Shqiptarët në Republikën e Maqedonisë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Shqiptarët në Maqedoni
Arolsen Klebeband 01 455 2.jpg Mehmedpasha.jpg 114 - Gheorghe Ghica.jpg MehmetPashaDeralla.jpg Gjerasim Qiriazi.JPG
Moisi Arianit Golemi Mehmed Pashë Qyprilliu Gjergj Gjika Mehmet Pashë Deralla Gjerasim Qiriazi
Mustafa Kemal Atatürk.jpg Ahmed Izzet Pasha 1913.jpg U1 IbrahimTemo-Ohri.jpg Vehbi Dibra, ( 1867–1937) Albanian cleric.jpg Parashqevi-qirjazi 152 186.jpg
Mustafa Qemal Atatürk Ahmed Izet Pasha Ibrahim Temo Haxhi Vehbi Agolli Parashqevi Qiriazi
Josif Bageri.JPG Dervish Hima.jpg Ahmed Niyazi Rsneli.jpg Xhem and Brothers.jpg Mefail.jpg
Josif Bageri Dervish Hima Ahmet Njazi Bej Resnja Xhemë Hasa Mefail Shehu
Mother Teresa.jpg Blerim Dzemaili.jpg Nuri Seferi.jpg Shkodran Mustafi20140714 0012 (cropped).jpg
Nënë Tereza Blerim Xhemaili Nuri Seferi Shaban Tërstena Shkodran Mustafi
Popullsia e përgjithshme
509,083 (2002) <500,000 (2016)
Gjuhët
Shqip
Gegë · Tosk
Fetë
Islami · Katolicizmi · Ortodoks

Shqiptarët janë grupi i dyte me i madh etnik në IRJM. Numri i përgjithshëm i shqiptarëve në IRJM është 509,083 banorë, që përfaqëson rreth 25% të popullsisë. Shqiptaret jetojne kryesisht në pjesët veriperëndimore dhe perëndimore të vendit. Numri më i madh i shqiptarëve jeton në komunat: Tetovë (70%), Gostivar (67%), Dibër (58%), Strugë (57%), Kërçovë (55%), Kumanovë (26%) dhe Shkup (20%).[1]

Popullsia[redakto | redakto tekstin burimor]

Fletëvotimi nga referendumi për shpalljen e Autonomisë territoriale dhe politike të shqiptarëve në Iliridë (IRJM-Maqedoni) në vitin 1992

Shqiptarët janë popull autokton në Maqedoni dhe bashk me greket janë populli më i vjetër në ballkan. Për numrin e shqiptarëve në Maqedoni është manipuluar prej kohrave, manipulohet dhe sot. Qëllimi kryësorë është se si ketë numër të kësaj popullat ta mbajë numrin e shqiptarëve "pakicë". Në këtë të dhëne statistikore të vitit 1912 theksohet se në Maqedoni jetojnë 136.752 shqiptarë. Një të dhëne të tillë e demanton një demograf bullgar M. Selishcef duke thënë se në Maqedoni ka 194.195 shqiptarë (57.443 shqiptarë me pak). Në vitin 1912/1913 të dhënat nga perandoria turke, japin numrin e popullsise shqiptare në territorin e Maqedonisë si: Tetovë, Shkup, Dibër, Kumanovë, Kërcovë, Ohër, Prilep, Resnjë dhe Manastir jetojne 230.357 shqiptarë. Në vitin 1900 ka pasur 52.000 torbesh në vitin 1921 nuk jepen të dhëna për numrin kësaj popullate sepse i kanë shënuar si Maqedon edhe pse janë me prejardhje shqiptare. Sipas regjistrimit të vitit 1948 në Maqedoni jetojnë 197.524 shqiptarë. Sipas regjistrimit të vitit 1953 në Maqedoni jetojnë 162.524 shqiptarë (koha e Rankoviqit , shpërngulja e shqiptarve në Turqi). Në bazë të regjistrimit të vitit 1994 jetojnë 441.104 shqiptare që nuk është reale për shkak se prej 260.000 nxënës të përfshirë në shkollat fillore , afër 87.000 ose 33.5 % që e ndjekin mësimin në gjuhën shqipe ,por ata janë shënuar maqedon. Në konferencën për shtyp në pres qendrën në Beograd Ante Popovski pohon se në Maqedoni ka 600.000 shqiptarë në vitin 1981. Nisur nga kjo e dhënë e Ante Popovskit mund të vim në përfundim se me një shtim natyral prej 24 përmija tek shqiptarët na del se në regjistrimin e vitit 1991 ne Maqedoni ka 744.000 shqiptare ose 35 % e popullsise se Maqedonisë. Sipas regjistrimit të vitit 2001/2002 në Maqedoni jetojnë 509.038 shqiptarë , që nuk është aspak reale, pasi prej 1991 e deri 2002 me shtim natyror 18 përmija numri i shqiptarvë ka arritur 802.296 shqiptare ose 35 % e numrit të popullsisë në Maqedoni. Prej vitit 2002 deri në vitin 2012 me shtim natyror prej 15 përmijave tek ne Shqiptarët do të kete 927.000 shqiptarë.

Komunat me shumicë shqiptare në IRJM[redakto | redakto tekstin burimor]

Kultura dhe feja[redakto | redakto tekstin burimor]

Një familje shqiptare, e besimit katolik, nga Shkupi.

Kulturalisht, shqiptarët në Republikën e Maqedonisë janë të lidhur ngushtë me shqiptarët e Kosovës e të Shqipërisë. Flamuri i përbashkët, himni kombëtar, historia e përbashkët, këngët popullore, gjuha, etj. janë vetëm disa nga veçoritë që vërtetojnë lidhjen e ngushtë mes shqiptarëve në Republikën e Maqedonisë dhe atyre në Kosovë e Shqipëri.

Shqiptarët e Republikës së Maqedonisë flasin dialektin gegë të gjuhës shqipe, por në pjesët jugore të vendit shqiptarët flasin dialektin toskë. Në Republikën e Maqedonisë është i mundësuar arsimimi në gjuhën shqipe në të gjitha nivelet.

Islami është feja më e përhapur tek shqiptarët e Republikës së Maqedonisë, me rreth 99%. Përveç myslimanëve ka edhe shqiptarë të krishterë që jetojnë në Republikën e Maqedonisë, që janë katolikë apo ortodoks.

Figura te shquara[redakto | redakto tekstin burimor]

Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

Literatura[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]