Shqiptarët në Zvicër
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
| Languages | |||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Shqip | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| Religion | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| Islami · Krishterimi | |||||||||||||||||||||||||||||||||
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}
.svg)
Shqiptarët në Zvicër (gjermanisht: Albaner in der Schweiz) janë që nga viti 1990 një ndër grupet më të mëdha të emigrantëve në vend, të ardhur kryesisht nga Kosova dhe Republika e Maqedonisë së Veriut, një numër i vogël edhe nga Shqipëria. Aktualisht, Zvicra është kthyer në një nga qendrat më të rëndësishme të mërgatës shqiptare.
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Deri në gjysmën e dytë të shekullit të 20 ka pasur kontakte sporadike mes Shqipërisë dhe Zvicrës. Dëshmia më e vjetër historike daton në vitin 1431, kur peshkopët shqiptarë u ftuan në Këshillin e Bazelit. Në vitin 1556 në Basel u shfaq një botim i ri i librit të Marin Barletit "De obsidione Scodransi" (Rrethimi i Shkodrës) nga viti 1504 [1][2].
 | Ky artikull sipas rregullores mbi shkronjat Ç, ç, Ë, ë, bie në kundërshtim me rregulloren e Wikipedisë në gjuhën shqipe, për këtë arsye nuk mund të merret si i saktë derisa të rregullohet. |
 | Ky artikull ose seksion duhet të përmirësohet sipas udhëzimeve të Wikipedia-s. |
Në vitet 1970 Shqiptarët nga Kosova dhe Maqedonia e Veriut numëroheshin me proporcione të larta në radhën e punëtorëve emigrantë nga ish-Jugosllavia në Zvicër. Kjo situatë pasqyrohet edhe sot tek shqiptarët që vijnë nga territore si Mali i Zi, Maqedonia e Veriut apo dhe Serbia. Kur situata politike në Kosovë u përshkallëzua në vitet 1990 dhe situata ekonomike në Ballkanin Jugperëndimor u përkeqësua, shumë shqiptarë që kishin punuar në Zvicër për dekada sollën familjet e tyre për tu bashkuar me ta. Shqiptarë të tjerë të Kosovës morën azil në Zvicër. Gjatë Luftës në Kosovë Zvicra pranoi përkohësisht për arsye humanitare një numër shqiptarësh nga shumë vende të tjera .[3]
Në vitet 1990 Zvicra shërbente si një qendër e rëndësishme për diasporën shqiptare nga Kosova. Në Zvicër u publikuan një seri revistash në gjuhën shqipe. Ushtria Çlirimtare e Kosovës (UÇK) gjeti një mbështetje të thellë e të pakursyer që bëri që shpesh atje të krijoheshin edhe disa nga bazat e rëndësishme për përkrahje, financim dhe organizim të saj.
Ndryshimi i sistemit komunist në Shqipëri nuk pati ndikim të madh në diasporën shqiptare në Zvicër. Në dallim nga vendet fqinje si Italia dhe Gjermania, Zvicra mezi pranoi ndonjë qytetar shqiptar dhe riatdhesoi vazhdimisht emigrantë të paligjshëm.
Statistika
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Kantonet me përqendrimin më të madh të Shqiptarëve janë Aargau, Basel-Stadt dhe Landschaft, Bern, Geneva, St. Gallen dhe Zyrih kryesisht në pjesën gjermano-folëse të Zvicrës dhe më pak në pjesët frankofone dhe italiano-folëse të Zvicrës. Një numër më i vogël gjendet në Appenzell Ausserrhoden, Appenzell Innerrhoden, Nidwalden dhe Obwalden.
Feja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Situata e migrimit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Shqiptarë të njohur në Zvicër
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Almen Abdi – Lojtar futbolli tek Le Mans UC dhe Ekipi Kombëtar Zvicerian (Schweizer Nationalmannschaft)
- Edita Abdieski – Këngëtare
- Valon Behrami – Lojtar futbolli tek West Ham United dhe Ekipi Kombëtar Zvicerian
- Bashkim Berisha – ish-kampion botëror i boksit Tailandez
- Albert Bunjaku – Lojtar futbolli tek 1. FC Nürnberg dhe Ekipi Kombëtar Zvicerian
- Lorik Cana – Futbollist i Galatasaray të Stambollit (Galatasaray Istanbul)
- Elina Duni – Këngëtare Xhazi
- Blerim Xhemaili – Lojtar futbolli tek FC Parma dhe Ekipi Kombëtar Zvicerian
- Beg Ferati – Futbollist tek FC Basel
- Azem Maksutaj – Boksier i boksit Tajlandez
- Admir Mehmedi - Lojtar futbolli tek FC Zürich
- Adrian Nikci – Lojtar futbolli tek FC Zürich
- Patrick Nuo – Këngëtar
- Behgjet Pacolli – Sipërmarrës
- Milaim Rama – Lojtar futbolli tek FC Thun dhe Ekipi Kombëtar Zvicerian
- Albert Ramaj – Drejtor i Institutit Shqiptar në St. Gallen (http://www.albanisches-institut.ch)
- Xherdan Shaqiri – Lojtar futbolli tek FC Basel dhe Ekipi Kombëtar Zvicerian
- Granit Xhaka – Lojtar futbolli tek FC Basel
- Taulant Xhaka – Lojtar futbolli tek FC Basel
- Arjeta Zuta – Këngëtare finaliste e Popstars
- Gjon's Tears - Këngëtar dhe tekstshkrues
- Pajtim Kasami - Futbollist tek FC Basel dhe Ekipi Kombëtar Zvicerian
- Ilira - Këngëtare
Literatura
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Albert Ramaj Shqiptarët në Zvicër prej 1431 deri më 1940 (pasqyrë e shkurtër), shih : http://www.albanisches-institut.ch/dali.htm Arkivuar 10 mars 2011 tek Wayback Machine
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Albert Ramaj: Shqiptarët në Zvicër: Histori - Shqiptarët në Zvicër që nga viti 1431 Arkivuar 7 korrik 2011 tek Wayback Machine (PDF; 815 kB) Stampa:De
- ↑ "Lidhja e kombeve dhe çështja shqiptare". Zëri i Kosovës. 2011-04-15. Marrë më 2012-04-06.
- ↑ Albert Ramaj: Die Albaner in der Schweiz: Geschichtliches – Albaner in der Schweiz seit 1431 Arkivuar 7 korrik 2011 tek Wayback Machine
| Përhapja |
| .svg) | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|