Vilajeti i Kosovës

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Dardania.jpg
Historia e Kosovës
Dardania
Mesjeta
Per. Osmane
Shqipëria
Jugosllavia
Republika
UNMIK
Kosova

Vilajeti i Shkupit më vonë i Kosovës ishte një ndarje administrative gjatë sundimit të perandorisë Osmane. Krijimi i tij është bërë më 1873 i njohur si Vilajeti i Prizrenit ku e kishte edhe qendrën. Në këtë kohë Vilajeti i Kosovës shtrihej në territoret e Kosovës së vitit 2000, sanxhakut të Dibrës, sanxhakut të Shkupit dhe sanxhakut të Nishit. Në veri dhe veri-lindje kufizohej me Serbinë, në jug-lindje me Maqedoninë, në jug me vilajetin e Manastirit, në jug-perëndim me vilajetin e Shkodrës, ndërsa në veri-perëndim me Malin e Zi dhe Bosnjën.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Vilajeti i Kosovës është themeluar në vitin 1877; valiu i parë i vilajetit të Kosovës ka qenë Halil Rifat Pasha, i cili udhëheqte vilajetin e Kosovës. Në përbërje të vilajetit të Kosovës kanë qenë 6 sanxhaqet - rrethet, të cilat i udhëhiqnin muttesarrifët apo kryetarët e rretheve. Në kuadër të sanxhaqeve kanë qenë kazatë, e në kuadër të kazave - nahijet. Vilajeti i Kosovës kufizohej në lindje me Bullgarinë, në perëndim me vilajetin e Shkodrës, Malin e Zi dhe Bosnjën e Hercegovinën, në veri me Serbinë dhe në jug me vilajetin e Manastirit dhe vilajetin e Selanikut. Vilajeti i Kosovës, duke filluar në lindje nga qyteti i Shtipit e deri në perëndim tek qyteti i Plevljes, përfshinte një territor shumë të gjerë gjeografik. Si kryeqytet i vilajetit të Kosovës ka qenë Prishtina prej vitit 1879 e gjer në vitin 1893, ndërsa prej vitit 1893 e gjer në vitin 1912 ka qenë Shkupi. [1]

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Në vilajetin e Kosovës jetonin kryesisht shqiptarët, turqit dhe boshnjakët, si myslimanë shumicë, si dhe me pakicë bullgarët, serbët, grekët, vllehtë, si të krishterë. Në vitin 1893 kishte gjithsej 847.419 banorë, prej të cilëve 507.800 myslimanë dhe 340.339 të krishterë.[1]

Struktura e popullsisë dhe kufirit të vilajetit si duket me kalimin e kohës e sidomos pas luftrave ballkanike ka pësuar ndryshime të mëdha. Kështu më 1921 ë hapsirën e ish vilajetit popullsia përbëhej nga shumica shqiptare si dhe nga një numër serbësh dhe maqedonas. Numri i banorëve në vitin 1921 ishte 490 500 frymë. Ku 62,0 % e kësaj popullsi përbëhej nga shqiptarët, 26,7 % serbët dhe 3,9 % turqit.

Administrimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Vilajet i Kosovës 1877

Nën administrimin e Vilajetit të Kosovës hynin disa sanxhaqe si:

Administratorët zyrtarë
 periudha  amdiministratori  lindi - vdiq më:
Vilajeti i Prizrenit
 Qershor 1869 - Janarar 1871   Ismail Rahmi Pasha Tepedelenlizade   1806 - 1875
 Janarar 1871 - Nëntor 1871   Safvet Pasha Tatar   - 1895
 Nëntor 1871 - Gusht 1872   Galib Pasha Sari  
 Gusht 1872 - Prill 1873   Abdurrahman Nureddin Pasha   1836 - 1912
 Prill 1873 - Maj 1873   Mehmed Akif Pasha Arnavud Kalkandelenli   1822 - 1893
 Maj 1873 - Prill 1874   Hüseyin Hüsnü Pasha   - 1877
 1874 - 1877   ....  
Vilajeti i Kosovës
 Shkur 1877 - Qershor 1878   Halil Rifat Pasha   1827 - 1901
 Qershor 1878 - Dhjetor 1879   Mehmed Nazif Pasha Manastirli   1832 - 1889
 Dhjetor 1879 - Gusht 1880   Hüseyin Fikri Pasha   - 1888
 Gusht 1880 - Qershor 1881   Osman Nuri Pasha Potirikli  
 Qershor 1881 - Korrik 1883   Ahmed Hifzi Pasha   1832 - 1900
 Korrik 1883 - Tetor 1885   Abdi Pasha  
 Tetor 1885 - Tetor 1889   Mehmed Faik Pasha Selanikli   1838 - 1908
 Tetor 1889 - Dhjetor 1890   Ahmed Eyyub Pasha   1833 - 1894
 Dhjetor 1890 - Qershor 1891   Abdülkadir Kemali Pasha   - 1892
 Qershor 1891 - Korrik 1892   Mehmed Shakir Pasha   - 1898
 Korrik 1892 - Dhjetor 1893   Edhem Pasha  
 Dhjetor 1893 - Prill 1900   Hafiz Mehmed Pasha Erzurumlu (I-ra)   1847 - 1903
 Prill 1900 - Janar 1903   Mehmed Reshad Bey  
 Janar 1903 - Prill 1903   Hafiz Mehmed Pasha Erzurumlu (II-ta)   1847 - 1903
 Prill 1903 - Prill 1905   Shakir Pasha  
 Prill 1905 - Gusht 1908   Mahmud Shevket Pasha   1856 - 1913
 Gusht 1908 - May 1909   Mehmed Hadi Pasha Bagdadli   1861 - 1932
 May 1909 - Gusht 1909   Hüseyin Hüsnü Pasha   1856 - 1926
 Gusht 1909 - Nëntor 1910   Ali Mazhar Bey  
 Nëntor 1910 - Nëntor 1911   Halil Bey  
 Nëntor 1911 - Gusht 1912   Mazhar Bey  
 Gusht 1912   Ali Galib Pasha Müstedami   1863 - 1918

Shiko dhe këtë[redakto | redakto tekstin burimor]

Burimi i të dhënave[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ a b Faik Miftari në revistën DITURIA ISLAME :Salnametë (Vjetarët) e Vilajetit të Kosovës. Nr.218, Fq.42 - KBI e Kosovës - Prishtinë, shtypi Koha - 2007 Prishtinë; PDF në internet