Adem Kastrati

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Adem Kastrati

Adem Kastrati, u lind në vitin 1933 në fshatin Karaçevë të Dardanës së Kosovës, në një familje të madhe bujare, me veprimtari patriotike dhe arsimdashëse. Ishte e njohur familja e tij nga babai në këtë anë, por edhe nga ana e nënës së tij të Drajkocit (daja i tij, ishte disidenti politik e atdhetari Metush Krasniqi). Adem Kastrati[1] - Piktori e pedagogu i artit figurativ, krijuesi letrar, mbledhësi, shënuesi dhe publikuesi i thesarit popullor, analisti i marrëdhënieve shqiptaro-sllave dhe euro-botërore.Ai i takon gjeneratës së parë të piktorëve pas Luftës së dytë botërore. Kohërat e stuhishme në të cilat është rritur, pjekur dhe formuar si piktor, sigurisht që do të lënë një gjurmë të madhe te veprimtaria e tij. Emri i tij zë një vend meritor mes artistëve figurative të cilët kanë jetuar dhe krijuar vepra në Jugosllavi. Kastrati është një prej doajenëve mes piktorëve shqiptarë në Maqedoninë e Veriut , shteti ku ka jetuar dhe krijuar për më tepër se dyzet vjet.

Pikturat[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Kastrati në pikturat e tij, familja është bërthamë e një shoqërie të rehatshme, ndaj edhe ndjeshëm e artistikisht i pikturonte pamjet kur nëna ishte e përkushtuar me mish e me shpirt për fëmijën, shtëpinë e familjen, sofër, familje e skena të tjera.

Sofra

Motivet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Piktura merret me përshkrimin e fshatit, tokës dhe banorëve të tij, si bujku e lëvron arën me qe e parmendë; duke e dërguar të shesë në treg mallin e velur dhe me ato mjete financiare të blejë sende të domosdoshme për shtëpinë e familjen. Pikturon edhe pamje të drejtpërdrejta nga tregu.Kafshët shtëpiake e të buta i ka si motive në pikturat e tij, si ajo kur bariu me kopenë e dhenve mbart në kraharor edhe librin “Lahuta e Malcis”, kaprojtë në pyll duke vrapuar. Kafshët ishin mjet pune e transporti dhe të luftërave sportive të barinjve e fshatarëve. Në veprat e Adem Kastratit dominojnë motivet e familjes, të cilat me një ndjeshmëri të rrallë i inkorporon në paraqitjen e fshatit, tokës, kafshëve e sidomos te kujdesi i nënës ndaj fëmijëve. Me plotë të drejt mund të themi se krijimet artistike të Kastratit u ngjajnë edhe kronikave socio-historike, që nëpërmjet mjeshtërisë së ngjyrosjes dhe ekspresivitetit artistik, shquhen me objektivitet e impresiono”, , sipas të cilit Adem Kastrati gjithashtu spikatet si mbledhës, shënues dhe botues i folklorit e etnografisë, si bashkëpunëtor i devotshëm i Institutit Albanologjik. Është autor i dhjetëra dramave e tregimeve, artikujve publicistikë, që shumicën e tyre i nënshkruante me pseudonimin R. Kosova. Sipas njoftimit, vlera e pikturave dhe e mendimit të tij shkencor është e pavdekshme dhe frymëzuese dhe sot e kësaj dite, është e paarritshme në artin shqiptar të këtushëm, emblemë kulturore e brezave krijues.Adem Kastrati u lind në vitin 1933 në fshatin Karaçevë të komunës së Kamenicës prej nga burojn motivet dhe kreativiteti i tij. Adem Kastrati bëhet artist i famshëm me teknikën e tij specifike të pikturimit me dhe, një qasje sa origjinale, aq edhe e veçantë. Kjo mënyrë e pikturimit, ndoshta paraqet një lidhje me fëmijërinë e tij. Që në vitet e para të jetës së tij, detyrimi i tij ishte përkujdesja për dhentë e fshatit të lindjes. Në këtë mënyrë, i rrethuar me kafshët shtëpiake, natyrën e mbushur me paqe dhe gjelbërim, i lindi dhe dëshira që të luajë me të. I vetëm, por edhe me shokët, luante me baltë, degë, pemë. Kjo baltë apo dhe shumëngjyrësh me siguri e ka nxitur aq shumë, pasi nga ajo ka arritur të bëjë figura me ngjyra të ndryshme, duke u dhënë formë me anë të degëve dhe duke i lënë më pas që të thahen. Më pas i ngjyroste me furçë të bërë vetë me shumë shkathtësi nga bishti i kalit.

Pas përfundimit të arsimit të mesëm, në vitin 1954/55, Kastrati u pranua në Akademinë e vizatimit në klasën e profesorit Vangell Koxhoman. Nga ai, Kastrati mësoi teknikat e pikturës. Që atëherë, fillon një periudhë veçanërisht e pasur e krijimtarisë së tij e cila zgjat deri në fund të jetës së tij.

Veprimtaria[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Adem Kastrati[2] spikatet si mbledhës, shënues dhe botues i folklorit e etnografisë si bashkëpunëtor i devotshëm i Institutit Albanologjik të Prishtinës, por edhe skicuesi e pikturuare i imazheve nga loja e filxhanëve ose kapuçave, këngëve e valleve të grave dhe të burrave të Anamoravës dhe Karadakut e arealit etnografik mbarëshqiptar. Dashamirët e kureshtarët e kësaj fushe i kënaqi edhe me pikturat për dasmat me krushq nëpër borë. Pikturat e Adem Kastrati janë njerëz-burra të ashpër e tejet të vëmendshëm në valle e punë dhe njerëz-gra tejet lirike në valle e këngë dhe shumë besnike e të sinqerta në punët e shtëpisë e të familjes. Krijimet artistike të Adem Kastratit u ngjajnë edhe kronikave socio-histoike, që përmes mjeshtërisë së ngjyrosjes dhe ekspresivitetit artistik, shquhen me objektivitet e impresione, si janë piktura që tregon pamje nga turma e mbledhur në stacionin hekurudhor të Shkupit dhe që presin të shpërngulen në Turqi nga sundimi i gjenocideve të Rankoviqit ndaj shqiptarëve. Treni është sinonim i ndarjes edhe i të dashuruarve, ajo që shpreh varfërinë e skajshme dhe lypsarin e nënës me kalamajtë e saj. Adem Kastrati nuk ishte vetëm piktor me famë botërore, por edhe analist i historik e diplomatik i marrëdhënieve shqiptaro-sllave e evrobotërore, autor i dhjetëra dramave e tregimeve, artikujve publicistikë, që shumicën e tyre i nënshkruante me R. Kosova e pseudonime të tjerë.Figurë kjo poliedrike e pikturës dhe letrave shqipe dy vjet para se të vdiste si amanet një miku e ish-nxënësi të tij ia la në besim tufën shkrimeve autobiografike e qasës, me kusht që ato të botohen pas vdekjes së tij, dëshirë që iu realizua në vitin 2009.Edhe piktorja Bukurie Dalladaku kujton Adem Kastratin<[3]

JETA DHE VEPRA E ADEM KASTRATIT[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Piktori e pedagogu i artit figurativ, krijuesi letrar, mbledhësi, shënuesi dhe publikuesi i thesarit popullor, analisti i marredhenieve shqiptaro-sllave dhe evrobotërore, Adem Kastrati, u lind ne vititn 1933 ne fshatin KaraçevëDardanësKosovës, në një familje të madhe bujare, me veprimtari patriotike dhe arsimdashëse. Ishte e njohur familja e tij nga babai në kët anë, por edhe nga ana e nënës së tij të Drajkocit. Daja i tij, Metush Krasnqi, ishte i burgosur shumëvjeçar për shkak të veprintarisë së tij atdhetare për të drejtat e sghqiptarëve në ish-Jugosllavi. E vërteta që ishte përkrahës i idesë së dajës Metush Krasniqi, shërbimi sekret jugosllav e ndoqi tërë jetën dhe e pengoi Adem Kastratin në vendlindje, Ferizaj, Kastriot, Shkup, Dubrovnik e kudo ku jetoi e veproi. Edhe në bisedat konfidenciale dhe pikturat e tij kishte bindjen se familja është bërthamë e një shqoërie të rehatshme, ndaj edhe ndjeshëm e artistikisht i pikturonte pamjet kur nëna ishte e përkushtuar me mish e me shpirt për fëmijën, shtëpinë e familjen, sofër, familje e skena të tjera. Preokupimet e tija pikturore ndjehen edhe gjatë përshskrimit të fshatit, tokës dhe banorëve të tij. Shohim si bujku e lëvron arën me qe e parmendë, duke e dërguar të shesë në treg mallin e vjelur dhe me ato mjete financiare të blejë sende të domosdoshme për shtëpinë e familjen. Pikturon edhe pamje të drejtëpërdrejta nga tregu. Kafshët shtëpiake e të buta i ka si motive në pikturat e tij, si ajo kur bariu me kopenë e dhenve mbart në krahëror edhe librin “Lahuta e Malcise”, kaprojt në pyll duke vrapuar. Kafshët ishin mjet pune e transpprti dhe të luftëave sportiove të barinjve e fshatarëve. Adem Kastrati spikatet si mbledhës, shënues dhe botues i folklorit e etnografisë si bashkëpunëtor i devtshëm i Instituti Albanologjik i Prishtinës, por edhe skicues e pikturues i imazheve nga loja e filxhanave ose kapuçave, këngëve e valleve të grave dhe të burrave të Anamoravës dhe Kaadakut e arealit etnografik mbarëshqiptar. Dashamirët e kureshtarët e kësaj fushe i kënaqi edhe me pikturat për dasmat me krushq nëpër borë. Në pikturat e tij Adem Kastrati sajon njerëz-burra të ashpër e tejet të vëmendshëm në valle e punë dhe njerëz-gra tejet lirike në valle e këngë dhe shunmë besnike e të sinqëerta në punët e shtëpisë e të familjes. Krijimet artistike të Adem Kastratit shpesh u ngjajnë edhe kronikave socio-histoike, që përmes mjeshtërisë së ngjyrosjes dhe ekspresivitetit artistik, shquhen me objektivitet e impresione, si janë piktura që tregon pamje nga turma e mbledhur në stacionin hekurudhor të Shkupit dhe që presin të shpërngulen në Turqi nga sundimi i gjendocidal i Rankoviqit ndaj shqiptarëve. Treni është sinonim i ndarjes edhe i të dashuruarve, ajo që shpreh varfërinë e skajshme dhe lypsarinë e nënës me kalamajt e saj. Adem Kastrati nuk ishte vetëm piktor me famë botërore, por edhe analist i historik e diplomatik i marrëdhënieve shqiptaro-sllave e evrobotërore, autor i dhjetëra dramave e tregimeve, artikujve publicistikë, që shumicën e tyre i nënshkruante me R. Kosova e pseudonime të tjerë. Kjo figurë poliedrike e piktyrës dhe letrave shqipe dy vjet para se të vdiste si amanet një miku e ish-nxënësi të tij ia la në besim tufën shkrimeve autobiografike e qasëse, me kusht që ato të botohen pas vdekjes së tij, dëshirë që iu realizua në vitin 2009. Ata që e njohin dhe dinë ta çmojnë veprën e një krijuesi, gjykojnë se Adem Kastrati ka shkallën krijuese e intelektuale të një poliedriku, që për Shkupin është krenari që do të lakmohej nga çdo komunitet e vend i qytetëruar. Gjatë ekspozitave të tija individuale dhje kolektive nëpër galeritë botërore kritika artistike theksonte origjinalitetin e stilit dhe teknikës së tij, mjeshtërinë ekspresive, dinamizmin emocional dhe porosinë utilitare të krijimeve. Vlera e pikturave dhe e mendimit të tij sjkencor është e pavdekshme dhe frymëzuese dhe sot e kësaj dite është e paarritshme në artin shqiptar të këtushëm, embleme kulturore e joheve e brezave krijues.

Lidhjet e jashtme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referenca[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ [1]
  2. ^ [2]
  3. ^ “Dëshirën dhe dashurinë për artin e pikturës dhe për punën pedagogjinë e kam trashëguar nga arsimtari im Adem Kastrati, i cili pos që ishte i veçantë si piktor, i tillë ishte edhe si pedagog, i përgatitur dhe i pajisur me njohje teorike për atin pamor në përgjithësi e sidomos për pikturën.Edhe sot më kujtohet kur thoshte se jeta pa art, është si shtëpia pa oxhak, si trungu pa degë, gjethe”-