Panthera

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Pantera)
Jump to navigation Jump to search
Disambig.svg Për përdorime të tjera, shiko Panthera (kthjellim)
Panthera[1]
Vargu i fosileve: Mioceni i vonë - sot, 5.95-0 Ma
An Indian tiger in the wild. Royal, Bengal tiger (27466438332).jpg
Tigri (Panthera tigris) është pantera më e madhe që ekziston
Panthera leo cf fossilis - radius - Ambrona.JPG
Një fosile e gjetur, që besohet se i përket një prej Panterave
Klasifikimi shkencor
Mbretëria: Animalia
Filumi: Chordata
Klasa: Mammalia
Rendi: Carnivora
Familja: Felidae
Nënfamilja: Pantherinae
Gjenia: Panthera
Oken, 1816
Lloji i species
Felis pardus
(Linnaeus, 1758)
Llojet

Panthera tigris
Panthera leo
Panthera onca
Panthera pardus
Panthera uncia

Panthera (shqiptimi: Panterat) përbëjnë një gjini brenda familjes Felidae, që u emërua dhe u përshkruan për herë të parë nga natyralist gjermane Lorenz Oken në v. 1816.[2] Taksonomisti britanik R. I. Pocock rishikoi klasifikimin e kësaj gjinie në v. 1916, duke e përbërë nga llojetluan, tigër, jaguar dhe leopard, në bazë të veçorive të kafkës.[3] Rezultatet e analizave gjenetike tregojnë se edhe leopardi i dëborës i takon gjinisë së panterave, një klasifikim që u pranua nga vlerësuesit e BNRN-së në vi. 2008.[4][5]

Emri[redakto | redakto tekstin burimor]

Fjala panterë rrjedh nga latinishtja panthēra, që rrjedh nga greqishtja pánthēr (πάνθηρ).[6] Parashtesa greke pan- (πάν), që do të thotë "të gjitha", dhe thēr (θήρ), që do të thotë "gjah" ose "pre", bart kuptimin "grabitqari i të gjitha kafshëve". Përdorimi i fjalës për një bishë, ka origjinën nga antikiteti në Orienti, ndoshta nga India në Persi, e pastaj në Greqi.[7][8]

Taksonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjatë shekujve 19 dhe 20, eksploruesit e ndryshëm dhe stafi i muzeve të historisë natyrore sugjeruan një numër të madh nënllojesh, ose ndonjëherë të quajtur 'raca', për të gjitha speciet Panthera. Taksonomisti Pocock shqyrtoi lëkurat dhe kafkat në koleksionin zoologjik të Muzeut të Historisë Natyrore të Londrës dhe nëngrupeve të grupuara, duke shkurtuar kështu listat në mënyrë të konsiderueshme. Që nga mesi i viteve 1980, disa lloje Panthera u bënë subjekt i hulumtimeve gjenetike, kryesisht duke përdorur mostra të gjakut të individëve robër. Rezultatet e studimit tregojnë se shumë prej nënllojeve të luanit dhe leopardit janë të diskutueshme për shkak të dallimit të pamjaftueshëm gjenetik midis tyre. Më pas, u propozua që të grupojnë të gjitha popullatat e leopardit afrikan në "P. p. pardus" dhe të mbajë tetë emra nënllojesh për popullsinë e leopardit aziatik.

Bazuar në kërkimin gjenetik, u sugjerua që të grupohen të gjitha popullatat e luanit të nën-saharianëve në "P. l. leo". Rezultatet e studimeve filogeografike tregojnë se popujt e luanit në perëndim dhe në Afrikën Qendrore janë më të lidhur ngushtë me ato në Indi dhe formojnë karakteristika të ndryshme nga popullatat e luanit në Afrikën Jugore dhe Lindore; Etiopia juglindore është një rajon i përzier midis popullsisë së luanit të Afrikës së Veriut dhe Afrikës Lindore që formojnë "Luanin Etopian".

Pantera e zezë nuk formon një specie të veçantë nga të tjerat. Ajo formohet nga një gjen recesiv që gjendet në jaguarët dhe leopardët. Shpesh, pullat dallohen në jaguarët e zinj. [9][10]

Filogjenia[redakto | redakto tekstin burimor]

Kladogrami më poshtë ndjek shkencëtarët Mazák, Kristiansen dhe Kitchener (2011).[11]

Pantherinae

NeofelisA handbook to the carnivora (Neofelis nebulosa).jpg


Panthera

Panthera unciaSnow Leopard (PSF).png




Panthera palaeosinensis





Panthera oncaJaguar Histoire Naturelle (white background).jpg




Panthera atrox




Panthera spelaea




Panthera leoLydekker - Lion (white background).JPG



Panthera pardusLydekker - Leopard (white background).JPG








Panthera tigrisA handbook to the carnivora (Panthera tigris).jpg



Panthera zdanskyi







Llojet[redakto | redakto tekstin burimor]

Tabela e mëposhtme është bazuar në klasifikimin e "International Union for Conservation of Nature":[1]

Llojet Nënllojet Përhapja
Tigri P. tigris

Panthera tigris corbetti (Tierpark Berlin) 832-714-(118).jpg

Tigri aziatik përfshin:

Tigri i Sundës (P. t. sondaica) përfshin:

Gjendet në në: Indi, Nepal, Bangladesh, Butan, Mianmar, Tailand, Kamboxhia, Rusinë lindore dhe ishullin Indonezian të Sumatrës.
Luani P. leo

P l Bleyenberghi 1.jpg

Luani afrikanoverior përfshin:

Luani afrikanojugor përfshin:

Gjendet në: Indi, Afrikën jugore, Afrikën veriore, Afrikën lindore dhe në Afrikën qëndrore
Jaguari P. onca

Standing jaguar.jpg

Nuk janë klasifikuar akoma deri tani.[13] Ai shtrihet në të gjithë SHBA-në dhe në Meksikë, në Kili dhe Argjentinë, duke përfshirë pjesën më të madhe të Brazilit Amazonian. Vendet e pranishme në rangun modern janë Argjentina, Belize, Bolivia, Brazili, Kolumbia, Kosta Rika (veçanërisht në Gadishullin Osa), Ekuadori, Guiana Franceze, Guatemala, Guajana, Hondurasi, Meksika, Nikaragua, Panamaja, Paraguaji, Peru, Suriname, Shtetet e Bashkuara dhe në Venezuelë.
Leopardi P. pardus

Leopard3.jpg

Gjendet në: Afrikën lindore, Afrikën veriore, Arabi, Persi, Kinën Veriore dhe në ishujt Sunda.
Leopardi i dëborës (P. uncia)

Lightmatter snowleopard.jpg

Gjendet në: Himalaja, Indi, Tazakistan, Kazakistan, Kyrgizstan, në malet e Pamirit dhe në Uzbekistan.

Shiko edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ a b Wozencraft, W. C. (16 November 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds), ed. Mammal Species of the World (3rd edition ed.). Johns Hopkins University Press. pp. 546–548. ISBN 0-801-88221-4.  Check date values in: |date= (help) Gabim referencash: Invalid <ref> tag; name "msw3" defined multiple times with different content
  2. ^ Oken, L. (1816).
  3. ^ Pocock, R. I. (1916).
  4. ^ Johnson, W. E., Eizirik, E., Pecon-Slattery, J., Murphy, W. J., Antunes, A., Teeling, E. & O'Brien, S. J. (2006). "The Late Miocene radiation of modern Felidae: A genetic assessment.". Science. 311 (5757): 73–77. PMID 16400146. doi:10.1126/science.1122277. 
  5. ^ Jackson, R., Mallon, D., McCarthy, T., Chundaway, R. A., Habib, B. (2008).
  6. ^ Liddell, H. G. & R. Scott (1940). "πάνθηρ". A Greek-English Lexicon, revised and augmented. Oxford: Clarendon Press. 
  7. ^ OUP (2002). "Panther". Oxford English Dictionary. Oxford: Oxford University Press. 
  8. ^ Jackson, P. Nowell, K. (2008). "Panthera tigris ssp. balica". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2017-1. International Union for Conservation of Nature. 
  9. ^ Robinson, R. (1970). "Inheritance of black form of the leopard Panthera pardus". Genetica. 41 (1): 190–197. PMID 5480762. doi:10.1007/bf00958904. 
  10. ^ Eizirik, E.; Yuhki, N.; Johnson, W. E.; Menotti-Raymond, M.; Hannah, S. S.; O'Brien, S. J. (2003). "Molecular Genetics and Evolution of Melanism in the Cat Family". Current Biology. 13 (5): 448–453. PMID 12620197. doi:10.1016/S0960-9822(03)00128-3. 
  11. ^ Mazák, Ji H.; Christiansen, Per; Kitchener, Andrew C. (2011). "Oldest Known Pantherine Skull and Evolution of the Tiger". PLoS ONE. 6 (10): e25483. PMC 3189913Freely accessible. PMID 22016768. doi:10.1371/journal.pone.0025483. 
  12. ^ Kitchener, A. C.; Breitenmoser-Würsten, C.; Eizirik, E.; Gentry, A.; Werdelin, L.; Wilting, A.; Yamaguchi, N.; Abramov, A. V.; Christiansen, P.; Driscoll, C.; Duckworth, J. W.; Johnson, W.; Luo, S.-J.; Meijaard, E.; O’Donoghue, P.; Sanderson, J.; Seymour, K.; Bruford, M.; Groves, C.; Hoffmann, M.; Nowell, K.; Timmons, Z.; Tobe, S. (2017). "A revised taxonomy of the Felidae: The final report of the Cat Classification Task Force of the IUCN Cat Specialist Group" (PDF). Cat News (Special Issue 11). 
  13. ^ Larson, S. E. (1997). "Taxonomic re-evaluation of the jaguar". Zoo Biology (në anglisht). 16 (2): 107–120. ISSN 1098-2361. doi:10.1002/(SICI)1098-2361(1997)16:2<107::AID-ZOO2>3.0.CO;2-E. 

Lëxim i mëtejshëm[redakto | redakto tekstin burimor]