u diplomua në shkenca politike dhe ekonomi më 1928.

Për pjesën më të madhe të kohës në pushtet, Erlander drejtoi një qeveri pakice të Social Demokratëve. Nga viti 1951 deri më 1957, ai në vend të kësaj drejtoi një koalicion me Lidhjen e Fermerëve. Social Demokratët mbajtën shumicën e vendeve në dhomën e sipërme për pjesën më të madhe të kësaj kohe dhe kjo lejoi që Erlander të mbetej në pushtet pas zgjedhjeve të përgjithshme të vitit 1956, kur partitë e krahut të djathtë fituan shumicën. Një zgjedhje e parakohshme në vitin 1958 e përmbysi këtë rezultat.

Në politikën e jashtme, ai fillimisht kërkoi një aleancë të vendeve Nordike, por pa sukses, në vend të kësaj duke mbajtur neutralitet të rreptë ndërsa ndërtohej në mesin e forcave të armatosura më mbresëlënëse në botë (i tejkaluar vetëm nga Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Sovjetik dhe Izraeli për sa i përket shpenzimeve të kapitalit), duke e bërë Forcën Ajrore Suedeze të tretën më të madhe në botë, ndërsa në fund të fundit refuzon aftësinë bërthamore, duke nënshkruar traktatin e mospërhapjes bërthamore në vitin 1968. Mandati i Erlander përkoi me zgjerimin ekonomik pas Luftës së Dytë Botërore, në Suedi i njohur si vitet rekord, në të cilat Suedia pa ekonominë e saj të rritet në një nga dhjetë më të fortat në botë, dhe më pas u bashkua me G10.

zgjedhjet e përgjithshme 1968, ai fitoi fitoren e tij të shtatë dhe më të suksesshme, me Social Demokratët që fituan shumicën absolute të votave dhe vendeve në dhomën e ulët. Erlander dha dorëheqjen vitin e ardhshëm gjatë një procesi të reformës së madhe kushtetuese dhe u pasua nga i mbrojturi dhe miku i tij për një kohë të gjatë Olof Palme. Ai vdiq në Stokholm në moshën 84 vjeç nga pneumonia dhe dështimi i zemrës. Pas një ceremonie në Stokholm, varrimi i tij kaloi vendin dhe u kthye në qytetin e tij të lindjes, në një procesion triumfues për pushimin e fundit.

Ai ishte i martuar me Aina Andersson. Ai ishte babai i matematikanit Sven Erlander, i cili, që nga viti 2001, ka botuar ditarët e babait të tij.

Flag of Sweden.svg Kryeministrat suedezë Flag of Sweden.svg
Louis De Geer | Arvid Posse | Carl Johan Thyselius | Robert Themptander | Gillis Bildt | Gustaf Åkerhielm | Erik Gustaf Boström | Fredrik von Otter | Johan Ramstedt | Christian Lundeberg | Karl Staaff | Arvid Lindman | Hjalmar Hammarskjöld | Carl Swartz | Nils Edén | Hjalmar Branting | Louis De Geer | Oscar von Sydow | Ernst Trygger | Rickard Sandler | Carl Gustaf Ekman | Felix Hamrin | Per Albin Hansson | Axel Pehrsson-Bramstorp | Östen Undén | Tage Erlander | Olof Palme | Thorbjörn Fälldin | Ola Ullsten | Ingvar Carlsson | Carl Bildt | Göran Persson | Fredrik Reinfeldt | Stefan Löfven