Komunat e Finlandës

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Komunat (finlandisht: kunta; suedisht: kommun) përfaqësojnë nivelin vendor të administrimit në Finlandë dhe veprojnë si njësi administrative vetëqeverisëse fondamentale të vendit. I gjithë vendi është përfshirë në komuna dhe ligjërisht, të gjitha komunat janë të barabarta, edhe pse komuna të caktuara quhen qytete apo qyteza (finlandisht: kaupunki; suedisht: stad). 

Qeverisja[redakto | redakto tekstin burimor]

Komunat kanë si qeveri këshill-menaxhues, dmth ata qeverisen nga një këshill i zgjedhur (kunnanvaltuusto, kommunfullmäktige), i cila është ligjërisht autonom dhe i përgjigjet vetëm votuesve. Madhësia e këshillit është proporcionale me popullsinë, ekstremet qenë 9 në Sottunga dhe 85 në Helsinki. Një nënseksion i këshillit, bordi komunal ekzekutiv (kunnanhallitus), kontrollon qeverinë komunale dhe monitoron zbatimin e vendimeve të këshillit. Vendimet e tij duhet të përgatiten nga këshilli.

Tatimet[redakto | redakto tekstin burimor]

Taksa komunale është një taksë e sheshtë mbi të ardhurat që aplikohet në nivele më të ulëta të të ardhurave se sa taksat e shtetit, të cilat në të kundërt janë taksa progresive. Taksa më të ulët prej 16% konstatohet në Kauniainen, ndërsa një taksë 20% është më e larta. Komunat gjithashtu marrin fonde direkt nga shteti (valtionapu). Komunat vënë një tatimi në pronë mbi pronën, e cila është relativisht e ulët. Ajo është më e lartë për shtëpizat verore apo pronave të tjera të destinuara për kohën e lirë.

Detyrat dhe shërbimet[redakto | redakto tekstin burimor]

Finlanda ka një shtet me mirëqenie të mirë, dhe komunat janë përgjegjëse për pjesën më të madhe të shërbimeve për këtë qëllim. Detyrat e komunave janë si më poshtë:[1]

  • Shëndetësi
    • Shëndetësi parandaluese, themelore, dhe e specializuar
    • Kujdesi dentar
  • Shërbimet sociale
    • Kujdesi për fëmijët
    • Kujdesi për të moshuarit
    • Kujdesi për personat me aftësi të kufizuar
    • Shërbimi mirëqenie sociale
      • Siguria e jetesës
      • Mbrojtja e fëmijëve
  • Edukimi dhe kultura
    • Peruskoulu (arsimin fillor, klasat 1-9)
    • Lukio (gjinazi)
    • Ammattioppilaitos (shkolla të mesme profesionale)
    • Ammattikorkeakoulu (shkolla profesionale terciare)
    • Kansanopisto (shkolla e lartë folklorike)
    • Bibliotekat publike
    • Qendrat për të rinj
    • Objektet publike për stërvitje (Garat publike, etj)
  • Infrastruktura dhe shfrytëzimi i tokës
    • Ndarja e tokës
    • Transport publik
    • Mirëmbajtja e rrugëve lokale
    • Uji
    • Energjia
    • Mbledhja e mbeturinave
    • Mjedisi
  • Zhvillimi ekonomik
    • Promovimi i ekonomisë lokale dhe punësimit
  • Zbatimi i ligjit
    • Inspektim i sigurisë ushqimore
    • Inspektimi i mirëqenies së kafshëve
    • Inspektimi për mbrojtjen e mjedisit
    • Zbatimi i parkimeve
    • Zbatimi i pagesës së transportit publik

Statistika[redakto | redakto tekstin burimor]

Sipas vitit 2018, në Finlandë ka 311 komuna, prej të cilave 107 janë qyete. Në vitin 2009, 19 komuna ishin një-gjuhësore (suedisht) (16 në autonomi të Åland dhe tre në Ostrobothnia). 43 komuna ishin dy-gjuhësore: 22 me shumicë popullsi suedeze si gjuhë kryesore (nga ato 5 në Ostrobothnia dhe Åboland) dhe 21 me shumicë të popullsisë që fliste finlandisht (prej tyre 5 në provincën historike Uusimaa).

Edhe pse ka përjashtime, vija në mes të një qytet dhe një qyteti të vogël (qytetze) apo komunë rurale mund të nxirren nga qytetin e Hamina i cili është me 21,016 banorë. Në renditjen e popullsisë, mbi Hamina ka vetëm qytetet (dhe zonat përreth tyre). Megjithatë, ka shumë qytete me popullsi shumë më të vogla se Hamina. Qytet më i vogël i Finlandës, Kaskinen, daton që nga viti 1785, por kishte një popullsi prej vetëm 1304 (30 qershor 2015).[2]

Komunat sipas Rajoneve[redakto | redakto tekstin burimor]

Harta[redakto | redakto tekstin burimor]

Suomi.karttapohja.2013.svg

Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Tony Hagerlund verkkoviestintäpäällikkö. "Diaesitykset ja perustiedot kunnista". Kunnat.net. Marrë më 2013-08-02. 
  2. ^ "VÄESTÖTIETOJÄRJESTELMÄ REKISTERITILANNE 30.06.2015" (në finlandisht and suedisht). Population Register Center of Finland. Marrë më 17 korrik 2015. 


Lidhjet e jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

 Commons: Komunat e Finlandës – Album me fotografi dhe/apo video dhe materiale multimediale