Shqiptarët në Serbi

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Shqiptarët në Serbinë e Jugut)
Shko te: navigacion, kërko

ShqiptarëtSerbi (serbisht: Албанци у Србији, Albanci u Srbiji) janë një pakicë etnike, që përbëjnë një komunitet me nga 50,000 deri 80,000 banorë.[1][2][3][4] Sipas censusit të vitit 2002, në Serbi u deklaruan 61,647 shqiptarë (ose 0.82% e popullsisë), nga këto 59,952 (ose 1.10%) në Serbinë Qendrore dhe 1,695 (0.08%) në Vojvodinë.[5][6] Shumica e shqiptarëve bojkotuan censusin e vitit 2011, që rezultoi në regjistrimin e vetëm 5,809 shqiptarëve në Serbi.[7]

Shqiptarët në Serbi përbëjnë me shekuj në jug të vendit një popullsi autoktone. Ata sot, kryesisht jetojnë në Luginën e Preshevës, një trevë kufitare në mes Kosovës dhe Republikës së Maqedonisë, dhe sipas censusit të vitit 2002 në dy komuna përbëjnë shumicën e popullsisë, në komunën e Preshevës (89.10%) dhe të Bujanocit (54,69%), ndërsa përbëjnë një pakicë të konsiderueshme në komunën e Medvegjës (26.17%).[6]

Përveç trevave të cekura më lart shqiptarët jetojnë edhe në Jugperëndim të Serbisë, gjegjësisht në Sanxhaku.Popullsinë e Peshterrit e përbëjnë kryesisht boshnjakët që janë kryesisht pasardhës të shqiptarëve. Për shkak të çështjeve politike që lidhen me shqiptarët pas Luftës së Dytë Botërore, banorët shqiptar kanë deklaruar veten e tyre si boshnjakë për të shmangur diskriminimin. Gjuha shqipe ende flitet nga fshatarët shqiptar në Peshter.[8][9] Qyteti më i madh shqiptar dhe qendra e shqiptarëve në Serbi është Presheva, selia e Këshillit Kombëtar Shqiptar, institucion i vetëqeverisjes i shqiptarëve në Serbi.

Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Në komunat e Preshevë] dhe Bujanocit Shqiptarët përbëjnë shumicën e popullsisë (89,1 % në Preshevë dhe 54,69 % në Bujanoc sipas 2002 regjistrim). Në komunën e Medvegjës, shqiptarët janë të grupi i dytë më i madh etnik (pas serbët), si dhe pjesëmarrjen në këtë komunë ishte 28,67 % në vitin 1991 dhe 26,17 % në vitin 2002.[6]

Disa shqiptarë ende u referohen rajonit të këtyre tre komunave si "Kosova lindore" ((Fact | data = tetor 2007)) (shqiptare :Kosova Lindore). Por rajonin e Bujanocit dhe Preshevës është e njohur gjerësisht si Luginës së Preshevës (serbisht: Прешевска Долина,Preševska dolina, shqip: Lugina e Preshevës).

Histori[redakto | redakto tekstin burimor]

Në vitin 1992, shqiptarët e Serbisë jugore organizuar një referendum në të cilën ata votuan se Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc duhet të bashkohet me Kosovën. Ndërmjet 1999 dhe 2001, një shqiptar etnik organizatë guerile, Ushtrisë Çlirimtare të Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit (në gjuhën shqipe Ushtria Çlirimtare e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës, UÇPMB), ishte operacionale në këtë rajon me një qëllim të shkëputet nga këto tri komuna RF të Jugosllavisë dhe të bashkohen me ato të Kosovës, pas arritjes së pavarësisë. Aktiviteteve të tërhequr më pak ndërkombëtare interesimit të medias se ngjarjet të lidhura e Kosovës dhe Republikën e Maqedonisë.

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Arsimi në gjuhën shqipe është i mundësuar në nivel fillor dhe të mesëm. Mund të ketë disa kurse universitare të nivelit të lartë në gjuhën shqipe, në kryeqytetin e Serbisë, Beograd, por kryesisht nxënësit kryejn studimet universitare në Universitetin e PrishtinësKosovë apo në universitet e Republikës së Maqedonisë dhe Shqipërisë.

Feja kryesore e shqiptarëve në Serbi është Islami.

Beogradi[redakto | redakto tekstin burimor]

Beogradi, ka një komunitet të vogël shqiptar. Në regjistrimin e vitit 1981, 8.212 shqiptarë u regjistruar. Në vitin 1991 ka jetuar vetëm 4.985 shqiptarëve në Beograd. Pas Lufta e Kosovës, ky numër u ul në 1.492.

Year 1948 1953 1961 1971 1981 1991 2002
Albanians 1137 3262 8262 6978 8212 4985 1492

Shqiptarët te shquar qe kane jetuar ne Beograd përfshihen: Faruk Begolli, Sokol Nimani, Ali Taraku, Bekim Fehmiu, and Zana Nimani.

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ South Serbia Albanians Seek Community of Municipalities. Vizituar në 17 korrik 2013. „South Serbia is home to 50,000 or so Albanians.“
  2. ^ Partos, Gabriel (2 February 2001). "Presevo valley tension". BBC. Retrieved 14 January 2015. "Initially, the guerrillas' publicly acknowledged objective was to protect the local ethnic Albanian population of some 70,000 people from the repressive actions of the Serb security forces." 
  3. ^ The Presevo Valley of Southern Serbia alongside Kosovo The Case for Decentralisation and Minority Protection. Vizituar në 24 tetor 2013. „The total population of the Valley is around 86,000 inhabitants of whom around 57,000 are Albanians and the rest are Serbs and Roma“
  4. ^ Yugoslavia: Serbia Offers Peace Plan For Presevo Valley. Vizituar në 24 tetor 2013. „The Serbian peace proposal calls for integrating the Presevo valley's 70,000 ethnic Albanian residents into mainstream Serbian political and social life.“
  5. ^ FINAL RESULTS OF THE CENSUS 2002 Republic Statistical Office [arkivuar]
  6. ^ a b c Popis stanovništva, domaćinstava i Stanova 2002. Knjiga 1: Nacionalna ili etnička pripadnost po naseljima (Serbian). Statistical Office of the Republic of Serbia 2003, ISBN 86-84443-00-09
  7. ^ 2011 Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Serbia: Ethnicity. Statistical Office of the Republic of Serbia (2012). Vizituar në 17 shkurt 2015.
  8. ^ Andrea Pieroni, Maria Elena Giusti, & Cassandra L. Quave (2011). "Cross-cultural ethnobiology in the Western Balkans: medical ethnobotany and ethnozoology among Albanians and Serbs in the Pešter Plateau, Sandžak, South-Western Serbia." Human Ecology. 39.(3): 335. "The current population of the Albanian villages is partly “bosniakicised”, since in the last two generations a number of Albanian males began to intermarry with (Muslim) Bosniak women of Pešter. This is one of the reasons why locals in Ugao were declared to be “Bosniaks” in the last census of 2002, or, in Boroštica, to be simply “Muslims”, and in both cases abandoning the previous ethnic label of “Albanians”, which these villages used in the census conducted during “Yugoslavian” times. A number of our informants confirmed that the self-attribution “Albanian” was purposely abandoned in order to avoid problems following the Yugoslav Wars and associated violent incursions of Serbian para-military forces in the area. The oldest generation of the villagers however are still fluent in a dialect of Ghegh Albanian, which appears to have been neglected by European linguists thus far. Additionally, the presence of an Albanian minority in this area has never been brought to the attention of international stakeholders by either the former Yugoslav or the current Serbian authorities."
  9. ^ https://www.youtube.com/watch?v=d_UpMa_HKtc/ Top Channel Albania

Shih dhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje te jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]