Xhamia

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Xhami në Stockholm
Xhami në Poloni
Xhami në Prizren
Xhami në Berat
Xhami në Vjenë
Xhami në Londër

Xhamia është objekt kulti i myslimanëve ku ata i bëjnë lutjet dhe tubimet fetare. Xhami quhet faltorja, ku besimtari mysliman kryen faljen e tij ndaj Zotit. Fjala Xhami, rrjedh nga gjuha arabe dhe do të thotë vend grumbullimi, tubimi.

Por vlen të theksohet qe fjala Xhami, në gjuhën shqipe ka mbetur nga gjuha Turke, në të cilën zakonisht fjala Xhami përdoret për të përshkruar faltoren e myslimaneve, pse në gjuhën arabe, fjala Xhami përdoret më shpesh për “xhami” shumë të medhaja apo në disa raste ka personifikimin e Xhamive-Universitet te botes Islame, apo te Universitetit. Në gjuhën arabe koncepti “xhami” që është në shqip për xhaminë, gjendet me emrin “Mesxhid”.

Xhamia e parë[redakto | redakto tekstin burimor]

Xhamia e par ishte xhamia e Kubes ne Medine e cila tani gjendet ne vendet islame është e detyruar qe ne arabi te shkohet se pari një herë gjatë jetës. Xhamia

Masgid (xhamia) është nga rrënja arabe Sa-gia-da, që do të thotë adhurim, kështu që në kuptimin etimologjike e xhamisë është vendi i sexhdes. Historia shkon se kur Profeti Muhamed (sal) erdhi në Medinë , sepse gjuajtur mekasve nga shokët e tij të cilët dëshironin ta vrisnin, ai filloi ndërtimin e xhamisë, e cila më pas u bë qendra e, politike sociale dhe fetare . Kjo xhami i parë ishte me tulla balte me një çati nga gjethet e palmës e cila natyrisht ne nuk kemi Pjesa tjetër nuk ka më shumë.

Modeli i xhamisë së parë në Arabinë atëherë lind: një ndërtesë të thjeshtë jo, objektet e kultit, me një dhomë lutjeje dhe një oborr të hapur. Brenda është minber, podium për predikimin dhe mihrab, i ngrohtë për sexhde në drejtim të Mekës. Për të mësuar dhe interpretuar Kuranin, si dhe për studimin e shkencave, janë të bazuara pranë xhamive medreseve të shumta, konventat, shkollat ​​dhe universitetet.

Elemente arkitektonike karakteristike e xhamive janë:

Xhamitë e shenjta[redakto | redakto tekstin burimor]

Sipas traditës islam tre xhamitë më ë shenjta janë: Xhamia e Shenjtë (Mekë), Xhamia e Profetit (Medinë) dhe Xhamia Al Aksa (Jerusalem).

Vlera e namazit në xhami[redakto | redakto tekstin burimor]

Xhemati thotë asamblenë . Kur myslimanët mblidhen për të ofruar lutjet ( Arabisht - Salah ) me xhemat , ajo quhet Xhemati . Ajo është e udhëhequr nga Imami dhe pjesa tjetër e ndjekin Atë (i quajtur muqtadees ); ka një shpërblim të madh për të ofruar namazin me xhemat . 1 ) Syedna Enesi ( Allahu qoftë i kënaqur me të) transmeton sePejgamberi i dashur (paqja e Allahut dhe paqja qofshin mbi të) ka thënë , "Kushdo që ofron namazin me Xhemati për dyzet ditë me Tekbirit parë (fillimi i namazit duke shpalljes së emri i Allahut ) , dy salvations do të shkruhet për atë : njëri nga ferri dhe një nga hipokrizia " .

2 ) Syedna Abdullah ibën Umeri ( Allahu qoftë i kënaqur me ta) transmeton sePejgamberi i dashur (paqja e Allahut dhe paqja qofshin mbi të) ka thënë , " Salah ofrohet me Xhemati është njëzet e shtatë herë më e madhe se Salah ofrohet vetëm. "

3) Imam Muhamed Ghazali ( mëshira e Allahut qofshin mbi të) thotë: " Salah ishte aq e rëndësishme për të Selefëve tanë Salihin [ paraardhësve të devotshëm ] se në qoftë se ata e humbi tekbir e parë që ata do të vajtojnë për tre ditë dhe në qoftë se dikush humbi Xhemati atëherë ata do të vajtojnë për shtatë ditë . "( Mukashifat ul- Kulub )

4) Syedna Maymoon bin Mahraan ( mëshira e Allahut qofshin mbi të ) erdhi në xhami . Ai u tha seXhemati ka mbaruar . Me të dëgjuar këtë , tha ai trishtim , "fazilat ( excellence ) për këtë [ Xhemati ] është më i mirë se vendimit mbi Irakun . " ( Mukashifat ul- Kulub )

5) Syedna Ebu Hurejra ( Allahu qoftë i kënaqur me të) transmeton sePejgamberi i dashur (paqja e Allahut dhe paqja qofshin mbi të) ka thënë: "Nëse njerëzit e dinte se çfarë ishte [shpërblim ] në [ thirrjen ] e Ezanit dhe [ qenit një pjesë e ] rreshtin e parë të Xhemati [ saf ] , atëherë ata nuk do të merrni atë pa tërhequr emrat . Pra, ata do të tërheqë emrat [ dmth , ata do të konkurrojnë për nder të këtyre dy akteve ] . ( Buhariu)

Mendime dhe Pikët 6) Xhemati është i detyrueshëm për çdo njeri të arsyeshëm dhe të pjekur i cili ka aftësinë për të ofruar Salah . Është shumë e rëndësishme për njerëzit që jetojnë në afërsi të xhamisë për të ndjekur Xhemati .

7) Për të lëvizur më pranë një xhami ose medrese (shkolla fetare ) me synimin e arritjes së Xhemati është një veprim shumë të lavdërueshme . Allahu na japin udhëzime për të mbajtur xhamitë tona dhe Madrasahs gjallë. Në fakt , të mbajë këtë në mendje kur lëviz ose të blesh një shtëpi .

8) Nëse jetoni deri tani që ju nuk mund të përzënë apo të ecin për në xhami ose medrese qetë atëherë sigurohuni që të vijnë për të Xhemati të paktën një herë ose dy herë në ditë ose javë ose më shumë [ të bazuar në distancë dhe mjetet e udhëtimit ] për të në paktën të fitojnë shpërblimin e ardhjes për të dhe duke u lutur me Xhemati .

10) Njëri nuk duhet të mendojnë se ' Unë nuk mund të bashkohet me Xhemati , unë jam shumë i zënë me shkollën apo punën dhe familjen '. Mendime të tilla janë nga djalli apo tonat keq- vetë . Nëse ju bëjë nijetin dhe përpjekje, Allahu i gatshëm, fatkeqësitë do të shkojnë larg .

11) Qëndroni në shpatullën ( rreshtave ) saf për krah në mënyrë që nuk ka lënë hapësirë ​​në mes.

12) Për të prisni për Salah ka qenë quajtur " Salah ", kështu që të jenë të përpiktë për Salah .

Historia e rolit të xhamisë[redakto | redakto tekstin burimor]

Mesjid Al Aksa, xhami në Jerusalem, xhamia ku fali Muhammedi (paqa qoft mbi të) si imam namaz sëbashku me profetët tjerë.

Angazhimi shpirtëror i Arabëve para islamit ishte i kufizuar vetëm në poezi, që atëherë e arriti edhe lulëzimin e vet më të lartë. Njohuria e tyre në astronomi nuk ishte tjetër pos astrologji, dhe gjithashtu mjekësia. Profesionet tjera të tyre ishin : studimi i gjurmëve të njerëzve në rërë, prognoza atmosferike, duke u bazuar në re dhe drejtimet e erës, mohimi i të ardhmes etj., jo që nuk mund ta quajmë njohuri por edhe naive. Të gjitha të mirat që mbështeteshin në mendjen e bijve të shkretëtirës, me të cilën krenoheshin, mirë e ruanin dhe brezit të ri ia dorëzonin. Feja Islame, të cilën Arabët shpejt e pranuan, ua hapi fushat e reja të punës, për njohuri shumë sferash.

Islami bazohet në Kuran dhe në Sunet. Kurani është burim i të gjitha njohurive, prandaj studimi i Kuranit është obligim dhe nevojë elementare, e në radhë të parë leximi i tij. Mësuesi i parë ishte Muhameti pastaj shokët (arab.: Sahabët) e tij. Në xhami, pasi e falin namazin, mësonin Kuranin, sheriatin, praktikën islame etj.

Shokët e Muhametit me vëmendje e përcillnin çdo hap të tij, mbanin në mend fjalët e tij mbi fenë dhe principet fetare mbi jetën... Në këtë mënyrë ata edhe u bënë mësuesit më të respektuar pas Muhametit.

Leximi dhe ligjërimi i Kuranit, tubimi i haditheve, themelimi i shkencës së Akaidit dhe shkencat e tjera ishin dëfrime për mendimtarët e shekullit të parë të fesë islame.

Për Arabët kjo nuk ishte vështirë, sepse Kurani ishte në gjuhën arabe. Por, për popujt tjerë që e pranuan Islamin, numri i të cilëve rritej çdo ditë e më shumë, hasnin në pengesa. Për ta ishin të panjohura shumë shenja të shkrimit arab, i cili nuk ishte plotësisht i përsosur, gjë që shkaktonte gabime gjatë leximit të Kuranit. Për ta tejkaluar këtë gjendje, gjuhëtarët i vendosën disa pika (arab.: nukta) lartë dhe poshtë shkronjës në shenjë vokali dhe bashkëtingëllore të ngjashme, kurse disa të tjerë u morën me etimologjinë dhe terminologjinë e shkronjave dhe të fjalëve si dhe drejt theksimin e tyre. Kështu filloi zhvillimi i shkencës së leximit të Kuranit, (arab.: ilm ‘ul- kiraeti.) Gramatika e gjuhës arabe (arb.: ilm’ul-sarfi we’n-nahwi), të cilën me entuziazëm e studiuan edhe besimtarët e popujve tjerë, të cilët dëshiruan ta mësojnë Kuranin, hadithet, poezinë e vjetër arabe dhe shkencat e tjera që posa kishin filluar t`i marrin bazat e para

Përveç shkencës së leximit të Kuranit, të hadithit dhe interpretimit të tij, filluan të zhvillohen edhe : Shkenca mbi të vërtetat e besimit (arab.: akaidi), pastaj shkenca e të drejtës fetare dhe të devotshmërisë (arab.: ibadeti) dhe drejtësia në përgjithësi (arab.: muamelati}.

Të gjitha këto shkenca të porsaformuara mësoheshin nëpër xhamia.

Kut-tabët - mektebet[redakto | redakto tekstin burimor]

Shkollat fillestare të quajtura “Kut-tab” (sot: Mektebe) gati ishin në çdo xhami apo mesxhid. Këtu fëmijët mësonin të shkruajnë dhe të lexojnë. Mësuesi i parë quhej Mukatib. Paga e tij ishte dhuratat që ia jepnin prindërit e fëmijëve të pasur. Këto shkolla në sy të shtetit ishin private dhe problem i asaj lagjeje. Organet kompetente shtetërore nuk ndërhynin aspak në këto punë.

Pas këtij mësimi, fëmija dërgohej në xhami, në mësim të mesëm dhe të lartë, ku mësuesi (arab.. muderrisi) mbante ligjërata publike. Nëse nuk mjaftonte vendi apo nuk ishin të kënaqur me shkallën e diturisë fëmijën e dërgonin nëpër vende të ndryshme për të kërkuar dituri. Ata shëtitshin gjersa e gjenin mësuesin që u pëlqente dhe aty qëndronte për të mësuar. Prindi i tij ishte i obliguar ta furnizonte fëmijën e tij edhe kur ta kalonte kurimin sipas sheriatit.

Xhamia – shkollë e mesme dhe e lartë[redakto | redakto tekstin burimor]

Shehu (arb.: Muderrisi apo ustadhi) ulej në një kënd të xhamisë e rreth tij tuboheshin nxënësit (arb.: tilmidh apo talib) të cilët me vëmendje e dëgjonin shehun e tyre, shënonin dhe mbanin në mend. Shehu vetë e lexonte ndonjë tekst, apo e lexonte ndonjë nxënës e pastaj e sqaronte me shembuj. Ndodhte edhe kjo që nxënësi ta zëvendësonte edhe mësuesin , kurse ai (mësuesi) qëndronte anash, e sipas nevoje jepte sqarime.

Kjo ishte aq më mirë, sepse diskutohej dhe bëheshin pyetje apo i mbronin pikëpamjet e medhhebeve të tyre.

Disa prej këtyre shkollave quheshin sipas dijetarit të xhamisë si (“rrethi i nxënësve të Ebu Is’hakut”, “Shiraziut” në xhaminë e El-Mensurit në Bagdad, kurse autoriteti i shkollës varej nga shkalla e dijetarit dhe numri i nxënësve.

Nëpër qytetet e mëdha, ligjëratat i mbanin disa dijetarë në disa vende, në disa sfera dhe shpesh edhe në të njëjtën kohë. Nxënësi i ndiqte disa ligjërata dhe mësonte aq sa donte dhe kur donte, kurse mësuesin e zgjidhte sipas dëshirës së tij. Nxënësi i cili shkonte rregullisht në shkollë, mësuesi e shënonte se është i rregullt, dhe, sa duket, kjo ishte krejt çka nxënësi merrte nga mësuesi i tij. Mbi aftësinë e tij nuk vendoste mësuesi, por ai vetë duhet ta tregonte atë duke organizuar korrepticione e pastaj duke i mësuar të rinjtë e pavarur.

Autoriteti i tij varej nga kolegët e tij dhe nga numri i dëgjuesve etj.

Mësimi publik ishte privat. Dijetari nuk kishte kurrfarë kompetence apo privilegje për këtë. Ai atë e bënte për hir të Islamit sepse është mëkat të kesh dituri e mos ta shfaqësh atë. Dëshira e lirë shpirtërore i nxiste dijetarët e asaj kohe që mos të rrinë duar kryq. Numri i dijetarëve gjithnjë rritej. Përveç Medinës dhe Mekës, shkolla u hapën edhe në Damask, Kufe, Basra, Bagdad, Kajro etj. Me hapjen e tyre u zmadhua edhe horizonte i njohurive të arabëve.

Roli i xhamisë në kohën moderne[redakto | redakto tekstin burimor]

Është për tu thënë se xhamia në shumë vende të botës ka luajtur dhe luan edhe në ditët tona funksionin e njëjtë për të cilin edhe është paramenduar, edukimin dhe arsimimin e popullsisë. Në fakt ajo është objekt fetar dhe edukimi i popullit bëhet në frymën islame mirëpo kjo nuk i pengon nxënësit që në to të arsimohen me metoda shkencore.

Edhe pse në shtete paksa më të zhvilluara sistemi shtetëror ju ka mundësuar shumicës së popullsisë shkollimin, në botë ka me miliona fëmijë që këtë shërbim duhet të paguajnë apo nuk kanë një shërbim të tillë. Kjo e bënë që Xhamia të ketë rëndësinë edhe më të madhe në mënyrë që edukimi, arsimimi dhe civilizimi i njeriut të mbërrijë në çdo këndë të rruzullit.

Në këtë drejtim feja islame ja ka arritur që në gjithë sipërfaqen ku shtrihej ajo gjatë historisë të ndërtojë me miliona qendra të tilla që nga Pirinejetë në perëndim e deri në Oqeani, në lindje nga Mesdheu në veri e deri në xhunglën afrikane në jug.

Si qendër e famshme për nga numri i xhamive që ofrojnë shërbimin e arsimit llogaritet të jenë Bagdadi (rreth 100.000 xhamia), Kajro (30.000) dhe Kardova (3.000).

Në ditët tona në shtete në të cilat feja islame është e pranuar si fe shtetërore, shkollimi në shkollat fetare pranohet paralel me sistemin shkollor shtetëror.

Është kurioze që në shumë vende të botës numri i xhamive që kryejnë shërbimet e arsimit apo numri i nxënësve në to edhe sot është më i lartë se i shkollave të ndërtuara nga shteti përkatës në këto vende.