Demografia e Shqipërisë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Flag of Albania.svg
Demografia e Shqipërisë
Tregues Rënditet Masa
Popullsia
Popullsia 136th 2,876,591
Dendësia 110th 101
Diversiteti etnik 13th 0.097000
Diverziteti kulturor 29th 0.082000
Shoqëria
Indeksi i Zhvillimit Njerëzor 75th 0.764
Shkalla e shkrim-leximit 19th 97.6%
Jetegjatesia 37th 77.8
Lindshmëria 153rd 13.1
Shkalla e fertilitetit 144th 1.8
Vdekshmëria foshnjore 12.3
Shkalla e vdekjeve 152nd 6.47
Shkalla e vetëvrasjes 162nd 3.8

Demografia e Shqipërisë monitorohet nga Instituti i Statistikave të Shqipërisë. Instituti ka kryer regjistrime demografike që nga viti 1924.[1]Regjistrimi i fundit në Shqipëri u krye në prill 2011.

Shqipëria është një vend homogjen mjaft linguistik me shqiptarët etnikë që formojnë shumicën në vend. Shqipëria ka 2,876,591 banorë, sipas llogaritjeve të INSTAT-it që janë në fuqi që nga 1 janari 2017.

Statistikat e para zyrtare të popullsisë për Shqipërinë ishin regjistrimi i vitit 1923, kur vendi kishte gjithsej 823,000 banorë. Regjistrimet e mëparshme të kryera nga Perandoria Osmane, ende nuk janë në dispozicion. Një ndryshim në kufijtë administrativë në vitin 1913 bëri krahasime të ndërlikuara të periudhave të ndryshme. Maddisoni nga 2001, vlerëson se në Shqipëri rreth 200,000 njerëz jetuan deri në vitin 1600 dhe popullsia u rrit në 300,000 nga 1700, duke nënkuptuar një normë mesatare vjetore rritjeje prej 0.4% në atë periudhë. Megjithatë, rritja e popullsisë u përshpejtua nga shpallja e pavarësisë në vitet 1912-1944 në 0.7% në vit. Kjo ishte pjesërisht për shkak se Shqipëria kishte nivelin më të lartë të lindjeve dhe shkallën më të ulët të vdekjeve në Evropë në atë kohë.[2] Pas Luftës së Dytë Botërore, politikat e rritjes së popullsisë të ndjekur nga qeveria komuniste dhe një jetëgjatësi e madhe, nxitën një rritje vjetore prej 2.5 përqind për 45 vitet e ardhshme. Rritja e tensionuar burimet ekonomike gjatë komunizmit në një mënyrë Malthusianizëm që çoi në rënien e regjimit dhe emigrimit të rreth 20-25 për qind të popullsisë në dy dekadat e ardhshme. Shqipëria përjetoi një tranzicion demografik nga vitet 1960, kur normat e lindjeve të papërpunuara filluan të ngadalësonin, pavarësisht nga një politikë qeveritare që kërkoi rritjen e popullsisë. Pas viteve 1990, popullsia tregoi një rënie mesatare prej rreth 0.3 për qind në vit, shkaktuar nga emigrimi. Në regjistrimin e vitit 2001, popullsia u zvogëlua në 3.023.000 nga afërsisht 3.3 milion në vitin 1990.

Popullsia e përhershme e Shqipërisë në regjistrimin e vitit 2011 kishte arritur në 2.83 milion. Dendësia e popullsisë ishte 98.5 banorë për kilometër katrorë dhe jetëgjatësia e përgjithshme në Shqipëri në lindje ishte 78 vjet në vitin 2011.[3] Për herë të parë në historinë e regjistrimit të popullsisë në Shqipëri, popullsia në zonat urbane ishte (53.7%) ishte më e madhe se popullsia e zonave rurale (46.3%).[4] Gjuha shqipe është gjuha zyrtare, por gjuhët e pakicave përdoren zyrtarisht në disa njësi të qeverisjes vendore. Shqipëria shpallet si gjuhë amtare me 98.76% të popullsisë. Populli shqiptar konsiderohet populli më poliglot në Evropë.[5] Në përgjithësi Shqiptarët flasin më shumë se dy gjuhë, të cilat janë frëngjisht, greqisht, italisht dhe anglisht, të cilat po rriten për shkak të kthimit të migracionit dhe komuniteteve të reja greke dhe italiane në vend. Fetë kryesore të Shqipërisë janë Katolicizmi (10.02), Ortodoksia e Lindjes (6.75%) dhe Islami (58.79%).

Shqipëria ka një Indeks të lartë të Zhvillimit Njerëzor prej 0.764, duke u renditur i 75 në botë në vitin 2016.[6]Në vitin 2016, Shqipëria kishte një popullsi totale prej 2,886,026 milion, 1,461,326 milionë janë meshkuj dhe 1,424,700 femra. Përndryshe, 42,922 banorë janë larguar nga Shqipëria dhe në të njëjtin vit numri i emigrantëve në vend ishte 25,846.[7]

Popullsia historike[redakto | redakto tekstin burimor]

Rritja e popullsisë në Shqipëri
Sipas gojdhënave
Viti Popullsia
1 370 000
500 100 000
1000 200 000
1500 200 000
1600 200 000
1700 300 000
1750 357 000
1800 414 000
1850 500 000
1900 800 000
Regjistrim zyrtar [8]

2011
2001
1989
1979
1969
1960
1950
1945
1930
1923

  2,831,741
  3,023,734
  3,182,400
  2,590,600
  2,068,200
  1,626,300
  1,218,900
  1,122,000
  833,600
  814,400

Popullsia në Shqipëri
Viti Banorë 2012 2.815.749[9]
2011 2.831.741 2017  2,876,591[10]
2001 3.023.734
1989 3.182.400
1979 2.590.600
1969 2.068.200
1960 1.626.300
1950 1.218.900
1945 1.122.000
1930 833.600
1923 814.400

Popullsia[redakto | redakto tekstin burimor]

Piramida e popullsisë

Me një popullsi prej 2.87 milionë në vitin 2017, Shqipëria renditet e 136-ta në botë sipas popullsisë. Dendësia e popullsisë është 101 banorë për kilometër katrorë.[10] Jetëgjatësia e përgjithshme në Shqipëri në lindje është 78 vjet.[11] Shkalla e fertilitetit total prej 1.80 fëmijëve për nënën është një nga më të ultat në botë. Në vitin 2016, popullsia e Shqipërisë ishte rreth 2,89 milionë, duke përfshirë 1,447 milionë meshkuj dhe 1,443 femra.[12] Kishte 38,003 lindje të gjalla dhe 20,737 vdekje në Shqipëri. Rritja natyrore e popullsisë ishte pozitive, pasi numri i lindjeve tejkalonte numrin e vdekjeve me 17,266. Për shkak të migrimit të jashtëm, popullsia u ul me 18,307. Raporti total i varësisë i popullsisë në Shqipëri është 46.8%.

Në vitin 2001, numri i ekonomive familjare arriti në 726.895.[13] Struktura e moshës ishte nën 6 vjeç me 10.8% dhe 65 vjeç e lart me 7.5%. Megjithatë, raporti seksual arrin në 49.9% meshkuj dhe 50.1% femra të popullsisë së përgjithshme. Megjithatë, 2.737.614 të popullsisë ishin më të vjetër se 6 vjet. Në vitin 2011, popullsia e përgjithshme ishte 2.831.741.[14] Krahasimi i figurave tregon se popullsia është ulur me 7.7% në rreth dhjetë vjet. Rënia e emigracionit në shkallë të gjerë dhe pjellorisë supozohet të jenë shkaqet kryesore të rënies së popullsisë së vëzhguar. Një vlerësim paraprak i numrit të personave që refuzuan të merrnin pjesë në regjistrim ishte 29.355 (1.04 përqind). Kjo shifër bazohet në numrin e banesave për të cilat është regjistruar një refuzim dhe është përfshirë në popullatën e përgjithshme. Popullsia e përgjithshme përbëhet nga 1.421.810 meshkuj (50.2 përqind) dhe 1.409.931 femra (49.8 përqind). Për herë të parë në historinë e regjistrimit të popullsisë në vend, popullsia në zonat urbane është më e madhe se popullsia e zonave rurale. Sipas rezultateve paraprake të regjistrimit të vitit 2011, 53.7 përqind e popullsisë jeton në zonat urbane dhe 46.3 përqind në zonat rurale.

Sipas Institutit të Statistikave INSTAT, popullsia në vitin 2016 ishte 2,886,026. Qarku i Tiranës është zona me popullsinë më të lartë prej 811,649 në vend. Qarku i Fierit mbetet popullata me popullsinë e dytë më të lartë me një total prej 312,488. Qarku me rezultatin më të ulët janë Gjirokastër, Kukës dhe Dibër respektivisht me 70,331, 84,035 dhe 134,153 banorë.[15] Rreth 53.4% ​​e popullsisë shqiptare që jeton në qytete. Tre qarqet më të mëdha përbëjnë gjysmën e popullsisë.

Pothuajse 53.4% ​​e popullsisë së Shqipërisë që jeton në qytete. Si nga Instituti i Statistikave (INSTAT), tre qarqet më të mëdha përbëjnë gjysmën e popullsisë. Mbi 1 milion njerëz jetojnë në Tiranë dhe Durrës, duke e bërë atë zonën më të madhe urbane në Shqipëri.[16] Kryeqyteti i Tiranës, është një nga qytetet më të mëdha në Gadishullin Ballkanik dhe renditet e shtatë me një popullsi rreth 800,000.[17] E dyta është qyteti port i Durrësit, me një popullsi prej 201.110, e ndjekur nga Vlora, qyteti më i madh në Shqipërinë jugore, me 141.513 banorë. Instituti i Statistikave parashikon që popullsia madje mund të rritet me më pak se një e pesta nga 763.560 deri në vitin 2011 në 909.252 deri në vitin 2031, varësisht nga shkalla aktuale e lindjeve dhe niveli i migrimit neto.[18]

Gjuha[redakto | redakto tekstin burimor]

Artikulli kryesor:gjuha shqipe dhe Gjuhët e Shqipërisë

Gjuha shqipe është gjuha zyrtare e Shqipërisë. Ka dy dialekte të kryesore, Toskërishten të folur në jug, dhe Gegërishten të folur në veri. Lumi Shkumbin është pak a shum vija ndarëse mes dy dialekteve. Gjuha shqipe flitet kryesisht në Greqi, Itali, Kosovë, Maqedoni dhe Mal të Zi. Komunitetet shekullore që flasin dialekte shqiptare mund të gjenden të shpërndara në Greqi (Arbërishtja ), në Italinë Jugore Sicili dhe në Kalabri (Arbëreshë) dhe në Ukrainë. Megjithatë, për shkak të diasporës së madhe shqiptare, numri i përgjithshëm i folësve është shumë më i lartë se sa folësit amtare në Evropën Jugore.

Shqiptarët konsiderohen si kombimë poliglot në Evropë. Shqiptarët në përgjithësi flasin më shumë se dy gjuhë. Këto gjuhë janë frëngjisht, greqisht, italisht dhe anglisht, të cilat po rriten për shkak të kthimit të migracionit dhe komuniteteve të reja greke dhe italiane në vend. Italishtja flitet gjerësisht në të gjithë Shqipërinë. La Frankofonie thotë se 320.000 frangjisht folës mund të gjenden në Shqipëri.Njohja e anglishtes po rritet shumë shpejt, veçanërisht në mesin e të rinjve.

Gjuhët e pakicave etnike përfshijnë arumunët, serbomalazezët, sllavomaqedonasit, goranët dhe romët. Greqishtja është gjuha më e madhe e minoriteteve të vendit, si dhe gjuha e parë e huaj më e madhe. Përafërsisht 5.000 folës të gjuhës maqedonase mund të gjenden në Shqipëri. Shumica e këtyre jetojnë në pjesën juglindore të vendit.

Feja/Religjioni[redakto | redakto tekstin burimor]

Artikulli kryesor: Feja në Shqipëri

Feja/religjioni në Shqipëri[1]
Feja %
Islami 56.70%
Bektashi 2.09%
Catolik 10.02%
Ortodoks 6.75%
Kan refuzuar të përgj. 5.50%
Ateist 2.5%
Të tjerë 16.44%
1923-2011
Grupet Fetare Registrimi 1923 Regjistrimi 1927 Regjitrimi 2011
Numri  % Numri  % Numri  %
Muslimanët 558,000 68.5 563,000 67.6 1,636,236 58.9
Katolikët 85,000 10.5 88,739 10.6 280,921 10.0
Ortodoksët 171,000 20.5 181,000 21.7 188,992 6.8
Ateistër 223,625 8.0
Kan refuzuar të pergjigjen 454,046 16.2
Protestantët 5,616 0.2

Sipas regjistrimit të vitit 2011 fetë kryesore të Shqipërisë janë: Islami 58.79%, Katolicizmi 10.02%, Ortodoksia 6.75%, Bektashizmi 2.09%, Ungjillizimi 0.14%, Ateizëmi 2.50%, 5.50% Nondenominacional dhe 16.30% të tjerë. Mbikëqyrja dhe praktika fetare në përgjithësi janë të lira dhe sondazhet kanë treguar se, krahasuar me popullsinë e vendeve të tjera, pak shqiptarë e konsiderojnë fenë si një faktor mbizotërues në jetën e tyre. Sot, feja luan një rol të rëndësishëm në jetën e vetëm 39% të shqiptarëve. Përveç kësaj, Shqipëria renditet ndër vendet më pak fetare në botë.

Kushtetuta e Shqipërisë shtrin lirinë e fesë për të gjithë qytetarët dhe qeveria në përgjithësi e respekton këtë të drejtë në praktikë. Kushtetuta nuk deklaron asnjë fe zyrtare dhe siguron barazinë e të gjitha feve. Sidoqoftë, komunitetet mbizotëruese fetare gëzojnë një shkallë më të lartë të njohjes zyrtare dhe statusit shoqëror bazuar në praninë e tyre historike në vend. Të gjitha grupet fetare të regjistruara kanë të drejtë të mbajnë llogari bankare dhe të posedojnë prona dhe ndërtesa. Liritë fetare në masë të madhe janë siguruar nga marrëdhënia përgjithësisht miqësore midis feve. Ministria e Arsimit ka të drejtë të miratojë kurrikulën e shkollave fetare për të siguruar përputhjen e tyre me standardet kombëtare të arsimit ndërsa Komiteti Shtetëror i Kulteve mbikëqyr zbatimin. Ka edhe 68 qendra të formimit profesional të administruara nga komunitetet fetare.[19]

Politika dhe praktika e qeverisë kontribuan në ushtrimin përgjithësisht të lirë të fesë. Qeveria është laike dhe Ministria e Arsimit pohon se shkollat ​​publike në vend janë laike dhe se ligji ndalon indoktrinimin ideologjik dhe fetar. Feja nuk mësohet në shkollat ​​publike. [19]

Arsimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Artikulli Kryesor: Arsimi në Shqipëri

Shkrim/leximi në vend është 98.7 për qind.[20] Jetëgjatësia e shkollës (arsimi fillor deri në nivelin e lartë) në Shqipëri është 16 vjeç. Kombi renditet i 25-ti nga 167 vende në botë.[21] Në vitin 2015, shkalla e përgjithshme e shkrim-leximit në Shqipëri ishte 98.7%; shkalla e shkrim-leximit te meshkujt ishte 99.2% dhe shkalla e shkrim-leximit te femrat ishte 98.3%.

Arsimi fillor, arsimi i mesëm dhe arsimi universitar kryesisht mbështetet nga shteti.Viti akademik fillon në shtator dhe përfundon në qershor.[22] Shqipja është gjuha kryesore e mësimdhënies në të gjitha shkollat ​​publike.[23] Arsimi zhvillohet në tre faza, arsimin fillor, të mesëm dhe para-universitar. Arsimi fillor është i detyrueshëm nga klasa 1-9. Studentët duhet të kalojnë provimet e diplomave në fund të klasës së 9-të për të vazhduar shkollimin. Pas shkollës fillore, arsimi i përgjithshëm ofrohet në shkollat ​​e mesme. Nxënësit përgatiten për provimin e maturës, duke i lejuar ata të marrin diplomën e tyre të maturës, e cila lejon pranimin në arsimin e lartë. Vendi ndjek modelin e Bolonjës në përputhje me Ligjin për Arsimin e Lartë të vitit 2007[24]

Këto institucione mund të jenë publike ose private dhe mund të ofrojnë një, dy ose tre nivele të arsimit të lartë në varësi të institucionit.

Shëndetsia[redakto | redakto tekstin burimor]

Artikulli kryesor: Shendetsia në Shqipëri

Shqipëria ka një sistem universal të kujdesit shëndetësor. Jetëgjatësia llogaritet në 78.30 vjet, duke u renditur e 61-ta në botë dhe duke tejkaluar një numër vendesh të Bashkimit Evropian, si Hungaria, Polonia, Kroacia, Sllovakia etj.[25] Shkaqet më të zakonshme të vdekjes janë sëmundjet e qarkullimit të gjakut, të ndjekura nga sëmundjet kancerogjene. Sondazhet Demografike dhe Shëndetësore përfunduan një sondazh në prill 2009, duke dhënë detaje mbi statistikat e ndryshme shëndetësore në Shqipëri, përfshirë rrethprerjen e meshkujve, abortin dhe më shumë.[26]

Përmirësimi i përgjithshëm i kushteve shëndetësore në vend pasqyrohet në shkallën më të ulët të vdekshmërisë, deri në rreth 6.49 vdekje për 1,000 në vitin 2000, krahasuar me 17.8 për 1,000 në vitin 1938. Në vitin 2000, jetëgjatësia mesatare u vlerësua në 74 vjet, krahasuar me 38 vjet në fund të Luftës së Dytë Botërore. Vdekshmëria foshnjore e Shqipërisë, e vlerësuar në 20 për 1,000 lindje të gjalla në vitin 2000, gjithashtu ka rënë gjatë viteve që nga shkalla e lartë e 151 për 1,000 lindje të gjalla në vitin 1960. Në vitin 1999 kishte 69,802 lindje dhe shkalla e lindshmërisë në vitin 1999 ishte 2,5, ndërsa shkalla e vdekshmërisë së nënave ishte 65 për 100,000 lindje të gjalla në vitin 1993. Përveç kësaj, në vitin 1997, Shqipëria kishte norma të larta imunizimi për fëmijët deri në një vit: tuberkulozi në 94%; difteria, pertusis dhe tetanoza, 99%; fruthi, 95%; dhe polio, 99.5%. Në 1996, incidenca e tuberkulozit ishte 23 në 100,000 njerëz. Në vitin 1995 ka pasur dy raste të raportuara të AIDS dhe shtatë raste në vitin 1996. Në vitin 2000 numri i njerëzve që jetojnë me HIV / AIDS është vlerësuar në më pak se 100. Shkaqet kryesore të vdekjes janë sëmundjet kardiovaskulare, trauma, kanceri dhe sëmundjet e frymëmarrjes. Në vitin 2015 ende kishte vdekshmërinë më të lartë në Evropë, në 766 për 100,000 banorë, shkalla më e lartë e vdekjes nga sëmundjet jo të transmetueshme (672 për 100,000) dhe shkalla e dytë më e lartë e duhanpirësve meshkuj në Evropë - 51%.

Diaspora shqiptare[redakto | redakto tekstin burimor]

Artikulli kryesor: Mërgata shqiptare

Që nga antikiteti, shqiptarët kanë krijuar bashkësi në shumë rajone në të gjithë Evropën Jugore. Diaspora moderne shqiptare u formua kryesisht në shekullin e 15-të, kur shumë shqiptarë emigruan në Italinë jugore, veçanërisht në Siçili dhe Kalabri edhe në Greqi, për t'i shpëtuar vështirësive të ndryshme socio-politike dhe pushtimin osman. Destinacione të tjera përfshijnë Turqinë, Shtetet e Bashkuara, Argjentinën dhe Kilin.

Gjatë njëzet viteve të fundit, Shqipëria ka përjetuar ndryshime të mëdha demografike, me rritjen më të madhe të popullsisë në Evropë pas rënies së komunizmit në vend.[27] Shqipëria gjithashtu është zhvendosur në rënien e popullsisë që nga ndryshimet. Megjithatë, gjatë ditëve të fundit të kalimit nga një komunizëm në një kapitalizëm më 1990, mbi një milion shqiptarë u shpërngulën në vende të huaja. Këto përfshijnë Australia, Kanadaja, Franca, Gjermania, Italia, Skandinavia, Zvicra, Mbretëria e Bashkuar etj. Rreth 440,000 prej tyre vendosen në Greqi, ku shqiptarët përbëjnë 60% të emigrantëve. Ky numër është rritur dhe greket dhe shqiptarët vlerësojnë se numri i emigrantëve është 700.000.[28] 350.000 shqiptarë kanë migruar në Itali gjatë viteve 1990 deri 2000, megjithatë numri është rritur ndjeshëm.[29] Situata në Kosovë është e ngjashme. Më shumë se një milion shqiptarë kanë lënë Kosovën që nga fundi i viteve 1980 përgjithmonë, duke mos llogaritur ata që ikin nga Lufta e Kosovës të cilët më vonë janë kthyer.[30] Destinacione të rëndësishme për emigrimin e shqiptarëve nga Kosova janë Zvicra dhe Gjermania.

Vendi Populsia Shqiptare sipas te dhënave zyrtare të cdo shteti. % Burimi
Vendet fqinje
Shqipëria 2,753,174 (2011 regjistrimi) 98.32%
Kosova 1,616,869 (2011 regjistrimi) 92.93%
Maqedonia 509,083 (2002 regjistrimi) 25.17%
Greqia 480,824 (2011 regjistrimi, Shtetësia shqiptare) to 700,000 4.45%
Mali i Zi 30,439 (2011 regjistrimi) 4.91%
Shtete te tjera
Italia 502,546 (statistikat e 2015, shtetësia shqiptare) në 800,000 [me Arbereshe, shtetas të dyfishtë dhe pa dokumente]
Turqia 500,000 deri në 5 milionë turq janë me origjinë shqiptare (2007)
Gjermania 300,000 (2010)
SH.B.A 172,149 (2006-2010 ACS) 0.06%
Zvicër 94,937 (regjistrimi i vitit 2000) në 300,000 (vlerësimet e fundit) 3.75%
Sërbi 60,809 (2011 regjistrimi) 0.85%
Argentinë 40,000
Kanadë 31,030 (2011 studim) 0.09%
Mretëria e Bashkuar 28,820 (2011 regjistrimi) 0.05%
Austria 28,212 (2001 regjistrimi) 0.35%
Francë 20,531 (2011 regjistrimi) 0.41%
Kroaci 17,531 (2011 regjistrimi) 0.41%
Australi 13,142 (2011 regjistrimi) 0.06%
Finlandë 8,214 (statistikat e vitit 2014, gjuha amtare) 0.15%
Bellgjikë 7,183 (statistikat e vitit 2010, shtetësia shqiptare / kosovare) 0.07%
 Sloveni 6,186 (2002 regjistrimi) 0.31%
 Slovaki 5,851 (2001 regjistrimi)
Suedi 5,439 (statistikat e vitit 2013, shtetësia shqiptare / kosovare) 0.06%
Bosnja dhe Hercegovina 4,295 (1991 regjistrimi) 0.1%
 Ukraina 3,308 (2001 regjistrimi) 0.01%
Danimarka 2,560 (statistikat e vitit 2014, shtetësia shqiptare / kosovare) 0.05%
 Luxembourgu 2,144 (statistikat e vitit 2016, shtetësia shqiptare / kosovare) 0.37%
 Spanja 1,787
 Irelanda 1,764 (2011 regjistrimi) 0.04%
Hollanda 1,638 (statistikat e vitit 2013, shtetësia shqiptare / kosovare) 0.01%
Norvegjia 1,537 (statistikat e vitit 2014, shtetësia shqiptare / kosovare) 0.03%
Republika Çeke 673 (2011regjistrimi) 0.01%
 Romania 520 (2002 regjistrimi) 0%
 Polonia 430 (2011 regjistrimi) 0%
 Bulgaria 278 (2001 regjistrimi) 0%
Zelanda e Re Gjithsej 246 janë vlerësuar në 20,000 përfshirë Zelandën e Re Evropianët me rrënjë shqiptare para emigrantëve të viteve 1990 (2013 regjistrimi) 0.01%
Moldavia 204 (1989 regjistrimi) 0%
Lituania 14 (2011regjistrimi) 0%
 Latvia 13 (2014 regjistrimi) 0%
 Uzbekistani 16 (1989 regjistrimi) 0%
 Estonia 12 (2011 regjistrimi) 0%
Islanda 12 (2011 regjistrimi) 0%
Turkmenistani (1995 regjistrimi) 0%
Belarusia (2009 regjistrimi) 0%

Pakicat[redakto | redakto tekstin burimor]

Popullsia e Shqipërisë sipas grupit etnik 1945-2011
Grupet Etnike Regjistrimi 1945 Regjistrimi 1950 Regjistrimi 1955 Regjistrimi 1960 Regjistrimi 1979 Regjistrimi 1989 Regjistrimi 20111
Numri  % Numri  % Numri  % Numri  % Numri  % Numri  % Numri  %
Shqiptarët 1,075,500 95.9 1,186,100 97.3 1,349,100 97.0 1,581745 97.3 2,535,913 97.9 3,117,601 98.0 2,312,356 82.58
Grekët 26,535 2.4 29,000 2.4 35,345 2.5 40,000 2.5 49,307 1.9 58,758 1.8 24,243 0.87
Romët - - - - - - - - - - - - 8,301 0.30
Arumunët - - - - - - - - - - 782 - 8,266 0.30
SllavoMaqedonasit 14,400 1.3 2,273 0.2 3,341 0.2 4,235 0.3 4,097 0.2 4,697 0.15 5,512 0.20
Ashkalit - - - - - - - - - - - - 3,368 0.12
Sërbo-Malazezët - - 1,570 0.1 3,713 0.3 300 0.0 1,283 0.0 100 0.00 366 0.01
Të tjerë - - - - - - - - 5,600 0.5 1,261 0.04 2,644 0.11

Pakica Greke[redakto | redakto tekstin burimor]

Sipas të dhënave zyrtare pakica kombëtare me e madhe qe jeton ne territorin e Republikës se Shqipërisë është pakica greke, por ne realitet minoriteti me i madh ne vend është Komuniteti Egjiptian. Popullsia e saj, sipas te dhënave nga Regjistrimi i Përgjithshëm i Popullsisë dhe i Banesave i vitit 1989 është 58.758 banore.Këtu nevoitet citim[Cito burimet] Pjesa dërrmuese e saj jeton ne jug te vendit, ne 40 fshatra te rrethit Gjirokastër, 35 fshatra te Sarandës, 16 fshatra te Delvinës, 3 fshatra te Përmetit dhe 7 fshatrat e Himares.

Pakica kombëtare greke është pakica e pare e njohur nga shteti shqiptar dhe mund te thuhet se çështja e pakicave kombëtare ne Shqipëri ka qene identifikuar për një kohe te gjate me pakicën greke.

Pakica Arumune[redakto | redakto tekstin burimor]

Ky është minoriteti i dyte për nga numri pas egjiptianeve,kurse minoriteti i trete është ai grek. Vendbanimet e komunitetit vllah/arumun në Shqipëri datojnë

Flag of Romania.svg

qysh herët në histori dhe Iliri. Ata kanë qenë për një kohë të gjatë të integruar në të gjitha aspektet e jetës së vendit me popullatën e përgjithshme, duke dhënë kontributin e tyre dhe duke promovuar vlerat e shoqërisë shqiptare.

Vllehët/arumunët zyrtarisht në Shqipëri janë të njohur si minoritet linguistik. Popullsia me origjinë vllahe/arumune kryesisht është vendosur në Shqipërinë Jugore dhe në Shqipërinë e Mesme. Vllahët kanë ruajtur zakonet dhe traditat e tyre. Në fillim të vitit 1999 ata kanë themeluar shoqatën kulturore, e cila organizon aktivitete artistike me pjesëmarrjen e grupeve folklorike. Komuniteti ka botuar në gjuhën arumune libra për historinë dhe literature.

Pakica Rome[redakto | redakto tekstin burimor]

Meçkarët janë fisi më i madh rom dhe më i vjetër në Shqipëri. Ata jetojnë në qytetet e Tiranës, Durrësit, Lushnjes, Fierit dhe Vlorës dhe janë marrë

Flag of the Romani people.svg

tradicionalisht me bujqësi dhe kultivim në ferma. Çergarët në Shqipëri kanë ardhur në dy drejtime ; njëri nga Maqedonia e sotme, të cilët në fillim u vendosën në qytetin e Korçës dhe më vonë dhe deri më sot shumicën e tyre i gjejmë në qytetin e Peqinit ; dhe tjetri nga Mali i Zi dhe Serbia të cilët u vendosën në zonën e Shkodrës rreth vitit 1920. Në zonat qendrore të Shqipërisë, çergarët merreshin me tregtinë e kuajve, dhe krijimin e prodhimeve artizanale (si p.sh. kazanë rakie, ibrikëve prej bakri, dhe sitave), që më pas i shisnin në fshatrat përqark. Fisi i Arlinjve emigruan nga Turqia për në Greqi, dhe më pas në Shqipëri, gjatë një emigrimi të popullsisë në 1920 ndërmjet të dy vendeve të përmendura. Fillimisht të vendosur në qytetin e Korçës, ata më vonë migruan në Pogradec, Elbasan, Durrës, Tiranë dhe Fushë Krujë. Ata kryesisht ishin tregtarë të vegjël, dhe aftësitë e tyre tradicionale përfshinin tregtinë e kuajve, artizanatin dhe thurjen e koshave. Bamillët është një tjetër fis i cili ka ardhur së bashku me çamët. Ata i gjejmë sot në qytetin e Gjirokastrës, pjesërisht në Levan dhe Fshatin Rom të Fierit. Shumica e familjeve bamille, shquhen për trashëgiminë muzikore. Kurtofët erdhën në qytetin e Fierit rreth 60 vjet më parë nga territori i Maqedonisë së sotme, dhe profesionet e tyre përfshinin tregtinë e vogël dhe artizanatet. Tradicionalisht romët jetonin një jetë shtegtarësh, por që prej viteve ‘30 shumica e fiseve Rome u kthye gradualisht në gjysmë-shtegtues apo edhe totalisht të qëndrueshme. Të tjerë u vendosën në vendqëndrime të qëndrueshme gjatë periudhës së socializmit.

Pakica Sllavomaqedonase[redakto | redakto tekstin burimor]

Jetojnë në nëntë fshatra rreth liqenit të Prespës ne Korçë, si dhe në disa fshatra të tjera në rrethin e Dibrës. Numri i tyre në Shqipëri mund të luhatet nga 2.000-5.000

Nuvola Macedonian flag.svg

Minoriteti maqedon ndodhet i përqendruar në zonën e Prespës që shtrihet në verilindje të qytetit të Korçës, 30  km larg tij. Kjo zonë është e vendosur në skajin juglindor të territorit shqiptar në kufi me Maqedoninë dhe Greqinë. Sipërfaqja e zonës së Prespës është 213,9 km². Popullsia aktualisht përbëhet nga 418 banorë. Vija përgjatë liqenit të Prespës me kufirin shqiptar është 35 km. Gjatë kësaj vije shtrihen të 9 fshatrat minoritare të zonës së Prespës që janë: Liqenasi (Pustec), Lajthiza, Zaroshka, Cerja, Shulini, Gollombopi, Gorica e Vogël, Bezmishti dhe Gorica e Madhe. Nga pikëpamja administrative, të 9 fshatrat minoritare përbëjnë një komunë me emrin Komuna e Liqenasit sipas emrit të fshatit Liqenas që është më i madhi. Ky fshat e ka pasur emrin Pustec, por më vonë emri i tij dhe emrat e fshatrave të tjerë janë shqipëruar. Në takim me banorët vendas, u kërkua që fshatrat të quhen me emrat e tyre në origjinë : Pustec, Gollomboq, Bezmosht, etj. Drejtuesit e qeverisjes vendore u shprehën të gatshëm për ta pranuar këtë kërkesë.

Pakica Malazeze[redakto | redakto tekstin burimor]

Ky minoritet fare i vogël jeton në veri të Shkodrës. Serbët kanë marrë statusin e minoritetit vitin e kaluar. Komiteti Shtetëror për Minoritetet është organizuar në mars të vitit 2005 dhe është vënë në vartësi të Qeverisë Shqiptare. Ky komitet ka në përbërjen e tij edhe një përfaqësues të komunitetit serbo-malazez. Pas viteve 1990 edhe ne fshatin Libofshë të Fierit u regjistruan disa banorë si të etnisë serbo-malazeze.

Nuvola Montenegran flag.svg

Statistikat vitale[redakto | redakto tekstin burimor]

Viti Popullsia Totale Ndryshimi (%) Djem Femra Dendësia e Popullsis Popullsia Urbane
1923 803,959
1930 1,003,097
1940 1,084,159 +8.1
1945 1,122,044 +3.5% 570,361 551,683 39
1950 1,218,943 +8.6% 625,935 593,008 42 20.5%
1955 1,391,499 +14.1% 713,316 678,183 48 27.5%
1960 1,626,315 +16.9% 835,294 791,021 57 30.9%
1969 2,068,200 +27.2% 72 31.5%
1979 2,590,600 +25.3% 1,337,400 1,253,200 90 33.5%
1989 3,182,417 +22.9% 1,638,100 1,544,300 111 35.5%
2001 3,069,275 -3.6% 1,530,443 1,538,832 107 42.1%
2011 2,831,741 -7.7% 1,421,810 1,409,931 99 53.7%

Para luftes së dytë Botrore[redakto | redakto tekstin burimor]

Viti Popullsia mesatare

(x 1000)

Lindjet e gjala Vdekjet Ndryshimi Natyror Niveli i lindjes bruto (per 1000) Niveli i vdejkjes bruto (per 1000) Ndryshimi Natyror (per 1000)
1934 1 010 33 884 14 440 19 444 34.7 16.7 18.0
1935 1 012 32 640 13 373 19 267 33.1 17.0 16.1
1936 1 014 34 199 16 788 17 411 33.7 16.6 17.1
1937 1 030 34 829 20 036 14 793 33.8 19.5 14.3
1938 1 048 36 138 18 512 17 626 34.3 17.7 16.6
1939 1 070 29 597 16 013 13 584 27.9 15.0 12.9
1940 1 088 33 651 17 812 15 839 31.3 16.4 14.9
1941 1 100 30 627 18 234 12 393 28.0 16.6 11.4
1942 1 117 36 683 15 899 20 784 32.8 14.2 18.6

Pas luftës së dytë Botrore[redakto | redakto tekstin burimor]

Viti Popullsia mesatare

(x 1000)

Lindjet e gjalla Vdekjet Ndryshimi natyror Shkalla e lindjes bruto (x 1000) Shkalla e vdekshmërisë bruto (x 1000) Ndryshimi Natyror (per 1000) Normat e fertilitetit
1948 1 164 42 141 18 883 23 258 36.2 16.2 20.0
1949 1 183 46 196 14 970 31 226 39.0 12.7 26.4
1950 1 215 47 291 17 215 30 076 38.9 14.2 24.8
1951 1 242 47 813 18 862 28 951 38.5 15.2 23.3
1952 1 270 44 727 19 826 24 901 35.2 15.6 19.6
1953 1 302 53 273 17 822 35 451 40.9 13.7 27.2
1954 1 340 54 635 17 560 37 075 40.8 13.1 27.7
1955 1 379 61 300 20 750 40 550 44.5 15.0 29.4
1956 1 421 59 565 16 370 43 195 41.9 11.5 30.4
1957 1 462 57 241 17 241 40 000 39.2 11.8 27.4
1958 1 507 63 007 14 059 48 948 41.8 9.3 32.5
1959 1 556 65 213 15 305 49 908 41.9 9.8 32.1
1960 1 607 69 686 16 775 52 911 43.4 10.4 32.9 6.57
1961 1 660 68 452 15 445 53 007 41.2 9.3 31.9 6.21
1962 1 711 67 209 18 363 48 846 39.3 10.7 28.5 5.93
1963 1 763 68 967 17 646 51 321 39.1 10.0 29.1 5.88
1964 1 814 68 599 15 811 52 788 37.8 8.7 29.1 5.66
1965 1 864 65 692 16 731 48 961 35.2 9.0 26.3 5.28
1966 1 914 65 127 16 469 48 658 34.0 8.6 25.4 5.06
1967 1 965 69 261 16 565 52 696 35.2 8.4 26.8 5.23
1968 2 019 71 869 16 214 55 655 35.6 8.0 27.6 5.26
1969 2 080 73 458 15 624 57 834 35.3 7.5 27.8 5.56
1970 2 136 69 507 19 774 49 733 32.5 9.3 23.3 5.12
1971 2 188 72 784 17 768 55 016 33.3 8.1 25.1 5.21
1972 2 239 73 607 17 616 55 991 33.3 7.9 25.4 5.22
1973 2 292 69 754 18 032 51 722 30.4 7.9 22.5 4.81
1974 2 346 71 862 17 726 54 136 30.2 7.6 22.6 4.77
1975 2 401 70 688 17 399 53 289 29.6 7.3 22.3 4.66
1976 2 454 70 510 17 029 53 481 29.0 6.9 22.1 4.45
1977 2 508 73 439 16 638 56 801 28.4 6.6 21.8 4.19
1978 2 563 70 594 16 219 54 375 27.5 6.3 21.2 3.81
1979 2 617 72 055 17 421 54 634 27.5 6.7 20.9 3.86
1980 2 671 70 680 16 981 53 699 26.5 6.4 20.1 3.62
1981 2 724 72 180 18 001 54 179 26.5 6.6 19.9 3.44
1982 2 780 77 232 16 521 60 711 27.8 5.9 21.8 3.56
1983 2 838 73 762 17 416 56 346 26.0 6.1 19.9 3.25
1984 2 897 79 177 16 618 62 559 27.3 5.7 21.6 3.38
1985 2 957 77 535 17 179 60 356 26.2 5.8 20.4 3.26
1986 3 016 76 435 17 369 59 066 25.3 5.8 19.6 3.11
1987 3 076 79 696 17 119 62 577 25.9 5.6 20.3 3.16
1988 3 138 80 241 17 027 63 214 25.6 5.4 20.1 3.03
1989 3 199 78 862 18 168 60 694 24.7 5.7 19.0 2.96
1990 3 245 82 125 18 193 63 932 25.0 5.5 19.5 3.03
1991 3 225 77 361 17 743 59 618 23.7 5.4 18.3 3.00
1992 3 179 75 425 18 026 57 399 23.2 5.6 17.6 2.80
1993 3 208 67 730 17 920 49 810 21.0 5.6 15.4 2.57
1994 3 035 72 179 18 342 53 837 22.5 5.7 16.8 2.74
1995 3 030 72 081 18 060 54 021 22.6 5.7 16.9 2.62
1996 3 076 68 354 17 600 50 754 21.6 5.6 16.0 2.63270
1997 3 075 61 739 18 237 43 502 19.6 5.8 13.8 2.42596
1998 3 055 60 139 18 250 41 889 19.2 5.8 13.4 2.43173
1999 3 054 57 948 16 720 41 228 18.6 5.4 13.2 2.40130
2000 3 061 50 077 16 421 33 656 16.6 5.3 11.3 2.15756
2001 3 064 53 205 19 013 34 192 17.4 6.2 11.2 2.30618
2002 3 052 42 527 19 187 23 340 13.9 6.3 7.6 1.90352
2003 3 040 45 313 21 294 24 019 14.9 7.0 7.9 2.05831
2004 3 027 40 989 20 269 20 720 13.5 6.7 6.8 1.86171
2005 3 011 38 898 20 430 18 468 12.9 6.8 6.1 1.78777
2006 2 993 35 891 20 852 15 039 12.0 7.0 5.0 1.67205
2007 2 970 34 448 20 886 13 562 11.6 7.0 4.6 1.61709
2008 2 947 33 445 20 749 12 696 11.3 7.0 4.3 1.58257
2009 2 928 34 114 20 428 13 686 11.7 7.0 4.7 1.62753
2010 2 913 34 061 20 107 13 954 11.7 6.9 4.8 1.63119
2011 2 905 34 285 20 012 14 273 11.8 6.9 4.9 1.65221
2012 2 900 35 473 20 849 14 446 12.2 7.1 5.1 1.71952
2013 2 897 35 750 20 442 15 308 12.2 7.0 5.2 1.80740
2014 [2] 2 893 35 760 20 656 15 104 12.4 7.2 5.2 1.78355
2015 2 889 32 715 22 418 10 297 11.5 7.8 3.7 1.69
2016 (p) 2 876 31 733 21 388 10 345 11.0 7.4 3.6 1,60

Statistikat aktuale vitale[redakto | redakto tekstin burimor]

Lindjet nga janari deri në qershor 2016 = Ulje 14,528

Lindjet nga janari deri në qershor 2017 = Ulja 13,114

Vdekjet nga janari deri në qershor 2016 = Rënie pozitive 10,926

Vdekjet nga janari deri në qershor 2017 = Rënie pozitive 10,702

Rritja natyrore nga janari deri në qershor 2016 = Zvogëlimi i 3,602

Rritja natyrore nga janari deri në qershor 2017 = Zvogëlimi i 2,412

Struktura gjinore dhe moshore e popullsisë[redakto | redakto tekstin burimor]

0-4 vjet : (meshkuj 86.190 veta / femra 78.215 veta)

5-9 vjet : (meshkuj 96.123 veta / femra 86.587 veta)

10-14 vjet : (meshkuj 121.080 veta / femra 113.597 veta)

15-19 vjet : (meshkuj 136.547 veta / femra 133.697 veta)

20-24 vjet : (Meshkuj 128.846 veta / femra 116.157 veta)

25-29 vjet : ( Meshkuj 99.316 veta / femra 93.660 veta)

30-34 vjet : (Meshkuj 79.880 veta / femra 85.009 veta)

35-39 vjet : (Meshkuj 79.323 veta / femra 89.110 veta)

40-44 vjet : (Meshkuj 89.428 veta / femra 98.063 veta)

45-49 vjet : Meshkuj 95.164 veta / femra 98.836 veta)

50-54 vjet : (Meshkuj 98.325 veta / femra 98.245 veta)

55-59 vjet : (Meshkuj 81.909 veta / femra 81.743 veta)

60-64 vjet : (Meshkuj 66.213 veta / femra 65.131 veta)

65-69 vjet : (Meshkuj 52.352 veta / femra 51.556 veta)

70-74 vjet : (Meshkuj 45.662 veta / femra 47.391 veta)

75-79 vjet : (Meshkuj 31.332 veta / femra 32.842 veta)

80-84 vejt : (Meshkuj 15.512 veta / femra 19.769 veta)

85+ vjet : (Meshkuj 7.720 veta / femra 15.260 veta)

Të dhënat nga INSTAT-i, viti 2011.[9]

Shiko edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

 Commons: Demographics of Albania – Album me fotografi dhe/apo video dhe materiale multimediale
  1. ^ "Sfond". instat.gov.al. Zyra e parë statistikore u hap në vitin 1924. Ai përdorte për të përpunuar të dhëna ekonomike në Ministrinë e Punëve Publike dhe Bujqësisë.
  2. ^ "Albania - history - geography"Britannica.com. Marrë 28 Tetor 2017.
  3. ^ "Dendësia e Popullsisë Population Density" (PDF).instat.gov.al. faq. 21. 
  4. ^ "REGJISTRIMI I POPULLSISË DHE BANESAVE NË SHQIPËRI" (PDF).  instat.gov.al. faqe 16. Për herë të parë në historinë e regjistrimit të popullsisë në Shqipëri, popullsia në zonat urbane është më e madhe se popullsia e zonave rurale. Sipas rezultateve paraprake të regjistrimit të vitit 2011, 53.7% e popullsisë jeton në zonat urbane dhe 46.3% në zonat rurale.
  5. ^ Gloyer, Gillian (2008). Albania: the Bradt travel guide (3rd ed.). Chalfont St. Peter: Bradt Travel Guides. p. 44. ISBN 9781841622460.
  6. ^ "Human Development Report 2016" (PDF).hdr.undp.org. p. 237.
  7. ^ "Popullsia e Shqipërisë" (PDF). instat.gov.al. Tirana.27 Tetor 2017.
  8. ^ Instituti i Statistikës: Popullsia 2001-2008; Russell King, Nicola Mai: Out of Albania – From risis migration to social inclusion in Italy, Berghahn Books, New York 2008, ISBN 978-1-84545-544-6
  9. ^ a b http://www.instat.gov.al/media/212545/shqiperia_ne_shifra_2013.pdf
  10. ^ a b "Popullsia e Shqipërisë" (PDF). instat.gov.al. faqe 1. Popullsia e Shqipërisë në 1 janar është 2,886,026 banorë, krahasuar me popullsinë e vitit 2015 ka një rënie prej 6,276 banorë. Popullsia e Shqipërisë përbëhet nga 1,461,326 meshkuj dhe 1,424,700 femra. Raporti gjinor i kësaj popullate është 102.6 meshkuj për 100 femra. Mosha mesatare e popullsisë së Shqipërisë në 1 janar 2015 është 34.7 vjet.
  11. ^ "Jetëgjatësia në lindje (vitet) 2000-2015"gamapserver.who.int.
  12. ^ "Demografia e Shqipërisë 2016".countrymeters.info.27 Tetor 2017.
  13. ^ Albania: 2001 population census, official web site. RMarrë 19 Korik 2009
  14. ^ "Kopjo arkivuar"(PDF). Arkivuar nga the original(PDF)më 12 janar 2012. Marrë nga 2012-06-21.
  15. ^ "Popullsia e Shqipërisë" (PDF). instat.gov.al . faqe. 1. Marrë 1 janar 2016. Qarqet me popullsinë më të ulët në vend janë Gjirokastra, Kukësi dhe Dibra, respektivisht me nga 70.331, 84.035 dhe 134.153 banorë.
  16. ^ "Popullsia e Shqipërisë" (PDF). instat.gov.al (in Albanian). faqe. 1.Qarku Qarku me popullsinë më të lartë në Shqipëri mbetet Tirana me 811.649 (28,1%) banorë, e ndjekur nga Fieri me 312.488 (10,8%) dhe Elbasani me 298.913 (10,4%) banorë
  17. ^ "Populsia – INSTAT"Instat.gov.al. Marrë 3 Tetor 2017.
  18. ^ "Parashikimet e popullsisë në nivel prefekture" (PDF).instat.gov.al. faqe. 45.Numri i banorëve në prefekturën e Tiranës parashikohet të rritet me më pak se një e pesta nga 763,560 në vitin 2011 në 909,252 në vitin 2031, sipas skenarit të ulët të migracionit të brendshëm, i cili gjithashtu merr një ridrejtim të migrantëve në qendrat e tjera të Shqipërisë.
  19. ^ a b "International Religious Freedom Report 2004: Albania". Shtetet e Baskuara Departmenti i shtetit. 2004. Marrë 2 Korik 2017.
  20. ^ "Albania: Literacy rate, ages 15 and above, total (%)". factfish.com.
  21. ^ "SCHOOL LIFE EXPECTANCY". world.bymap.org. 31 Janar 2017.
  22. ^ "The Albanian education system described and compared with the Dutch system" (PDF). nuffic.nl. p. 5. The academic year runs from October to June. Education is compulsory for children aged between six and fifteen.
  23. ^ "The Albanian education system described and compared with the Dutch system" (PDF). nuffic.nl. p. 5. The language of education is Albanian.
  24. ^ "The Albanian education system described and compared with the Dutch system" (PDF). nuffic.nl. p. 6. In principle, Albania follows the Bologna model in accordance with the 2007 Law on Higher Education (and supplements from 2010).
  25. ^ "CIA – The World Factbook". Retrieved 27 Tetor 2017.
  26. ^ "Albania DHS Surveys". Marrë 13 Shtator 2014.
  27. ^ "Çmimet totale të fertilitetit në vendet e përzgjedhura evropiane" (PDF). instat.gov.al. faqe. 6. Pjelloria e Shqipërisë nuk është më e larta në Evropë
  28. ^ Data on immigrants in Greece, from Census 2001Archived March 25, 2009, at the Wayback Machine
  29. ^ Istituto nazionale di statistica: La popolazione straniera residente in Italia
  30. ^ "KOSOVO ENDE der GEDULD" (ne Gjermanisht). Seit dem Abschluß des Rückführungsabkommens zwischen Bonn und Belgrad im Oktober 1996 kehrten jedoch erst rund 5000 Albaner zurück. Das Abkommen sieht vor, daß innerhalb von drei Jahren 135 000 Albaner die Bundesrepublik verlassen müssen.