Shkenca kompjuterike

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Computer graphics Computational complexity theory
Programming language theory Human–computer interaction
Shkenca Kompjuterike merret me bazat teorike të informacionit dhe të llogaritjes, si dhe teknikat e praktike për zbatimin e tyre dhe aplikimin.

Shkenca kompjuterike është studimi i themeleve teorike të informacionit dhe përpunimit të informatave, si dhe i teknikave praktike për zbatimin e tyre dhe aplikimin në sistemet kompjuterike. Shpesh përshkruhet edhe si studim sistematik i proceseve algoritmike që krijojnë, përshkruajnë dhe transformojnë informacionin. Sipas Peter J. Denning, pyetja themelore që e preokupon shkencën kompjuterike është, "Çfarë mund të automatizohet me efikasitet?" Shkenca kompjuterike ka shumë nën-fusha; disa, të tilla si grafika kompjuterike, theksojnë llogaritjet e rezultateve të veçanta, ndërsa të tjerat, të tilla si teoria e kompleksitetit kompjuterik, studiojnë veçoritë e problemeve kompjuterike. Fushat tjera, si teoria e gjuhës programuese studiojnë rrugët që shpjegojnë përpunimin e informatave, ndërsa programimi kompjuterik praktikon gjuhë programimi specifike për zgjidhjen e problemeve specifike të përpunimit të informacioneve, dhe interaksioni njeri-kompjuter fokusohet në sfidat që bëjnë kompjuterët dhe përpunimin e informacioneve të përdorshme dhe universalisht të arritshme për njerëzit.

Publiku i përgjithshëm ndonjëherë ngatërron shkencën kompjuterike me profesionet tjera që merren me kompjuterë (të tilla si informatika), apo mendon se ajo lidhet me përvojën e tyre me kompjuterë, e cila zakonisht përfshin veprimtari të tilla si luarja e lojërave, web-shfletimi, dhe shkruarja e teksteve. Megjithatë, fokusi i shkencës kompjuterike është më shumë në të kuptuarit e veçorive të programeve të përdorura për zbatimin e software-it të tillë si lojërat dhe web-shfletuesit, dhe në shfrytëzimin e atyre diturive për të krijuar programe të reja dhe përmirësimin e atyre ekzistuese.

Algoritmet[redakto | redakto tekstin burimor]

Algoritmi është koncepti më fundamental i shkencës kompjuterike.Algoritmi mund të definohet si nje grup i hapave i cili na ndihmon ne zgjidhjen e problemeve të ndryshme. Në jetën e përditshme mund të hasim në shumë algoritme si përshembull algoritmi për gjetjen e një rruge, algoritmi per ndonjë recetë gatimi etj. Mirëpo ne shkencën kompjuterike algoritmi ështe një koncept me i ndërlikuar. Studimi i algoritmeve ishte temë e matematicientëve, shumë kohë para se te zhvillohej kompjuterika. Një ndër algoritmet më të njohura është algoritmi i Euklidit(algoritmi për gjetjen e pjestuesit më të madh të përbashkët të dy numrave pozitiv). Në momentin që një algoritëm implementohet në një makine, ajo makinë punon me inteligjencën e atij algoritmi. Zhvillimi i mëtejshëm i algoritmeve i hapi rrugë fushës së njohur sot si Shkencë Kompjuterike

Historiku i shkurtër i kompjuterëve[redakto | redakto tekstin burimor]

Abakusi

Abacus-Është njëra ndër makinat e para llogaritëse,mendohet ti ketë rrënjët në Kinën antike dhe është përdorur ne qytetërimin e hershëm Grek dhe Romak. Është një makinë shumë primitive,përbehet prej rruazave të vendosura në shkopinjë.Me lëvizjen e rruazave para dhe mbrapa,pozicionet e tyre paraqesin vlera të ndryshme. Më shumë shërben si ruajtës i të dhënave.

Pascalina

Pascaline-Kjo makinë është zbuluar në shekullin e 17 nga Blaise Pascal.Paskalina është makinë që përbëhet vetëm prej alogritmit të mbledhjes.Pas 50 prototipeve më në fund u publikua në vitin 1645 e dedikuar per Pierre Seguier. Paskaline njihet ndryshe si kalkulatori i parë i cili po ashtu u përdor edhe ne zyre. Ideja për këtë makinë i erdhi ne vitin 1642 kur ai ishte vetëm 19 vjet,në kohën kur ai ishte duke ndihmuar babain e tij i cili punonte si komisioner i taksave dhe dëshironte që të ja lehtësonte punën.

Makinat e Babbage-Charles Babbage ndërtoi dy makina. Makina e parë e tij quhej Makina e Diferencës e cila ishte makinë që mund të modifikohej për të performuar disa llogaritje. Ndërsa makina tjeter njihej me emrin Makina Analitike të cilën nuk mundi ta pëfundoj sepse nuk u financua. Kjo makinë mund të lexonte instruksione dhe ishte e programueshme. Më vonë Ada Byron publikoi një letër në të cilën tregoi se si makina analitike mund te programohej për llogaritje të ndryshme. Për këtë arsye ajo njihet si programuesja e parë.

Ada Byron(Lovelace)

Makina e tabulimit- Herman Hollerith u inspirua nga ideja e Joseph Jacquard për punimin me kartela të shpuara,të cilat u përdoren në procesin e tabulimit në vitin 1890 në SHBA. Gjithashtu vlen të permendet se është perdorur në Kosovë në vitin 2008 për testin e matures.

Colossus- U ndërtua nën vëzhgimin e Tommy Flowers në Angli për të deshifruar mesazhet gjermane gjatë periudhes seLuftes së dyte Botërore. Ndërtimi i kësaj makine mbeti i fshehtë për arsye të sigurisë kombëtare të ushtrisë.

ENIAC

ENIAC- U dizajnua nga John Mauchly dhe J. Presper Eckert në universitetin e Pensilvanisë.Ishte e financuar nga ushtria e SHBA. Kjo makinë peshonte më shumë se 27 ton ,kishte madhësi 2.4 metra * 0.9 metra * 30 metra,zinte hapësirë prej 167 metra katror dhe hargjonte 150 kW të energjisë elektrike. Makina ka qenë e programueshme dhe mund të performonte operacione komplekse duke i përfshirë ciklet. Nje mangesi e kësaj makine ishte se merrte shumë kohë (javë) për të performuar një instruksion.

Nje hap shumë i madh i zhvillimit të kompjuterëve ishte zbulimi i kompjuterëve Desktop. Në vitin 1981, IBM prezantuan kompjuterin e parë desktop dhe e quajtën atë me emrin "Kompjuter Personal" (PC) software-in e të cilit e zhvilluan kompania Microsoft. Kompjuteri personal ishte një sukses shumë i madh dhe në ditët e sotme mund të thuhet që gjendet në shtepinë e secilit person.

Machintosh

Macintosh- Ishte një lloj tjerër kompjuteri personal i dizajnuar dhe zhvilluar nga kompania Apple Inc në krye me Steve Jobs.

Interneti[redakto | redakto tekstin burimor]

Interneti ështe një rrjet global që përbëhet prej shumë rrjetave kompjuterike të lidhura në mes veti.Me zhvillimin e internetit erdhi ideja e krijimiet te disa sistemeve software-ike të cilat u quajten makina të kërkimit. Disa prej këtyre makinave kerkimore qe njihen edhe sot janë:

Më tutje u bë minimizimi i makinave llogaritse.Sot kompjuterë të vegjël gjenden në shumë paisje të ndryshme .Përshembull, automjetet e sotme përmbajnë kompjuterë të vegjël që e kanë te implementuar sistemin GPS.Kurse në ditët e sotme kjo teknologji gjendet edhe në telefona,ku telefonia është vetëm një nga shumë aplikacionet qe mund të shfrytëzohen.

Gjuha e Makines[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjuha e makines është shumë komplekse për një njeri që ta deshifroj atë për arsye se këto paisje punojnë me anë të shifrave 0 dhe 1. Ku 0 ruan vleren "'false'" ndërsa 1 ruan vleren "true". Me kombinimin e shifrave 0 dhe 1 mund të ruhen vlera numerike, tekstuale, fotografi, video, audio e shumë të tjera. Këto simbole kthehen në forma të ndryshme per ta bëre më të lehtë leximin e tyre.

Programimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Zhvillimi i sistemeve të ndërlikuara software-ike do të ishte shumë i vështirë nëse do të punonim me shifrat 0 dhe 1.Për këte arsye janë krijuar gjuhë të ndryshme programuse të cilat janë pak a shumë të ngjajshme me gjuhen angleze ,të cilat lejojnë që një algoritëm të shprehet në atë mënyre që të kuptohet edhe nga makina edhe vet njeriu.Gjuhët më te njohur programuese janë:

-Secila nga këto gjuhë ka rregullat e veta të veçanta, fjalë kyqe të cilat e formojnë semantiken e programit.

Një pjesë e kodit në Java