Abdyl Azizi

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Abdylaziz
عبد العزيز
Kalifi Osman
Emir el-Muminin
Mbrojtësi i Dy Xhamive të Shenjta
Kayser-i Rûm
Han
4f3bdb2b3891715176c6580e6ab6cb4b--ottoman-empire-sultan.jpg
Sulltani i 32-të i Perandorisë Osmane
(Padishah)
Mbretërimi25 qershor 1861 – 30 maj 1876
ParaardhësAbdylmexhiti I
PasardhësMurati V
Vezirët e Mëdhenj
Consort
Emri i plotë
Abdylaziz Han bin Mahmud
DinastiaOsman
BabaMahmud II
NënaPertevniyal Sultan
Lindi8 shkurt 1830
Kostandinopojë, Perandoria Osmane
Vdiq4 qershor 1876 (46 vjet)
Pallati Feriye, Kostandinopojë, Perandoria Osmane
VarrimiVarri i Sulltan Mahmudit II, Fatih, Stamboll
ReligjioniIslami
Tughra

Abdul Aziz (Turqishtja osmane عبد العزيز, Turqisht: I. Abdülaziz; 8 shkurt 1830 – 4 qershor 1876) ishte Sulltani i 32-të i Perandorisë Osmane dhe mbretëroi nga 25 qershor 1861 deri më 30 maj 1876, ku u [[Grusht shteti në Turqi 1876|rrëzua nga një grusht shteti qeveritar. Ai ishte djali i Sulltan Mahmud II dhe pasoi vëllain e tij Abdylmexhiti I më 1861.[1]

I lindur në Pallatin Ejyp, Konstandinopojë (Stambolli i sotëm),[2] më 8 shkurt 1830, Abdulazizi mori një arsim osman, por megjithatë ishte një admirues i flaktë i përparimit material që u bë në Perëndim. Ai ishte sulltani i parë osman që udhëtoi në Evropën Perëndimore, duke vizituar një numër kryeqytetesh të rëndësishme evropiane, duke përfshirë Parisin, Londrën dhe Vjenën në verën e vitit 1867.

Përveç pasionit të tij për Marinën Osmane, e cila kishte flotën e tretë më të madhe në botë më 1875 (pas marinës britanike dhe franceze), Sulltani u interesua për dokumentimin e Perandorisë Osmane. Ai ishte gjithashtu i interesuar për letërsinë dhe ishte një kompozitor i talentuar i muzikës klasike. Disa nga kompozimet e tij, së bashku me ato të anëtarëve të tjerë të dinastisë osmane, janë mbledhur në albumin European Music at the Ottoman Court nga Akademia e Londrës e Muzikës Ottoman Court. Ai u rrëzua për shkak të keqmenaxhimit të ekonomisë osmane më 30 maj 1876 dhe u gjet i vdekur gjashtë ditë më vonë në rrethana të panatyrshme dhe misterioze.

Jeta e hershme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Një portret i Sultan Abdulazizit

Prindërit e tij ishin Mahmud II dhe Pertevniyal Sultan[3] (1812–1883), i quajtur fillimisht Besime, një çerkeze.[4] Në vitin 1868 Pertevniyal banonte në Pallatin Dolmabahçe. Atë vit Abdulazizi e çoi vizitoren Eugénie de Montijo, perandoreshën e Francës, për të parë nënën e tij. Pertevniyal e konsideroi një fyerje praninë e një gruaje të huaj brenda dhomës së saj private të seraglios. Thuhet se ajo e goditi Eugénie në fytyrë, gjë që për pak sa nuk shkaktoi një incident ndërkombëtar.[5] Sipas një rrëfimi tjetër, Pertevniyal u zemërua nga vullneti i Eugénie për të marrë krahun e njërit prej djemve të saj, ndërsa ai bënte një xhiro në kopshtin e pallatit, dhe ajo i dha perandoreshës një shuplakë në stomak si një kujtesë ndoshta më delikate se ata nuk ishin në Francë.[6]

Gjyshërit e tij nga babai ishin Sulltan Abdyl Hamiti I dhe Sulltanesha Nakşidil Sultan. Disa rrëfime e identifikojnë gjyshen e tij nga babai me Aimée du Buc de Rivéry, një kushëri i Perandoreshës Joséphine.[7] Pertevniyal ishte një motër e Khushiyar Qadin, gruaja e tretë e Ibrahim Pashës së Egjiptit. Kushiyari dhe Ibrahimi ishin prindërit e Ismail Pashës.[8][9]

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Chambers Biographical Dictionary, ISBN 0-550-18022-2, page 2
  2. ^ Finkel, Caroline, Osman's Dream, (Basic Books, 2005), 57; "Istanbul was only adopted as the city's official name in 1930..".
  3. ^ Daniel T. Rogers, "All my relatives: Valide Sultana Partav-Nihal"
  4. ^ His profile in the Ottoman Web Site
  5. ^ "Women in Power" 1840-1870, entry: "1861-76 Pertevniyal Valide Sultan of The Ottoman Empire"
  6. ^ Duff, David (1978). Eugenie and Napoleon III (në anglisht). New York: William Morrow. fq. 191. ISBN 0688033385.
  7. ^ Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century" Arkivuar 25 tetor 2006 tek Wayback Machine
  8. ^ "Non European Royalty Website, entry:"Egypt"" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 16 korrik 2017. Marrë më 6 gusht 2015.
  9. ^ "Women in Power" 1840-1870, entry: "1863-79 Valida Pasha Khushiyar of Egypt"