Ndryshimi mes inspektimeve të "Lidhja e Prizrenit"

Jump to navigation Jump to search
v
v
Në ''Kararnamé'' u dokumentua vullneti nistor i organizimit, ku flitej për tërësinë territoriale të perandorisë dhe t'u rikthehej status quo-ja e para Luftës Ruso-Turke.<ref name=":2">{{Harvnb|Gawrich|2006|page=47}}.</ref><ref>{{Harvnb|Skëndi|1967|page=45}}.</ref> Synimi kryesor ishte mbrojtja ndaj rreziqeve të mënjëhershme,<ref name=":2" /> lakohej mbrojtja e ''[[Dini|Dinit]], [[Shteti|Devletit]]'' dhe ''Vatanit,''<ref>{{Cite web|url=http://gazetaimpakt.com/lidhja-e-prizrenit-nuk-ishte-lidhje-shqiptare-por-ishte-lidhje-islamike/|title=Mbi identitetin islamik të Lidhjes së Prizrenit|date=1 qershor 2007|website=gazetaimpakt.com|publisher=Gazeta Impakt|last=Jazexhiu|first=Olsi}}</ref> mosnjohja e Bullgarisë dhe rikthimi me armë i territoreve të pushtuara nga Serbia dhe Mali i Zi nëse nuk do t'i dorëzonin me vullnet të lirë.<ref name="albanianhistory.net" />
 
Delegatët ngritën një organizim, Lidhjen e Prizrenit, që kishte fuqinë të vendoste taksa dhe të mobilizonte një ushtri.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Harvnb|Skëndi|1967|pages=54-56}}.</ref> Pas një mbledhjeje, Lidhja u organizua në tre komitete, për Punët e Jashtme, për të Brendshmet dhe për Financat.
Delegatët ngritën një organizim, Lidhjen e Prizrenit, që kishte fuqinë të vendoste taksa dhe të mobilizonte një ushtri.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Harvnb|Skëndi|1967|pages=54-56}}.</ref> Lidhja në korrik u nda në komitete,<ref name=":5" /> të cilat kishin dy degë madhore: e veriut me qendër në Prizren dhe e jugut.<ref name=":1" /><ref name=":4" /> Dega e Prizrenit drejtohej nga Iljaz pashë Çoku me përfaqësues nga Kërçova, Tetova, Prishtina, Mitrovica, Vuçitërna, Shkupi, Gjilani, Manastiri, Dibra dhe Gostivari.<ref name="albanianhistory.net" /> Komisioni i Degës së Shkodrës përbëhej kryetarit Daut efendi Boriçit, Selim efendi Çoba, Shaban beu i [[Bushatllinjtë|Bushatllinjve]], Haxhi agë Lohja, Selim agë Gjyrezi, Et'hem agë Kazazi, Ibrahim efendi Dragusha, Ibrahim Idriz Hoxha, Osman Bekteshi, Filip Çeka, Ndrekë Shiroka, Gjon Muzhani e Zef Simoni. Për këtë degë, Et'hem agë Kazazi qëndronte gjithnjë në Prizren.<ref name=":22" /> Dega e jugut që kishte mbajtur një takim po të tillë në Gjirokastër, drejtohej prej Abdyl Frashërit dhe përbëhej prej përfaqësuesve të Kolonjës, Korçës, Artës, Beratit, Pargës, Gjirokastrës, Përmetit, Paramithisë, Filatit, Margëlliçit, [[Vlora|Vlorës]], [[Tepelena|Tepelenës]] dhe [[Delvina|Delvinës]].<ref>{{cite journal|last=Skendi|first=Stavro|title=Beginnings of Albanian Nationalist and Autonomous Trends: The Albanian League, 1878–1881Author|journal=American Slavic and East European Review|publisher=American Slavic and East European Review|volume=12|page=4|jstor=2491677|quote=The southern branch of the League was formed at Gjinokastër (Argyrokastro), where;Albanian leaders held a meeting at which the districts of Janina, Gjirokastër, Delvina, Përmet, Berat, Vlora (Valona), Filat, Margariti, Ajdonat, Parga, Preveza, Arta, Tepelena, Kolonja, and Korca were represented.}}</ref> Në këto vise lëvizja mbështetej më shumë tek elementi musliman, për arsye se elementi ortodoks ishte më së shumti nën ndikimin grek.<ref name="Skendi108">{{harvnb|Skendi|1967|p=108.}}</ref> Nga ana tjetër, në veri muslimanët me katolikët ishin bërë palë për synimet e Lidhjes.<ref name=":3" /><ref name="Skendi108" /> Të dy komitetet hynin në kontakt me njëri-tjetrin nga njerëz të besuar që piqeshin në [[Elbasani|Elbasan]].<ref name=":02">{{Cite web|url=http://www.albanianhistory.net/1916_Ippen/index.html|title=Kontribute historís së mbrêndshme të Shqipnís në qv. XIX" nga ''Vëzhgime iliro-shqiptare''|date=2004|last=Ippen|first=Theodor|trans_title="Beiträge zur inneren Geschichte Albaniens im XIX. Jahrhundert" auf ''Illyrisch-Albanische Forschungen''|location=Shkodër|origyear=1916|page=180|translator=[[Mustafa Kruja]]|isbn=99927-56-34-9}}</ref>
 
* Komisioni i Punëve të Jashtme përbëhej nga Abdyl bej Frashëri me bashkëpunëtorët Shaban bej Pejën, Galip bej Shkupin dhe Asaf efendi Manastirin. Ky komision merrej me dërgesat e lutjeve dhe protestave ndaj Kongresit dhe me korrespondencën me filoshqiptarët e me shqiptarët jashtë atdheut.
* Komisioni i Punëve të Brendshme përbëhej prej Haxhi Shabanit nga Prizreni, myderrizit të Shkupit Qorr Abdyl Efendiut, Mahmut Qypërliut dhe Esat pashë Tetovës. Merrej me administrimin e territorit, mbajtjen e qetësisë, mbledhjen e ushtrisë vullnetare dhe kishte fuqi zbatuese.
* Komisioni i Financës përbëhej nga [[Sulejman agë Vokshi]], Zija bej Prishtinës, Shefik bej Gjilanit dhe dy të tjerëve, të cilët nuk dihen. Kujdeseshin për mbledhjen e fondeve për armatimin e ushtrisë dhe furnizimin e saj.
 
Këta komisione funksiononin vetëm në kohë të mbledhjes së përgjithshme. Detyrat e tyre i mbikëqyrte Dega lokale e Prizrenit që kryesohej prej Ymer efendi Prizrenit.<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|pages=30-32}}.</ref>
 
Delegatët ngritën një organizim, Lidhjen e Prizrenit, që kishte fuqinë të vendoste taksa dhe të mobilizonte një ushtri.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Harvnb|Skëndi|1967|pages=54-56}}.</ref> Lidhja në korrik u nda në komitete,<ref name=":5" /> të cilat kishin dy degë madhore: e veriut me qendër në Prizren dhe e jugut.<ref name=":1" /><ref name=":4" /> Dega e Prizrenit drejtohej nga Iljaz pashë Çoku me përfaqësues nga Kërçova, Tetova, Prishtina, Mitrovica, Vuçitërna, Shkupi, Gjilani, Manastiri, Dibra dhe Gostivari.<ref name="albanianhistory.net" /> Komisioni i Degës së Shkodrës përbëhej kryetarit Daut efendi Boriçit, Selim efendi Çoba, Shaban beu i [[Bushatllinjtë|Bushatllinjve]], Haxhi agë Lohja, Selim agë Gjyrezi, Et'hem agë Kazazi, Ibrahim efendi Dragusha, Ibrahim Idriz Hoxha, Osman Bekteshi, Filip Çeka, Ndrekë Shiroka, Gjon Muzhani e Zef Simoni. Për këtë degë, Et'hem agë Kazazi qëndronte gjithnjë në Prizren.<ref name=":22" /> Dega e jugut që kishte mbajtur një takim po të tillë në Gjirokastër, drejtohej prej Abdyl Frashërit dhe përbëhej prej përfaqësuesve të Kolonjës, Korçës, Artës, Beratit, Pargës, Gjirokastrës, Përmetit, Paramithisë, Filatit, Margëlliçit, [[Vlora|Vlorës]], [[Tepelena|Tepelenës]] dhe [[Delvina|Delvinës]].<ref>{{cite journal|last=Skendi|first=Stavro|title=Beginnings of Albanian Nationalist and Autonomous Trends: The Albanian League, 1878–1881Author|journal=American Slavic and East European Review|publisher=American Slavic and East European Review|volume=12|page=4|jstor=2491677|quote=The southern branch of the League was formed at Gjinokastër (Argyrokastro), where;Albanian leaders held a meeting at which the districts of Janina, Gjirokastër, Delvina, Përmet, Berat, Vlora (Valona), Filat, Margariti, Ajdonat, Parga, Preveza, Arta, Tepelena, Kolonja, and Korca were represented.}}</ref> Në këto vise lëvizja mbështetej më shumë tek elementi musliman, për arsye se elementi ortodoks ishte më së shumti nën ndikimin grek.<ref name="Skendi108">{{harvnb|Skendi|1967|p=108.}}</ref> Nga ana tjetër, në veri muslimanët me katolikët ishin bërë palë për synimet e Lidhjes.<ref name=":3" /><ref name="Skendi108" /> Të dy komitetet hynin në kontakt me njëri-tjetrin nga njerëz të besuar që piqeshin në [[Elbasani|Elbasan]].<ref name=":02">{{Cite web|url=http://www.albanianhistory.net/1916_Ippen/index.html|title=Kontribute historís së mbrêndshme të Shqipnís në qv. XIX" nga ''Vëzhgime iliro-shqiptare''|date=2004|last=Ippen|first=Theodor|trans_title="Beiträge zur inneren Geschichte Albaniens im XIX. Jahrhundert" auf ''Illyrisch-Albanische Forschungen''|location=Shkodër|origyear=1916|page=180|translator=[[Mustafa Kruja]]|isbn=99927-56-34-9}}</ref>
 
:''Artikulli kryesor: [[Kriza lindore dhe lëvizja shqiptare]]''
== Çështja e viseve shqiptare në Kongresin e Berlinit ==
Mbasi u hap [[Kongresi i Berlinit]] më 13 qershor, dega e Lidhjes me pëlqimin e [[Vilajeti i Shkodrës|vilajetit të Shkodrës]] dhe [[Sanxhaku i Dibrës|Sanxhakut të Dibrës]], vendosën me i nisë një telegram Kongresit me lutje që [[Tivari]], [[Shpuza (Mal i Zi)|Shpuza]], [[Podgorica]] t'i mbeteshin vilajetit të Shkodrës.<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|page=25}}.</ref> Telegrami u nënshkrua prej 500 vetëve në Shkodër, nga të cilët më të rëndësishmit ishin: [[Daut efendi Boriçi]] në cilësinë e kryetarit të degës, Jusuf agë Sokoli, Selim agë Gjyrezi, Filip Suma, Gjon Muzhani, etj.<ref name=":22" /> Memorandumi nuk u përfill nga Kongresi, që ua njohu kërkesat Serbisë dhe Bullgarisë ndaj territoreve të lëshuara nga Perandoria Osmane krahas kërkesave shqiptare.<ref>{{Harvnb|Gawrych|2006|pages=48-49}}.</ref> Kancelari prusian, [[Otto von Bismarck|Bismark]], e çmoi Ballkanin si pjesë e [[Çështja Lindore|Çështjes Lindore]] se "i gjithi nuk ia vlen as sa eshtrat e shëndetshme të një granadieri të vetëm pomeranez".<ref>{{Cite book|title=Bismark: the Story of a Fighter|last=Ludwig|first=Emil|publisher=Little|year=1927|isbn=|location=|pages=511}}</ref>
 
Qëndrimet e Lidhjes u përkrahën po ashtu edhe nga kolonia shqiptare e Stambollit, e përbërë prej nëpunësish të mëdhenj dhe të vegjël, të cilët më 20 qershor 1878 i nisën një memorandum ministrit të Punëve të Jashtme të Perandorisë Austro-Hungareze, kontit Andrassy. Në memorandum i luteshin që të kishin parasysh të drejtat shqiptare. Pjesë nga memorandumi ku kërkohej përparimi i synimeve kombëtare:<blockquote>«[...] Populli shqiptar i frymzuem prej traditave dhe interesave të tij do dhe dëshiron, të jetojë në gjinin e perandorís nën skeptrin e Madhnis së Ti Sulltanit dhe nuk pranon në asnji mënyrë që të jetë i damë prej saj. Mbas vendimeve të Shin Stefanit, mënyra e administrimit të mbrendshëm do të ndryshojë e në kët rasë populli shqiptar pa i cënue të drejtat e përjetshme të sovranitetit të Madhnis së Tij Sulltanit kërkon që të formohet për kët qëllim nji komision i përbâmë prej Shqiptarësh, i cili nën mbrojtje e Ti të naltë dhe me pëlqimin e Portës së Naltë të studiojë formën e përshtatshme dhe të ndalojë institucionet e reja lokale duke u a përshtat karakterit, zakoneve dhe nevojave të vendit. [...]»</blockquote>Më 21 qershor, ish-deputeti i Podgoricës në Mexhlisin Osman, Jusuf Efendiu u drejtoi një telegram fuqive të mëdha dhe një Kongresit që Podgorica t'i mbetej Perandorisë Osmane. Rilindasi [[Jeronim de Rada]] i dërgoi një letër kryeministrit britanik, lordit Beaconsfield me të cilën i lutej që të interesohej për të drejtat shqiptare.<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|pages=28-29}}.</ref>
 
== Rezistenca ushtarake ==
584

edits

Menyja e navigimit