Politika në Kosovë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Politika e Kosovës zhvillohet në një kornizë të një republike demokratike përfaqësuese parlamentare shumëpartiake, ku Presidenti është kreu i shtetit dhe Kryeministri është kreu i qeverisë. Zgjedhjet parlamentare mbahen çdo katër vjet, më të fundit në 2019-ën.

Pushteti ekzekutiv ushtrohet nga qeveria, e kryesuar nga Kryeministri. Pushteti legjislativ i është dhënë si ekzekutivit ashtu edhe kuvendit. Gjyqësori është i pavarur nga ekzekutivi dhe ligjvënësi.

Qeveria[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Qeveria e Kosovës.

Ekzekutivi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ekzekutivi i Kosovës është koleksioni i institucioneve të Kosovës që ushtrojnë autoritetin ekzekutiv në Kosovë. Ajo drejtohet nga Kryeministri i Kosovës, dhe gjithashtu përfshin kryeministrin, zëvendëskryeministrat dhe ministrat e ndryshëm. Presidenti i Kosovës gjithashtu luan një rol.

Avdullah Hoti është Kryeministri i Kosovës dhe kreu i qeverisë. Hashim Thaçi është Presidenti i Kosovës dhe kreu i shtetit. Partitë në pushtet në Kosovë janë Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) dhe Partia Demokratike e Kosovës (PDK).

Legjislacioni[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Kuvendi i Kosovës

Kuvendi i Republikës së Kosovës ka 120 anëtarë të zgjedhur për një mandat katër vjeçar. Sipas Kushtetutës, Kosova do të ketë një kuvend të përbërë nga 120 anëtarë. Ai përfshin njëzet vende të rezervuara të cilat janë dhjetë për serbët e Kosovës dhe dhjetë për pakicat jo-serbe (p.sh., boshnjakët, romët, etj.). Kosova ka një sistem shumëpartiak, me parti të shumta në të cilat asnjë parti shpesh nuk ka shanse të fitojë pushtet, dhe partitë duhet të punojnë me njëra-tjetrën për të formuar qeveritë e koalicionit.

Kuvendi miraton të gjitha ligjet në Kosovë, ratifikon traktatet ndërkombëtare, emëron Presidentin, Kryeministrin, ministrat dhe gjyqtarët e të gjitha gjykatave, miraton buxhetin dhe kryen detyra të tjera të përcaktuara me Kushtetutë. Parlamenti mund të kalojë një votë mosbesimi ndaj Qeverisë nga shumica e anëtarëve.

Autonomia dhe pavarësia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ndërtesa e Qeverisë së Kosovë në Prishtinë.

Rajoni Autonom i Kosovës dhe Metohisë (1945-1963) u krijua në vitin 1945 si një entitet autonom në Republikën Socialiste së Serbisë. Sipas kushtetutës së vitit 1974, Kosova fitoi një autonomi të gjerë dhe u bë një nga subjektet e federatës jugosllave.

Më 5 korrik 1989, kjo autonomi e gjerë u revokua nga administrata e Sllobodan Millosheviçit dhe sasia e autonomisë së Kosovës ishte rikthyer në statusin e saj para vitit 1974. Më 28 shtator 1990, emri i krahinës iu kthye Provincës Autonome të Kosovës dhe Metohisë.

Në vitin 1990, Kosova u shpall e pavarur nga politikanët etnikë shqiptarë dhe u njoh nga Shqipëria. Emri i entitetit ishte Republika e Kosovës. Një periudhë luftimesh e ndjekur midis shqiptarëve të Kosovës dhe forcave të sigurisë jugosllave që rezultoi në një krizë humanitare. Në vitin 1999, Kombet e Bashkuara vendosën Kosovën nën administrimin e tyre pas luftës në Kosovë. Sipas Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, Misioni i Organizatës së Kombeve të Bashkuara në Kosovë (UNMIK) u krijua më 10 qershor 1999, i cili mbajti mënyrën se si funksiononte Provinca e Kosovës. Rezoluta 1244 bëri thirrje për një proces politik për të përcaktuar statusin e ardhshëm të Kosovës; Bisedimet e sponsorizuara nga OKB-ja filluan në vitin 2006.

Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara e vendosi Kosovën nën administrimin kalimtar të OKB-së në pritje të përcaktimit të statusit të ardhshëm të Kosovës. Kjo rezolutë i besoi UNMIK-ut kompetenca gjithëpërfshirëse për të qeverisur Kosovën, por gjithashtu e udhëzoi UNMIK-un të krijojë institucione të përkohshme të vetëqeverisjes. Rezoluta 1244 nuk i dha Jugosllavisë asnjë rol në qeverisjen e Kosovës dhe që nga viti 1999, ligjet dhe institucionet nacionale nuk ishin të vlefshme në Kosovë. Rezoluta njohu sovranitetin jugosllav të Kosovës. NATO ka një mandat të veçantë për të siguruar një mjedis të sigurt.

Në maj 2001, UNMIK-u shpalli Kornizën Kushtetuese, e cila themeloi Institucionet e Përkohshme të Vetëqeverisjes në Kosovë (IPVQ). Pas vitit 2001, UNMIK-u gradualisht transferoi kompetencat qeverisëse në IPVQ, ndërsa rezervoi disa kompetenca siç janë punët e jashtme. Kosova gjithashtu themeloi qeveri komunale dhe një Shërbim Policie të Kosovës të mbikëqyrur ndërkombëtarisht.

Partia më e madhe politike në Kosovë, Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK), e ka origjinën e saj në lëvizjen rezistuese jo të dhunshme të viteve 1990 kundër sundimit të Millosheviçit. Partia drejtohej nga Ibrahim Rugova deri në vdekjen e tij në vitin 2006. Dy partitë e ardhshme më të mëdha i kanë rrënjët në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës (UÇK): Partia Demokratike e Kosovës (PDK) e udhëhequr nga ish-udhëheqësi i UÇK-së Hashim Thaçi dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) e udhëhequr nga ish-komandanti i UÇK-së Ramush Haradinaj. Botuesi kosovar Veton Surroi formoi partinë e tij politike në 2004 me emrin "Ora". Serbët e Kosovës formuan Listën Serbe për Kosovën dhe Metohinë (SLKM) në vitin 2004, por kanë bojkotuar institucionet e Kosovës dhe kurrë nuk kanë zënë vendet në Kuvendin e Kosovës.

Në nëntor 2001, Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë mbikëqyri zgjedhjet e para për Kuvendin e Kosovës. Pas atyre zgjedhjeve, partitë politike të Kosovës formuan një koalicion unitetesh të të gjitha partive dhe zgjodhën Ibrahim Rugovën si President dhe Bajram Rexhepin (PDK) si Kryeministër.

Pas zgjedhjeve në mbarë Kosovën në tetor 2004, LDK dhe AAK formuan një koalicion të ri qeverisës që nuk përfshinte PDK dhe Ora. Kjo marrëveshje e koalicionit rezultoi që Ramush Haradinaj (AAK) të bëhet Kryeministër, ndërsa Ibrahim Rugova ruajti pozicionin e Presidentit. PDK dhe Ora ishin kritikë ndaj marrëveshjes së koalicionit dhe që atëherë akuzojnë shpesh qeverinë aktuale për korrupsion.

Ramush Haradinaj dha dorëheqjen nga posti i Kryeministrit pasi u akuzua për krime lufte nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë në mars 2005. Ai u zëvendësua nga Bajram Kosumi (AAK). Por në një tronditje politike pas vdekjes së Presidentit Rugova në janar 2006, vetë Kosumi u zëvendësua nga ish-komandanti i Trupave Mbrojtëse të Kosovës, Agim Çeku. Çeku fitoi njohjen për afrimin e tij me pakicat, por Serbia ishte kritike për të kaluarën e tij të luftës si udhëheqës ushtarak i UÇK-së dhe pretendoi se ai nuk po bënte sa duhet për serbët e Kosovës. Një gjykatë serbe kishte paditur Çekun për krime lufte që kreu në Kosovë. Kuvendi i Kosovës zgjodhi Presidentin Fatmir Sejdiu, ish-parlamentar i LDK-së, pas vdekjes së Rugova. Slavisha Petkoviq, Ministri për Komunitete dhe Kthim, më parë ishte i vetmi serb etnik në qeveri, por dha dorëheqjen në nëntor 2006 në mes të akuzave për korrupsion në ministrinë e tij.

Më 10 shkurt 2007, rreth 3,000 njerëz protestuan kundër planit nga kryenegociatori i Kombeve të Bashkuara Martti Ahtisaari i cili në fakt do t'i jepte pavarësinë krahinës së Kosovës. Disa grupe etnike militante shqiptare, si Vetëvendosje që udhëhoqën protestat etnike shqiptare në Prishtinë, kundërshtuan bisedimet e sponsorizuara nga OKB dhe donin që parlamenti i Kosovës të shpallte pavarësinë menjëherë. Të martën, 13 shkurt 2007, Ministri i Brendshëm i Kosovës Fatmir Rexhepi dha dorëheqjen mbi baza morale pasi dy persona vdiqën nga plagët e marra në përleshjet me policinë gjatë protestës. Nuk pati asnjë përfshirje të policisë së Kosovës në protesta, pasi përleshjet ishin me policinë e UNMIK-ut. Rexhepi mbetet si i vetmi politikan në Kosovë që ka dhënë dorëheqjen për arsye morale.

Zgjedhjet u mbajtën në Kosovë më 17 nëntor 2007. Pas rezultateve të hershme të mëngjesit të 18-të që treguan se lideri i opozitës Hashim Thaçi ishte në rrugë të mbledhur 35 përqind të votave, ai pretendoi fitoren për PDK-në, Partinë Demokratike Shqiptare dhe deklaroi synimi për të shpallur pavarësinë. Lidhja Demokratike e Presidentit Fatmir Sejdiu ishte në vendin e dytë me 22 përqind të votave. Pjesëmarrja në zgjedhje ishte veçanërisht e ulët me shumicën e serbëve që refuzuan të votojnë.

Me 25 dhjetor 2007 u njoftua Partia Demokratike e Kosovës e Thaçit do të formojë një koalicion me Lidhjen Demokratike të Presidentit Fatmir Sejdiu duke formuar një shumicë të vogël prej 62 nga 120 vende. Qeveria e Thaçit do të përfshijë 7 ministra nga partia e tij, 5 ministra nga LDK dhe 3 ministra nga komunitetet jo shqiptare.[1]

Pas viteve të negociatave të dështuara për statusin e Kosovës në Serbi, Kryeministri i Kosovës Hashim Thaçi njoftoi më 16 shkurt 2008 se Kuvendi i Kosovës do të shpallte pavarësinë të nesërmen, 17 shkurt 2008 në ora 17:00. Republika e pavarur e Kosovës që nga ajo kohë është njohur nga disa shtete.

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ "Two Kosovo Parties To Form Government" (në anglisht). BalkanInsight.com. 25 dhjetor 2007. Arkivuar nga origjinali origjinali më 2007-12-28. Marrë më 2007-12-25.