Kongresi Gjithë Shqipëtar

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Ismail Qemali dhe kabineti i tij gjatë kremtimit të përvjetorit të parë të pavarësisë në Vlorë më 28 nëntor 1913

Kongresi Gjithë Shqipëtar[1] ose Kongresi Kombëtar Shqipëtar[2] ose Kongresi për Pavarësinë e Shqipërisë[3] u mbajt në Vlorë (atëherë Perandoria Osmane, sot Republika e Shqipërisë) më 28 nëntor 1912.[4] Pjesëmarrësit e Kongresit përbënin Kuvendin e Vlorës, i cili themeloi Qeverinë e Përkohshme të Shqipërisë dhe zgjodhën Ismail Qemalin si president.[5]

Historia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Suksesi i Kryengrtijes Shqiptare të vitit 1912 dërgoi një sinjal të fortë për vendet fqinje që Perandoria Osmane ishte e dobët.[6] Mbretëria e Serbisë e kundërshtoi planin për një Vilajet shqiptar, duke preferuar një ndarje të territorit evropian të Perandorisë Osmane midis katër aleatëve ballkanikë.[7] Aleatët e Ballkanit planifikuan ndarjen e territorit evropian të Perandorisë Osmane mes tyre dhe ndërkohë që territori i pushtuar ishte pajtuar që të ketë statusin e godinës në bashkëpronësi.[8]

Ushtritë e kombinuara të aleatëve ballkanikë kapërcyen ushtritë osmane numerikisht inferiorë dhe strategjikisht të pafavorizuar dhe arritën sukses të shpejtë. Si rezultat i suksesit të tyre, pothuajse të gjitha territoret e mbetura evropiane të Perandorisë Osmane u kapën nga aleatët e Ballkanit, të cilat shkatërruan planet për autonominë dhe pavarësinë e Shqipërisë.[9] Rreth dy javë përpara mbajtjes së kongresit, krerët shqiptarë i kërkuan Franc Jozefit, Perandorit të Austro-Hungarisë, duke shpjeguar situatën e vështirë në vendin e tyre të ndarë në katër vilajete të pushtuara nga aleatët ballkanikë.[10] Austro-Hungaria dhe Italia e kundërshtuan me forcë arritjen e ushtrisë serbe në detin Adriatik, sepse ata e konsideronin atë si trajtim ndaj dominimit të tyre në Adriatik dhe kishin frikë se portet serbe të Adriatikut mund të bëheshin një bazë ruse.[11]

Kur Ismail Qemali erdhi në Shqipëri në javën e tretë të nëntorit 1912, ai diskutoi të ardhmen e popullit shqiptar me pjesëmarrësit e pranishëm të kongresit. Edhe pse kishte një konsensus për pavarësinë e plotë, ata ishin gjithashtu për marrëdhënie miqësore me Perandorinë Osmane. Prandaj, ata dërguan telegrame për ushtrinë osmane perëndimore, ushtrinë e Vardarit dhe kështjellën e Janinës, duke premtuar mbështetje të vazhdueshme për luftën kundër shteteve krishtere.[12]

Më 28 nëntor 1912 u mbajt seanca e parë e kongresit në shtëpinë e Xhemil bej në Vlorë. Qemali ftoi shqiptarët nga të katër vilajetet ([Vilajeti i Kosovës|Kosova]], Shkodra, Manastiri dhe Janina) brenda Vilajetit të projektuar shqiptar për të marrë pjesë në kongres. Në fillim të seancës, Ismail Qemali mori fjalën dhe, duke iu referuar kërcënimeve për të drejtat që shqiptarët kishin fituar nëpërmjet kryengritjes të suksesshme që nga viti 1908, ua njoftoi delegatëve se ata duhet të bëjnë gjithçka të nevojshme për të shpëtuar Shqipërinë.[13]

Pjesëmarrësit e Kongresit[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Pas fjalimit të Ismail Qemalit, ata filluan duke shqyrtuar kredencialet e delegatëve. Delegatët ishin si më poshtë:[14]

Pjesëmarrësit që munguan në Kongres[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Pjesëmarrësit tjerë të humbur të kongresit që më vonë erdhën në seancën e saj dhe nuk u zëvendësuan nga shqiptarët e tjerë janë:

Kushtetuta e Kuvendit të Vlorës[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Pasi u kontrolluan dokumentet, Ismail Qemali mori përsëri fjalën dhe mbajti një fjalim duke deklaruar se ai beson se mënyra e vetme për të parandaluar ndarjen e territorit të Vilajetit shqiptar midis aleatëve të Ballkanit është ta ndajë atë nga Perandoria Osmane.[15] Propozimi i Qemalit u pranua në mënyrë unanime dhe u vendos që të formohet Kuvendi i Vlorës dhe të nënshkruhet deklarata e pavarësisë së Shqipërisë. Me nënshkrimin e deklaratës së pavarësisë së Shqipërisë, deputetët e tanishëm të Kuvendit të Vlorës refuzuan autonominë e dhënë nga Perandoria Osmane në Vilajetin Shqiptar, të parashikuar disa muaj më parë.[16] Konsensusi u bë për pavarësinë e plotë.[17]

Sesioni u pezullua dhe anëtarët e Asamblesë Kombëtare të sapokrijuar shkuan në shtëpinë e Ismail Qemalit dhe ngritën flamurin e Skënderbeut në ballkon të shtëpisë së tij, para njerëzve të mbledhur.[18]

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Zhelyazkova, Antonina (2000). "Albania and Albanian Identities". International Center for Minority Studies and Intercultural Relations. Arkivuar nga origjinali origjinali më 24 janar 2011. Marrë më 24 janar 2011. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ Qemali, Ismail. "Ismail Kemal bey Vlora: Memoirs". Arkivuar nga origjinali origjinali më qershor 17, 2010. Marrë më 23 janar 2011. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ Erickson, Edward J. (2003), "The Macedonian Campaigns, 1912", Defeat in detail: the Ottoman Army in the Balkans, 1912-1913, Westport: Praeger publishers, f. 197, ISBN 0-275-97888-5, marrë më 23 janar 2011 Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ^ Qemali, Ismail. "Ismail Kemal bey Vlora: Memoirs". Arkivuar nga origjinali origjinali më 17 qershor 2010. Marrë më 23 janar 2011. ...November 15th-28th, 1912... Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ Qemali, Ismail. "Ismail Kemal bey Vlora: Memoirs". Arkivuar nga origjinali origjinali më 17 qershor 2010. Marrë më 23 janar 2011. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ Warrander, Gail; Verena Knaus (nëntor 2007). Kosovo. United States of America: The Globe Pequot Press. f. 12. ISBN 1-84162-199-4. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ^ Redlich, Josef; d'Estournelles, Baron; Godart, M. Justin; Shucking, Walter; Hirst, Francis W.; Brailsford, H. N.; Milioukov, Paul; Dutton, Samuel T. (1914). "Report of the International Commission to Inquire into the Causes and the Conduct of the Balkan Wars". Washington D.C.: Carnegie Endowment for International Piece. f. 47. Marrë më 10 janar 2011. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ^ Redlich, Josef; d'Estournelles, Baron; Godart, M. Justin; Shucking, Walter; Hirst, Francis W.; Brailsford, H. N.; Milioukov, Paul; Dutton, Samuel T. (1914). "Report of the International Commission to Inquire into the Causes and the Conduct of the Balkan Wars". Washington D.C.: Carnegie Endowment for International Piece. f. 49. Marrë më 10 janar 2011. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  9. ^ Prishtina, Hasan. Nji shkurtim kujtimesh mbi kryengritjen shqiptare të vjetit 1912. Shkrue prej Hassan Prishtinës. Shkodra: Shtypshkroja Franciskane. Arkivuar nga origjinali origjinali më 10 janar 2011. Marrë më 10 janar 2011. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  10. ^ Pearson, Owen (2004). Albania in the Twentieth Century, A History. Volume I, Albania and King Zog: Independence, republic and monarchy 1908–1939. I.B. Tauris. f. 31. ISBN 978-1-84511-013-0. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  11. ^ Hall, Richard C. (2002) [2000], The Balkan Wars, 1912-1913: prelude to the First World War, New York: Routledge, f. 54, ISBN 0-415-22946-4, marrë më 11 mars 2011 Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  12. ^ Erickson, Edward J. (2003), Defeat in detail: the Ottoman Army in the Balkans, 1912-1913, Westport: Praeger publishers, f. 197, ISBN 0-275-97888-5, marrë më 23 janar 2011 Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  13. ^ Nosi, Lef. "Dokumenta historike për t'i shërbye historiës tone kombëtare". Arkivuar nga origjinali origjinali më 7 maj 2011. Marrë më 23 janar 2011. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  14. ^ Nosi, Lef. "Dokumenta historike për t'i shërbye historiës tone kombëtare". Arkivuar nga origjinali origjinali më 7 maj 2011. Marrë më 23 janar 2011. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  15. ^ Nosi, Lef. "Dokumenta historike për t'i shërbye historiës tone kombëtare". Arkivuar nga origjinali origjinali më 7 maj 2011. Marrë më 23 janar 2011. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  16. ^ Langer, William Leonard; Ploetz, Karl Julius (1940). Encyclopedia of World History. Houghton Mifflin company. ISBN 0-395-65237-5. Marrë më 24 janar 2011. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  17. ^ Erickson, Edward J. (2003), "The Macedonian Campaigns, 1912", Defeat in detail: the Ottoman Army in the Balkans, 1912-1913, Westport: Praeger publishers, f. 197, ISBN 0-275-97888-5, marrë më janar 23, 2011 Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  18. ^ Sherer, Stan (1997). Long life to your children!: a portrait of High Albania. University of Massachusetts Press. f. 20. ISBN 1-55849-097-3. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)