Uajoming

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Wyoming
Shteti Wyoming
Nickname(s): 
Equality State (zyrtare);
Cowboy State; Big Wyoming[1]
Motot: 
Equal Rights
Himni: "Wyoming"
Harta e Shteteve të Bashkuara me Wyoming të theksuar
Harta e Shteteve të Bashkuara me Wyoming të theksuar
VendiShtetet e Bashkuara
Para shtetësisëTerritori i Wyoming
U pranua në Bashkim10 korrik 1890 (44-të)
Kryeqyteti
(dhe qyteti mě i madh)
Cheyenne
Metroja më e madhe dhe zonat urbaneCheyenne
Qeveria
 • GuvernatoriMark Gordon (R)
 • Secretary of StateEdward Buchanan (R)
LegjislaturaLegjislatura e Wyoming
 • Upper houseSenati
 • Lower houseDhoma e Përfaqësuesve
JudiciaryGjykata e Lartë e Wyoming
Senatorët amerikanJohn Barrasso (R)
Cynthia Lummis (R)
Delegacioni i Dhomës së Përfaqësuesve të SHBALiz Cheney (R) (lista)
Sipërfaqja
 • Gjithsej97.914[1] sq mi (253.600 km2)
Area rank10th
Dimensions
 • Gjatësia279 mi (451 km)
 • Gjerësia371,8 mi (599 km)
Lartësia mbidetare
6.700 ft (2.040 m)
Highest elevation13.809 ft (4.209,1 m)
Lowest elevation3.101 ft (945 m)
Popullsia
 (2020)
 • Gjithsej576.850
 • Rank50-të
 • Dendësia5,97/sq mi (2,31/km2)
 • Dendësia rank49-të
 • Të ardhurat mesatare shtëpiake
$62.268[3]
 • Income rank
19-të
Emri i banorëveUajomingit, Uajomingian
Gjuha
 • Gjuha zyrtareAnglisht
Zona kohoreUTC−07:00 (Mali)
 • Verës (DST)UTC−06:00 (MDT)
Shkurtesa USPS
WY
Kodi ISO 3166US-WY
Shkurtesa tradicionaleWyo.
Latitude41°N to 45°N
Longitude104°3'W to 111°3'W
Faqja zyrtarewyo.gov

Wyoming (shqiptohet "uajoming") është një shtet në nënrajonin malor perëndimorShteteve të Bashkuara Perëndimore. Është shteti i 10-të më i madh sipas sipërfaqes dhe më pak i populluar.

Wyoming kufizohet nga Montana në veri dhe veriperëndim, Dakota e Jugut dhe Nebraska në lindje, Idaho në perëndim, Utah në jugperëndim dhe Kolorado në jug. Popullsia e tij ishte 576,851 në regjistrimin e vitin 2020,[4] duke e bërë atë shtetin më pak të populluar të SHBA-së. Kryeqyteti i shtetit dhe qyteti më i populluar është Cheyenne, i cili kishte një popullsi të vlerësuar prej 63,957 në vitin 2018.

Gjysma perëndimore e Wyoming mbulohet kryesisht nga vargmalet e Maleve Shkëmbore, ndërsa gjysma lindore e shtetit është preri me lartësi të lartë të quajtur High Plains. Është më e thatë dhe më erë se pjesa tjetër e vendit, duke u ndarë midis klimave gjysmë të thata dhe kontinentale me ekstreme më të mëdha të temperaturës. Pothuajse gjysma e tokës në Wyoming është në pronësi të qeverisë federale, përgjithësisht e mbrojtur për përdorime publike. Shteti renditet i 6-ti për nga sipërfaqja dhe i pesti për nga proporcioni i tokës së një shteti në pronësi të qeverisë federale. Tokat federale përfshijnë dy parqe kombëtare (Grand Teton dhe Yellowstone), dy zona rekreative kombëtare, dy monumente kombëtare, disa pyje kombëtare, vende historike, çerdhe peshqish dhe strehimore të kafshëve të egra.

Popujt indigjenë banuan në rajon për mijëra vjet. Fiset historike dhe aktuale të njohura federale përfshijnë Arapaho, Crow, Lakotët, dhe Shoshone. Gjatë eksplorimit evropian, Perandoria Spanjolle ishte e para që "pretendonte" Wyomingun Jugor. Me pavarësinë e Meksikës, ajo u bë pjesë e asaj republike. Pas humbjes në Luftën Meksiko-Amerikane, Meksika ia dorëzoi këtë territor SHBA-së në vitin 1848.

Rajoni u emërua "Wyoming" në një projekt-ligj të paraqitur në Kongres në vitin 1865 për të siguruar një qeveri të përkohshme për territorin e Wyoming. Ajo ishte përdorur më herët nga kolonistët për Luginën WyomingPensilvani dhe rrjedh nga fjala Munseegjuhën Lenape, fjala xwé:wamənk, që do të thotë "në rrafshin e lumit të madh".[5][6]

Projektligjet për pranimin e territorit të Wyoming në bashkim u prezantuan në Senatin e SHBA-së dhe në Dhomën e Përfaqësuesve të SHBA-së në dhjetor 1889. Më 27 mars 1890, Dhoma e miratoi projektligjin dhe Presidenti Benjamin Harrison nënshkroi projektligjin e shtetësisë së Wyoming; Wyoming u bë shteti i 44-të në bashkim.[1]

Ekonomia e Wyoming bazohet kryesisht në turizëm dhe nxjerrjen e mineraleve si qymyri, gazi natyror, nafta dhe trona. Mallrat bujqësore përfshijnë elbin, sanën, bagëtinë, panxharin e sheqerit, grurin dhe leshin. Ishte shteti i parë që u dha grave të drejtën për të votuar dhe të drejtën për të marrë postin e zgjedhur, si dhe shteti i parë që zgjodhi një guvernator femër. Për shkak të kësaj pjese të historisë së saj, pseudonimi kryesor është "Shteti i Barazisë" dhe motoja e tij zyrtare shtetërore është "Të Drejtat e Barabarta". Ka qenë një shtet politikisht konservator që nga vitet 1950. Kandidati republikan presidencial ka mbajtur shtetin në çdo zgjedhje që nga viti 1968.[7]

Gjeografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Demografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ekonomia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Kultura[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ a b c "Wyoming Facts and Symbols" (në anglisht). State of Wyoming. 2013. Arkivuar nga origjinali më 20 shtator 2016. Marrë më 12 tetor 2016.
  2. ^ a b "Elevations and Distances in the United States" (në anglisht). Shërbimi Gjeologjik i Shteteve të Bashkuara. 2001. Arkivuar nga origjinali më 22 korrik 2012. Marrë më 24 tetor 2011.
  3. ^ "Median Annual Household Income". The US Census Bureau (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 20 dhjetor 2016. Marrë më 9 dhjetor 2016.
  4. ^ "2020 Census" (PDF). Census.gov (në anglisht). 26 prill 2021. Arkivuar (PDF) nga origjinali më 26 prill 2021. Marrë më 12 korrik 2021.
  5. ^ Bright, William (2004). Native American Place Names of the United States. Norman: University of Oklahoma Press, pg. 576
  6. ^ State of Wyoming—Narrative Arkivuar 15 maj 2008 tek Wayback Machine
  7. ^ "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 9 korrik 2018. Marrë më 18 nëntor 2016.