Mit'hat Araniti

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Mit'hat Araniti
Lindi më 15 mars, 1912
Vendlindja Selanik, Perandoria Osmane
Vdiq më 29 nëntor, 1992
Vendvdekja Tiranë, Shqipëri
Kombësia shqiptar
Nënshtetësia shqiptar
Profesioni jurist, satirist, përkthyes
Titulli avokat

Mit'hat Araniti ose Aranitasi (Selanik, 15 mars 1912 - Tiranë, 29 nëntor, 1992) ka qenë jurist, shkrimtar e publicist i shquar në vitet '40 me fejtone humoristike e skica me dialekt tirons të cilat u përmblodhën në veprën Qyfyret e Rrem Voglit, katunar prej Rrashbulle, i cilësuar nismëtar i letërsisë dialektore.[1] Përfaqësues i Ballit Kombëtar, për katërdhjetë vite burgime e internime ka qenë një përkthyes i palodhur i mbi 200-250[2] njësive përkthimore ende krejtësisht të identifikuara, të tilla si: libra shkencorë, separate dhe studime arkeologjie, historie e albanologjie.[3][4]

Biografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

U lind në Selanik më 15 mars 1912, i biri i Mustafait dhe Naxhijes, ku i ati ishte me detyrë ushtarake dhe prejardhjen nga familja e kishin nga Aranitasi i Mallakastrës. Në qeveritë e pas punimeve të Kongresit të Lushnjes i ati u zgjodh ministër Lufte dhe pas 1927 qe Kryetar i Gjyqit të Përhershëm Ushtarak.[5]

Mit'hati shkollën fillore e kreu në Freistadt, Austri dhe më pas në shkollën italiane të Korfuzit, të mesmen në Pisa e Monte Mario pranë Romës dhe arsimin e lartë për jurisprudencë në ZagrebMbretërisë Jugosllave, pas një pushimi dyvjeçar pranë familjes.[1]

Ka ushtruar profesionin e gjykatësit të Paqes në Gjirokastër 1940, pas një viti në Prizren. Mori pjesë në organizimin e Balli Kombëtar, më pas u kthye në Ministrinë e Drejtësisë, që e riemëroi në Prizren, më pas në Elbasan[1] dhe në Durrës[5] deri më 1943, kur doli në mal në radhët e çetave nacionaliste të zonës së Mallakastrës. Mori pjesë në përfaqësinë e Ballit në takimin ku u arrit Marrëveshja e Mukjes. Në fund të vitit 1943 emërohet shef personeli i Ministrisë së Brendshme.[1]

Së bashku me Musine Kokalarin dhe intelektualë të tjerë, krijuan në Tiranë Partinë social-demokrate. Krerët e saj u vunë në shënjestër pa marrë ende pushtetin Fronti Nacional-Çlirimtar, u arrestua më 21 nëntor 1944[3] dhe u dënua si figurë e Ballit Kombëtar që mbronte tezën e Shqipërisë etnike siç u arrit marrëveshja në Mukje.[1]

Kreu rreth një vit burgBurrel e më pas burgimin e kaloi në burgun e Artizanatit në Tiranë për mbi nëntë vite, ku bashkë Mihal Sherkon, Mirash Ivanaj dhe Lazër Radin përktheu të gjithë legjislacionin dhe bazat teorike të funksionimit të shtetit. U lirua në prill të vitit 1954, por fill pas lirimit u internua në disa kampe gjatë periudhës maj 1954-1960: në Kuç të Kurveleshit, Shtyllas e Radostimë të Fierit si dhe Çermë, Dushk e Gradishtë në Lushnjë. Si shumë të dënuar të tjerë, gjatë dënimit u mor me bujqësi dhe banesa e familjes ishte një barakë. Krahas veprimtarisë në bujqësi, u mor dhe me përkthime duke qenë se përkthente nga 6-7 gjuhë huaja.[1]

Ndërroi jetë më 29 nëntor 1992 pranë të bijës së vetme, pa arritur t'i shpërngulet gjendja civile nga vendet e dënimit.[1]

Vepra[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Për një dhjetëvjeçar (1934-'44) ka qenë shkruar në shtypin e kohës («Illyria», «Bota e Re», «Revista Letrare», «Bashkimi i Kombit» etj.) me pjesët e tij satirike, i njohur me pseudonimet Rrem Vogli, Jago Blini, Ja Që Hë dhe Sufi Asmon Sufës.[1] Më 1996 iu botua përmbledhja Qyfyre të Rrem Voglit, katunar pri Rrashbulle: Skica humoristike dhe publicistikë, ku përfshihen poezitë si dhe disa intervista dhe artikuj të viteve të fundit të jetës[5] nën kujdesin e të bijës, Odeta Zhegut.[3]

Përkthime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Araniti zotëronte një sërë gjuhësh të huaja, të tilla si italishtja, gjermanishtja, frëngjishtja, anglishtja dhe serbokroatishtja. Në burg nxuri gjuhën ruse, ndërsa turqishten e kishte gjuhën e nënës, në moshën 61 vjeçare nisi të nxënte rumanishten. Përktheu me mëditje për Muzeun Arkeologjik të Durrësit dhe të Tiranës, në fushat e albanologjisë, arkeologjisë, numizmatikës, etimologjisë, etj. Ndër autorët e përkthyer prej tij futen Meyer, Russu, Krahe, Stipčevič, de Simone, Jokli, Praschniker, Garaschanin, Benac, Ëalde, Hahn, Schufflay, Rendič-Miočevič, Katičič, Teodorova, Papazoglu, Schuckhardt, von Thalloczy, Kilian, Roman, etj.[5] Përkthimet e daktilografuara zakonisht në katër kopje, janë bërë pjesë e fondeve të Bibliotekave Shkencore, së pari të Universitetit të Tiranës dhe më pas të Akademisë së Shkencave, i cili i porosiste përkthime deri para se të ndërronte jetë.[6]

Përkthimi i tij i Fjalorit etimologjik të gjuhëve indoevropiane me tre vëllim, hartuar nga Alois Walde dhe Julius Pokorny nga gjermanishtja, qëndroi në dorëshkrim i pabotuar për dekada të tëra në Bibliotekën e Durrësit.[2]

Familja[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Më 1958 u martua me Agime Pipën (lindur më 9 shtator 1924Shkodër), u arrestua më 12 shtator 1946, tri ditë pas kryengritjes së Postribës, por urdhër arresti u lëshua tre muaj më vonë në dhjetor 1946.[7] U dënua me 10 vite burg, u lirua më 1951;[1] ka lënë një ditar në dorëshkrim.[7] Patën së bashku vetëm një vajzë, Odetën.[5]

Nderime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Për punën dhe veprimtarinë e tij patriotike e kulturore, pas vdekjes, që i erdhi më 29.11.1992, është dekoruar me titujt e urdhrat më të lartë nga Presidenti i Republikës, si “Pishtar i Demokracisë”, “Naim Frashëri” e “Nderi i Kombit”.

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ a b c d e f g h i Çelo Hoxha, Azem Qazimi, red. (2012). Fjalor enciklopedik i viktimave të terrorit komunist A-Ç (PDF). I. Tiranë: Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit. ff. 121–122.  978-9928-168-01-6. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ a b Topalli, Kolec (2012). "Fjalori Etimologjik i Gjuhëve Indoeuropiane në përkthimin e Mithat Aranitit". Almanak v. II. 2: 12–16. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ a b c Ndoja, Leka (2013). Tjetërsimi i veprës intelektuale gjatë komunizmit në Shqipëri. Tiranë: Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit. ff. 25–26.  978-9928-168-12-2. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ^ Elsie, Robert (1997). "Histori e Letërsisë Shqiptare" (PDF). Përkthyer nga Abdurrahman Myftiu. Dukagjini. f. 260. Marrë më 7 dhjetor 2018. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ a b c d e "Mit'hat Mustafa Aranitasi 1912-1992, biografi e shkurtë". radiandradi.com. 19 tetor 2018. Marrë më 7 dhjetor 2018. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ Muça, Skënder (2012). "Mithat Araniti dhe kontributi i tij në fushën e shkencave të albanologjisë". Almanak v. II. 2: 17–20. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ^ a b Butka, Uran (2013). Kryengritjet e para kundërkomuniste. Tiranë: ISKK. f. 282.  9789928168092. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)