Shqiptarët në Bosnje dhe Hercegovinë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Shqiptarët në Bosnje dhe Hercegovinë
Albanci u Bosni i Hercegovini
Rajone me popullsi të konsiderueshme
Flamuri Bosnja dhe Hercegovina 4,922 – 12,000 (përafërsisht)[1][2][3]
Gjuhët
shqip  · boshnjakisht
Fetë
kryesisht myslimanë

Shqiptarët (boshnjakisht: Albanci u Bosni i Hercegovini) janë pakicë etnike në Bosnje dhe Hercegovinë.[4] Sipas censusit të fundit të popullsisë në vitin 1991, në Bosnje dhe Hercegovinë jetonin 4,922 shqiptarë,[1] por sot llogaritet të jenë nga 8 deri 12 mijë.[2][3]

Historia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Shqiptarët për herë të parë u vendosën në Bosnje dhe Hercegovinë në kohën e sundimit osman, ndërsa shkaqet kryesore ishin ekonomike, politike dhe shoqërore. Shumica e tyre vijnin nga Shqipëria veriore. Në Bosnje dhe Hercegovinë ata jetuan si barinjë, fermerë, mjeshtra, roje kufitare, dhe shumë shpejt u asimiluan me vendasit. Shumë shqiptarë të rinj u martuan me gra vendase dhe kështu u bashkohuan me populljt e Bosnjës dhe Hercegovinës.Vendosja e kufijve në vitin 1948 ndërpreu emigrimin dhe ndau mijëra familje. Burrat nuk u kthyen më dhe ndërtuan jetën në Bosnjë. Kjo vërtetohet edhe me të dhënat rreth emërtimit të malit Koritnik me emrin Pikëllimë. Njerëzit e rajonit të Kukësit i përcillnin gurbetqarët deri në Koritnik dhe aty ndaheshin nga familjarët e tyre të piklluar, e mandej vazhdonin rrugën për Prizren[5]. Me ardhjen e austro-hungarezëve numri i shqiptarëve është ulur, për shkak të mërgimit të mëtejshëm në Evropë, dyert e të cilës u bënë më të hapura. Kështu, në censusin e vitit 1910, u regjistruar vetëm 273 banorë në Bosnje dhe Hercegovinë që flisnin shqip.[2]

Por, gjatë kohës së Jugosllavisë së parë dhe veçanërisht asaj të dytë, përsëri një numër i madh i shqiptarëve, për shkak të kushteve të vështira të jetesës në vendet në të cilat ata jetonin (Shqipëri, Kosovë, Mali i Zi, Republikë të Maqedonisë), u vendosën në Bosnje dhe Hercegovinë, kryesisht në qytetet: Sarajevë, Tuzël, Zenicë, Banja Llukë, Doboj, Bërçko, Bijelina, Mostar dhe Trebinje. Në vitin 1930 numri i shqiptarëve në Bosnje dhe Hercegovinë thuajse është katërfishuar, dhe sipas censusit të vitit 1991, në Bosnje dhe Hercegovinë jetonin rreth 5,000 shqiptarë.[1] Mërgimtarët e atëhershëm shqiptarët në Bosnje dhe Hercegovinë kryesisht merreshim me furra buke, ëmbëltore, argjendari dhe artizane të tjera.[2]

Shumica e shqiptarëve tradicionalisht jetonin në Sarajevë. Në vitet 1970–1981, në Sarajevë, ka ekzistuar një shkollë e arsimit fillor në gjuhën shqipe, shkolla "Bane Šurbat" në Gërbavicë.[3] Gjatë rrethimit të Sarajevës, shqiptarët më të paktit u larguan nga Sarajeva, kryesisht për shkak të kërcënimeve të Ratko Mlladiqit, ku përmes televizionit shpesh u dëgjuan mesazhe se asnjë shqiptar nuk do të dal i gjallë nga Sarajeva.[2]

Shqiptarë të njohur në Bosnje dhe Hercegovinë[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Gjergj Fishta
  • Hamid Dolarević, profesor në Universitetin e Sarajevës
  • Ibrahima Ahmetaj, profesor në Universitetin e Sarajevës
  • Ilirjana Haxhibeqiri, kardiokirurgja e parë në Bosnjë dhe Hercegovinë
  • Alirizah Gashi, gazetar dhe këngëtar
  • Halim Koši, kompozitor
  • Naser Kelmendi, mafioz

Shoqata shqiptare[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në Bosnje dhe Hercegovinë veprojnë këto shoqata shqiptare:

  • Shoqata "Dardania", Tuzëll
  • Bashkësia Shqiptar në Bosnje dhe Hercegovinë, Sarajevë
  • Shoqata "Adem Jashari", Mostar

Shiko dhe[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]