Metalet

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Më shumë se 75% e elementeve kimike janë metale . Disa nga metalët njeriu i ka njohur që në kohet e lashta, duke u njohur në vetitë e hekurit, nikelit, kromit, bakrit. Metalet me se shpeshti i hasim ne koren e tokes,por ato ne perqindje te vogel i hasim edhe te organizmat e gjallë te cilet ndihmmojne per kryerjen e proceseve jetesore.Nje numer i vogel metalesh i hasim ne gjendje elementare siç janë: ari,argjendi dhe bakri, ndersa metalet ne natyre lehte mund te lidhen me substanca tjera duke formuar okside,sulfure,karbonate etj. Ndërsa në kohet e mëvonshmeve është zbuluar edhe atomi. Metalet si : ari, argjendi, hekuri, etj. janë zbuluar më herët. Aristoteli e përmendi merkurin në shek. VII. Disa nga metalet mund të gjenden në një gjendje elementare p. sh ari, argjendi, merkuri, hekuri. Te gjitha metalet janë të ngurta me përjashtim të merkurit,franziumi dhe ceziumi qe jane te lengeta.

Metalet janë paraqitur me veti fizike të veçanta siç janë : shkëlqimi metalik, përcjellshmëria elektrike dhe nxehtësia, fortësia e madhe dhe qëndrueshmëria. Për nga vetitë ata ndahen në reaktiv dhe jo reaktiv. Kanë veti të përbashkëta se veprojnë me oksigjenin dhe dezertojnë okside. Oksidet që veprojnë me ujë formojnë bazat. Veti karakteristike është se mund të kombinohen dhe të formojnë aliazhe.Ne sistemin peridik gjinden ne anen e djathte ne kohet e lashta u zbulua me pare bakri por per te pasur ka pasur hekur mjaft ne natyr por njeriu nuk e ka njohur.Rusia zotëron 20% të rezervave ekzistuese në botë të metaleve të rrallë tokësorë, por nxjerrja e tyre nuk i tejkalon 2% e prodhimit të tyre botëror. Mërkuri është metali i vetëm lëng në kushte normale.Metalet mund të punohen ose lakohen pa u këputur . Metalet terhiqen nga magneti, me ane te tit ndahet hekuri. sistemi periodik ndahet ne 3 pjese : metalet, jometalet, gazet e plogeta. ne sistemin periodik pjesen me te madhe e zene metalet ose ndryshe 75% te sistemit periodik klasifikimi i metaleve, jometaleve, gazeve te plogeta behet nepermjetvetive fizike qe ato kane