Shqiptarët në Zvicër

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Shqiptarët në Zvicër
Albaner in der Schweiz
FBBP01 - FCN - 20151028 - Coupe de la Ligue - Lorik Cana.jpg AUT vs. SUI 2015-11-17 (196).jpg Blerim Dzemaili.jpg Azem Maksutaj.jpg
Lorik Cana Valon Behrami Blerim Xhemaili Azem Maksutaj
Elina Duni.jpg AUT vs. SUI 2015-11-17 (254).jpg Xhakabmg.jpg CSKA Moscow v Basel (7).jpg
Elina Duni Xherdan Shaqiri Granit Xhaka Taulant Xhaka
Gjuhët
Shqip
Fetë
Islami  · Krishterimi
Tabela me dhjetë gjuhët më të folura në Zvicër në vitin 2000; Gjuha shqipe flitet nga rreth 95.000 folës
Shqipe si gjuhë kryesore në Zvicër, sipas regjistrimit të vitit 2000

ShqiptarëtZvicër (gjermanisht: Albaner in der Schweiz) janë që nga viti 1990 një ndër grupet më të mëdha të emigrantëve në vend, kryesisht të ardhur nga Kosova dhe Republika e Maqedonisë, ndërsa një numër i vogël edhe nga Shqipëria. Aktualisht, Zvicra është kthyer në një nga qendrat më të rëndësishme të mërgatës shqiptare.

Historia[redakto | përpunoni burim]

Deri në gjysmën e dytë të shekullit të 20 ka pasur kontakte sporadike mes Shqipërisë dhe Zvicrës. Dëshmia më e vjetër historike daton në 1431, ku peshkopët shqiptarë u ftuan në Këshillin e Bazelit. Në vitin 1556 në Basel u shfaq një botim i ri i librit të Marin Barletit "De obsidione Scodransi" (Rrethimi i Shkodrës) nga viti 1504 [1][2].

Shpjegim
Ky artikull sipas rregullores mbi shkronjat Ç, ç, Ë, ë, bie në kundërshtim me rregulloren e Wikipedisë në gjuhën shqipe, për këtë arsye nuk mund të merret si i saktë derisa të rregullohet.


Në vitet 1970 shqiptarët nga Kosova dhe Maqedonia numëroheshin me proporcione të larta në radhën e punëtorëve emigrantë nga ish-Jugosllavia në Zvicër. Kjo situatë pasqyrohet dhe sot tek shqiptarët që vijnë nga territore si Mali Zi, Maqedonia apo dhe Serbia. Als sich in den 1990er Jahren die politische Situation in Kosovo zuspitzte und die Wirtschaftslage im Südwestbalkan verschlechterte, liessen viele hier seit Jahrzehnten in der Schweiz arbeitende Albaner ihre Familien nachziehen. Anderen Kosovo-Albanern wurde in der Schweiz Asyl gewährt. Gjatë Luftës në Kosovë Zvicra pranoi për arsye humanitare përkohësisht një sasi shqiptarësh si edhe shumë vende të tjera .[3]

Në vitet 1990 Zvicra shërbente si një qendër e rëndësishme për diasporën shqiptare nga Kosova. Në Zvicër u publikuan një seri revistash në gjuhën shqipe, ndërsa pikërisht për këtë bazë të gjerë UÇK gjeti edhe një mbështetje të thellë e të pakursyer që beri që shpesh atje të krijoheshin edhe disa nga bazat e rëndësishme për mbështetje dhe financim dhe organizim të saj.

Ndryshimi i sistemit komunist në Shqipëri nuk pati ndikim të madh në diasporën shqiptare në Zvicër. Im Gegensatz zu Nachbarländern wie Italien und Deutschland nahm die Schweiz kaum albanische Staatsbürger auf und führte illegal Eingewanderte konsequent zurück.

Statistika[redakto | përpunoni burim]

Numri dhe prejardhja[redakto | përpunoni burim]

Në Zvicër nuk ka deri në këtë moment statistike për këtë qellim, wie viele Personen aus Kosovo stammen oder sich als Albaner bezeichnen. Auf Basis der Volkszählung im Jahr 2000 wurde die Zahl der Albanisch-Sprechenden auf 170'000 geschätzt.[4] Statistisch erfasst ist lediglich die Zahl der Albaner aus Albanien mit Aufenthaltsbewilligung, die mit 1.351 Personen (2008) anteilsmässig sehr gering ist.[5] Die gesamte Zahl der in der Schweiz lebenden Personen albanischer Abstammung wird aktuell auf rund 200'000 geschätzt.[3][6]. Damit gehören die Albaner nebst den 295'066 Italienern, den 251'527 Deutschen und den 205'545 Portugiesen zu den grössten Ausländergruppen in der Schweiz.[5]

Mendohet që shqiptaret të jenë më të koncentruar në zonën gjermane të Zvicrës. Qendra të rëndësishme të diasporës shqiptare janë Zürich, Basel, Bern, Winterthur dhe St. Gallen.

Numri i shqiptareve që jetojnë në Zvicër lebenden Albaner wurde bisher nicht amtlich erfasst, weil in amtlichen Statistiken Ausländer nach ihrer Staatsangehörigkeit differenziert werden. Albaner wurden je nach dem als albanische, mazedonische, Schweizer oder serbische Staatsangehörige erfasst. Personen aus dem Balkan lassen sich überdurchschnittlich häufig einbürgern.[7] Diese eingebürgerten Schweizer verschwinden in den Statistiken komplett.[4]

Feja[redakto | përpunoni burim]

Situata e migrimit[redakto | përpunoni burim]

Shqiptarë të njohur në Zvicër[redakto | përpunoni burim]

Literatura[redakto | përpunoni burim]

Referencat[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Albert Ramaj: Shqiptarët në Zvicër: Histori - Shqiptarët në Zvicër që nga viti 1431 (PDF; 815 kB) (Gjermanisht)
  2. ^ "Lidhja e kombeve dhe çështja shqiptare". Zëri i Kosovës. 2011-04-15. Marrë më 2012-04-06. 
  3. ^ a b Albert Ramaj: Die Albaner in der Schweiz: Geschichtliches – Albaner in der Schweiz seit 1431
  4. ^ a b Stampa:Literatur
  5. ^ a b Bundesamt für Statistik: "Wohnbevölkerung nach detaillierter Staatsangehörigkeit". Gabim Lua: bad argument #2 to 'formatDate' (not a valid timestamp).. Marrë më Gabim Lua: bad argument #2 to 'formatDate' (not a valid timestamp)..  Një parametër i panjohur |month= është injoruar (ndihmë); Shiko vlerat e datave në: |accessdate=, |date=, |archivedate= (ndihmë)
  6. ^ Im Namen aller Albaner eine Moschee?
  7. ^ Stampa:Literatur