Arkansas

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Arkansas
Shteti i Arkansasit
Nicknames: 
The Natural State (tani)
Land of Opportunity (më parë)
Motot: 
Regnat populus (Latin: Populli sundon)
Himni: "Arkansas", "Arkansas (You Run Deep in Me)", "Oh, Arkansas", dhe "The Arkansas Traveler"
Harta e Shteteve të Bashkuara me Arkansas të theksuar
Harta e Shteteve të Bashkuara me Arkansas të theksuar
VendiShtetet e Bashkuara
Para shtetësisëTerritori i Arkansasit
U pranua në Bashkim15 qershor 1836 (25-të)
Kryeqyteti
(dhe qyteti mě i madh)
Little Rock
Metroja më e madhe dhe zonat urbaneCentral Arkansas
Qeveria
 • GuvernatoriAsa Hutchinson (R)
 • Lieutenant GovernorTim Griffin (R)
LegjislaturaAsambleja e Përgjithshme e Arkansasit
 • Upper houseSenati
 • Lower houseDhoma e Përfaqësuesve
JudiciaryGjykata e Lartë e Arkansasit
Senatorët amerikanJohn Boozman (R)
Tom Cotton (R)
Delegacioni i Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA4 Republikanë (lista)
Sipërfaqja
 • Gjithsej53.179 sq mi (137.732 km2)
 • Sipërfaqe tokësore52.035 sq mi (134.771 km2)
 • Sipërfaqe ujore1.143 sq mi (2.961 km2)  2.15%
Area rank29-të
Dimensions
 • Gjatësia240 mi (386 km)
 • Gjerësia270 mi (435 km)
Lartësia mbidetare
650 ft (200 m)
Highest elevation2.753 ft (839 m)
Lowest elevation
(Lumi Ouachitakufirin me Louisiana[1])
55 ft (17 m)
Popullsia
 (2020)
 • Gjithsej3.013.756[2]
 • Rank34th
 • Dendësia56,4/sq mi (21,8/km2)
 • Dendësia rank34-të
 • Të ardhurat mesatare shtëpiake
$49,500[3]
 • Income rank
48-të
Emri i banorëveArkansan
Arkansawyer
Arkanite
Gjuha
 • Gjuha zyrtareAnglisht
Zona kohoreUTC−06:00 (Central)
 • Verës (DST)UTC−05:00 (CDT)
Shkurtesa USPS
AR
Kodi ISO 3166US-AR
Shkurtesa tradicionaleArk.
Latitude33° 00′ N to 36° 30′ N
Longitude89° 39′ W to 94° 37′ W
Faqja zyrtarewww.arkansas.gov
image_skyline nga kryeqyteti Little Rock

Arkansas (shqiptimi: Arkënsoë) është një shtet pa dalje në detShtetet e Bashkuara Qendrore Jugore.[4][5] Kufizohet nga Mizuri në veri, Tenesi dhe Mississippi në lindje, Luiziana në jug dhe Teksasi dhe Oklahoma në perëndim. Gjeografia e larmishme e shtetit varion nga rajonet malore të maleve Ozark dhe Ouachita, të cilat përbëjnë malësitë e brendshme të SHBA-së, në tokën me pyje të dendur në jug të njohur si Arkansas Timberlands, në ultësirat lindore përgjatë lumit Mississippi dhe Arkansas Delta.

Arkansas është i 29-ti më i madhi për nga sipërfaqja dhe shteti i 34-të më i populluar, me një popullsi prej pak më shumë se 3 milion në regjistrimin e vitit 2020.[2] Kryeqyteti dhe qyteti më i populluar është Little Rock, në pjesën qendrore të shtetit, një qendër për transportin, biznesin, kulturën dhe qeverinë. Këndi veriperëndimor i shtetit, duke përfshirë zonën metropolitane Fayetteville–Springdale–Rogers dhe zonën metropolitane Fort Smith, është një qendër popullsie, arsimore dhe ekonomike. Qyteti më i madh në pjesën lindore të shtetit është Jonesboro. Qyteti më i madh në pjesën juglindore të shtetit është Pine Bluff.

Më parë pjesë e Luizianës Franceze dhe Blerjes së Luizianës, Territori i Arkansas u pranua në Bashkim si shteti i 25-të më 15 qershor 1836.[6] Pjesa më e madhe e Deltës ishte zhvilluar për plantacione pambuku dhe pronarët e tokave atje vareshin kryesisht nga puna e skllavëve afrikano-amerikanëve. Në vitin 1861, Arkansas u shkëput nga Shtetet e Bashkuara dhe u bashkua me Shtetet e Konfederatës së Amerikës gjatë Luftës Civile Amerikane. Pas kthimit në Bashkim në vitin 1868, Arkansas vazhdoi të vuante ekonomikisht, për shkak të mbështetjes së tepërt në ekonominë e plantacioneve në shkallë të gjerë. Pambuku mbeti prodhimi kryesor i mallrave dhe tregu i pambukut ra. Për shkak se fermerët dhe biznesmenët nuk u diversifikuan dhe kishte pak investime industriale, shteti mbeti prapa në mundësitë ekonomike. Në fund të shekullit të 19-të, shteti vendosi ligje të ndryshme të Jim Crow për të hequr të drejtën dhe për të ndarë popullsinë afrikano-amerikane. Gjatë lëvizjes për të drejtat civile të viteve 1950 dhe 1960, Arkansas dhe veçanërisht Little Rock ishin fushëbeteja kryesore për përpjekjet për të integruar shkollat.

Pas Luftës së Dytë Botërore në vitet 1940, Arkansas filloi të diversifikonte ekonominë e saj dhe të shihte prosperitet. Gjatë viteve 1960, shteti u bë baza e korporatës Walmart, kompania më e madhe në botë për nga të ardhurat, me seli në Bentonville. Në shekullin e 21-të, ekonomia e Arkansas bazohet në industritë e shërbimeve, avionëve, shpendëve, çelikut dhe turizmit, së bashku me kulturat e rëndësishme të pambukut, sojës dhe orizit.

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ a b "Elevations and Distances in the United States" (në anglisht). Shërbimi Gjeologjik i Shteteve të Bashkuara. 2001. Arkivuar nga origjinali më 15 tetor 2011. Marrë më 21 tetor 2011.
  2. ^ a b Bureau, US Census (2021-04-26). "2020 Census Apportionment Results". The United States Census Bureau (në anglisht). Marrë më 2021-04-27.
  3. ^ "US Census Bureau QuickFacts" (në anglisht). Marrë më 30 prill 2022.
  4. ^ Jones, Daniel (1997) English Pronouncing Dictionary, 15th ed. Cambridge University Press. ISBN 0-521-45272-4.
  5. ^ "Census Regions and Divisions of the United States" (PDF) (në anglisht). Geography Division, United States Census Bureau. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 20 janar 2013. Marrë më 23 qershor 2012.
  6. ^ Cash, Marie (dhjetor 1943). "Arkansas Achieves Statehood". Arkansas Historical Quarterly (në anglisht). 2 (4): 292–308. doi:10.2307/40018776. JSTOR 40018776.