Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 1997
 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Të gjitha 155 vendet në Kuvendin e Shqipërisë 78 seats needed for a majority | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Turnout | 72,56% | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri të vitit 1997 u mbajtën më 29 qershor 1997, me raund të dytë më 6 korrik, për zgjedhjen e 155 deputetëve të Kuvendit të Shqipërisë. Zgjedhjet u zhvilluan pas krizës së vitit 1997, e shkaktuar nga kolapsi i skemave piramidale dhe nga rënia e rendit publik në pjesë të mëdha të vendit.[1]
Zgjedhjet u fituan nga Partia Socialiste e Shqipërisë, e cila mori 100 nga 155 vende. Partia Demokratike e Shqipërisë, që kishte fituar shumicën dërrmuese në zgjedhjet e vitit 1996, ra në 27 vende dhe kaloi në opozitë.[1]
Sfondi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas zgjedhjeve të vitit 1996, Partia Demokratike mbajti kontrollin e institucioneve, por procesi zgjedhor u kontestua rëndë nga opozita dhe nga vëzhguesit ndërkombëtarë. Klima politike mbeti shumë e polarizuar.
Në fillim të vitit 1997, kolapsi i skemave piramidale shkaktoi protesta masive dhe trazira të armatosura. Qeveria humbi kontrollin mbi pjesë të rëndësishme të territorit, depot ushtarake u hapën dhe mijëra armë përfunduan në duart e popullsisë. Në këtë situatë, u formua një qeveri pajtimi kombëtar e drejtuar nga Bashkim Fino, me detyrë kryesore organizimin e zgjedhjeve të parakohshme.[2]
Sistemi zgjedhor
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Kuvendi kishte 155 vende. Deputetët zgjidheshin nëpërmjet një sistemi të përzier, me zona njëemërore dhe mandate të shpërndara në mënyrë proporcionale. Shumica parlamentare kërkonte 78 vende.
Zgjedhjet u zhvilluan më 29 qershor 1997, ndërsa raundi i dytë u mbajt më 6 korrik në zonat ku ishte e nevojshme.[1]
Fushata zgjedhore
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Fushata u zhvillua në kushte të jashtëzakonshme sigurie. Në shumë zona, rendi publik ishte ende i brishtë dhe lëvizja e kandidatëve, përfaqësuesve të partive dhe vëzhguesve ishte e vështirë. Pavarësisht këtyre kushteve, partitë kryesore morën pjesë në proces dhe zgjedhjet u mbajtën me praninë e vëzhguesve ndërkombëtarë.[2]
Temat kryesore të fushatës ishin përgjegjësia për krizën e skemave piramidale, rikthimi i rendit publik, stabilizimi ekonomik, çarmatimi i popullsisë dhe rindërtimi i institucioneve shtetërore. Partia Socialiste paraqitej si alternativa për ndryshim dhe stabilizim, ndërsa Partia Demokratike kërkonte të ruante mbështetjen pas krizës së rëndë politike.
Zhvillimi i votimit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Votimi u zhvillua në kushte shumë të vështira, për shkak të sigurisë së dobët, mungesës së rendit publik në disa zona dhe dëmtimeve të infrastrukturës shtetërore. Megjithatë, administrata zgjedhore arriti të organizonte procesin në shumicën e vendit.
Procesi u vlerësua si përmirësim i rëndësishëm krahasuar me zgjedhjet e vitit 1996, edhe pse u evidentuan probleme që lidheshin me gjendjen e jashtëzakonshme të vendit, regjistrat zgjedhorë, sigurinë dhe administrimin teknik të votimit.[2]
Rezultatet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pjesëmarrja në votime ishte 72,56%. Partia Socialiste fitoi shumicën absolute të vendeve në Kuvend.
| Partia | Votat | % | Vende | +/− | |
|---|---|---|---|---|---|
| Partia Socialiste e Shqipërisë | 413.369 | 52,75 | 100 | +90 | |
| Partia Demokratike e Shqipërisë | 201.035 | 25,70 | 27 | −95 | |
| Partia Lëvizja e Legalitetit | 25.477 | 3,25 | 2 | +2 | |
| Partia Bashkimi për të Drejtat e Njeriut | 22.287 | 2,84 | 4 | +1 | |
| Partia Aleanca Demokratike | 21.323 | 2,72 | 2 | +2 | |
| Partia Socialdemokrate e Shqipërisë | 19.437 | 2,49 | 9 | +9 | |
| Partia Republikane e Shqipërisë | 18.879 | 2,41 | 1 | −2 | |
| Partia Balli Kombëtar Shqiptar | 18.381 | 2,35 | 1 | −1 | |
| Partia Demokristiane e Shqipërisë | 7.627 | 0,97 | 1 | +1 | |
| Parti të tjera dhe të pavarur | 19.719 | 2,52 | 8 | — | |
| Gjithsej | 767.534 | 100,00 | 155 | +15 | |
 Përbërja e Kuvendit pas zgjedhjeve | |||||
| Burimi: Nohlen & Stöver; Inter-Parliamentary Union | |||||
Pasojat
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas zgjedhjeve, Partia Socialiste formoi qeverinë e re dhe Fatos Nano u bë kryeministër. Sali Berisha dha dorëheqjen nga posti i Presidentit të Republikës, ndërsa Rexhep Meidani u zgjodh president i ri nga Kuvendi.
Zgjedhjet e vitit 1997 shënuan fundin e fazës së parë të qeverisjes së Partisë Demokratike dhe kthimin e socialistëve në pushtet. Ato u zhvilluan në një kontekst të jashtëzakonshëm, ku objektivi kryesor politik ishte rikthimi i rendit, rindërtimi i institucioneve dhe stabilizimi i vendit pas krizës.
Rëndësia historike
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Zgjedhjet e vitit 1997 përbëjnë një nga momentet më të rëndësishme të tranzicionit shqiptar. Ato nuk ishin thjesht zgjedhje të radhës, por një proces politik i lidhur drejtpërdrejt me daljen nga kriza shtetërore e vitit 1997.
Procesi shënoi ndryshim të madh të pushtetit: Partia Demokratike humbi shumicën dërrmuese të fituar në vitin 1996, ndërsa Partia Socialiste u kthye në forcën kryesore qeverisëse. Zgjedhjet hapën një fazë të re politike, por edhe një periudhë të vështirë rindërtimi institucional dhe stabilizimi shoqëror.
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 "Albania: Parliamentary elections Kuvendi Popullor, 1997" (në anglisht). Inter-Parliamentary Union. Marrë më 5 maj 2026.
- 1 2 3 "Parliamentary Elections in Albania, 29 June 1997: Final Report" (në anglisht). OSCE/ODIHR. 29 korrik 1997. Marrë më 5 maj 2026.
| Zgjedhjet parlamentare | |
|---|---|
| Zgjedhjet vendore | |
| Referendume | |
