Teluri

Telluriumi është një element kimik; ai ka simbolin Te dhe numrin atomik 52. Ai është një metalloid i brishtë, pak toksik, i rrallë, me ngjyrë argjendi të bardhë. Telluriumi është kimikisht i lidhur me selenin dhe sulfurin, të tre në numër janë kalkogjenë. Ai ndonjëherë gjendet në formën e tij natyrore si kristale elementare. Telluriumi është shumë më i zakonshëm në Univers si një e tërë sesa në Tokë. Rrallësia e tij ekstreme në litosferën e Tokës, e cila është e krahasueshme me atë të platinës, është për shkak pjesërisht të formimit të një hidridi të volatilst që shkaktoi që telluriumi të humbasë në hapësirë si një gaz gjatë formimit të nxehtë të nebulozës së Tokës.

Komplekset që përmbajnë tellurium u zbuluan për herë të parë në vitin 1782 në një minierë ari në Kleinschlatten, Transilvani ( tani Zlatna, Rumani) nga mineralogisti austriak Franz-Joseph Müller von Reichenstein, megjithatë ishte Martin Heinrich Klaproth ai që emëroi elementin e ri në vitin 1798 sipas latinishtes tellus 'tokë'. Mineralet e tellurideve të arit janë të njohura si përbërësit natyralë më të rëndësishëm të arit. Megjithatë, ato nuk janë një burim komercialisht të rëndësishëm të telluriumit të vet, i cili zakonisht nxirret si një përprodukt i prodhimit të bakrit dhe plumbit.

Tregtarisht, përdorimi kryesor i telluriumit është panele diellore CdTe dhe pajisjet termoeletkrike. Një aplikim më tradicional në aleatët e bakrit (bakri tellurium) dhe çeliku, ku telluriumi përmirëson përpunueshmërinë, gjithashtu konsumon një pjesë të konsiderueshme të prodhimit të telluriumit.

Telluri nuk ka funksion biologjik, megjithatë fungët mund ta përdorin atë në vend të sulfurit dhe selenit në aminoacide si tellurocisteina dhe tellurometionina. Te njerëzit, telluri metabolizohet pjesërisht në dimetil telluride, (CH3)2Te, një gaz me një aromë si ajo e hudhrës që nxirret në frymën e viktimave të ekspozimit ose helmimit nga telluri.